Właściwości farmakokinetyczne leku Lignox Spray

Lignox Spray (100 mg/g, aerozol, roztwór) zawiera jako substancję czynną lidokainę w stężeniu 100 mg/g. Jedna dawka (rozpylenie) dostarcza 8,7 mg lidokainy. Właściwości farmakokinetyczne obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji leku z organizmu.¹

Wchłanianie lidokainy

Lidokaina wykazuje zdolność wchłaniania po aplikacji na błony śluzowe. Proces ten charakteryzuje się zmienną dynamiką uzależnioną od kilku kluczowych czynników:

• Stężenia i dawki zastosowanego preparatu
• Miejsca aplikacji
• Czasu ekspozycji tkanek na działanie leku

Najszybsze wchłanianie lidokainy obserwuje się po podaniu na błonę śluzową tchawicy i oskrzeli. Substancja czynna dobrze wchłania się również z błony śluzowej żołądka oraz jelit, jednak ze względu na intensywny metabolizm wątrobowy, do krążenia ogólnego przedostaje się jedynie niewielka ilość niezmienionej postaci leku.²

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu lidokaina podlega następującym procesom dystrybucyjnym:

• Wiązanie z białkami osocza – stopień wiązania lidokainy z białkami osocza wykazuje zależność od stężenia substancji czynnej
• Zmienny stopień wiązania – przy stężeniach 1-4 μg/ml około 60-80% lidokainy wiąże się z białkami osocza
• Zależność od AAG – na stopień wiązania wpływa również stężenie kwaśnej α1-glikoproteiny (AAG)

Ważną cechą dystrybucji lidokainy jest jej zdolność do przenikania przez bariery fizjologiczne – drogą dyfuzji biernej przenika zarówno przez barierę krew-mózg, jak i przez łożysko.³

Metabolizm lidokainy

Lidokaina podlega intensywnemu metabolizmowi, głównie w wątrobie. Proces metabolizmu obejmuje następujące szlaki biotransformacji:

1. Oksydacyjna N-dealkilacja – główny szlak metaboliczny, prowadzący do powstania metabolitów monoetyloglicynoksylidydu i glicynoksylidydu
2. Hydroksylacja pierścieniowa
3. Rozszczepienie wiązania amidowego
4. Reakcje sprzężenia

Powstałe w wyniku N-dealkilacji metabolity (monoetyloglicynoksylidyd i glicynoksylidyd) charakteryzują się słabszym działaniem metabolicznym i niższą toksycznością w porównaniu z substancją macierzystą.⁴

Wpływ zaburzeń narządowych na farmakokinetykę

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek mają istotny wpływ na farmakokinetykę lidokainy:

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lidokaina może wykazywać zwiększoną toksyczność ze względu na zmiany w parametrach farmakokinetycznych i znaczące wydłużenie okresu półtrwania. Niewydolność nerek, choć nie wpływa bezpośrednio na kinetykę lidokainy, może prowadzić do zwiększonej akumulacji jej metabolitów.⁵

Eliminacja leku

Proces eliminacji lidokainy z organizmu przebiega następująco:

• Około 90% lidokainy jest eliminowane w postaci różnych metabolitów
• Mniej niż 10% substancji czynnej wydalane jest bez zmian
• Głównym metabolitem identyfikowanym w moczu jest sprzężona 4-hydroksy-2,6-dimetyloanilina

Po podaniu dożylnym w postaci bolusa okres półtrwania lidokainy w fazie eliminacji wynosi 1,5-2 godziny.⁶

Czynniki wpływające na działanie ogólnoustrojowe

Na działanie ogólnoustrojowe lidokainy i jej potencjalne działania niepożądane wpływają następujące czynniki:

• Kwasica – może nasilać działanie ogólnoustrojowe
• Stosowanie środków pobudzających OUN – modyfikuje próg stężenia dla wystąpienia działań ogólnoustrojowych
• Stosowanie środków hamujących OUN – wpływa na manifestację działania ogólnoustrojowego
• Stężenie w osoczu – stężenie lidokainy w osoczu krwi żylnej powyżej 6 μg/ml wiąże się z nasileniem objawów niepożądanych

Należy zaznaczyć, że wraz ze wzrostem stężenia lidokainy w osoczu krwi żylnej powyżej wartości progowej 6 μg/ml obserwuje się narastającą intensyfikację niepożądanych objawów przedmiotowych.⁷