znieczulenie podczas ostatniego etapu porodu
Wskazanie

Znieczulenie podczas ostatniego etapu porodu (określanego jako drugi okres porodu) to procedura mająca na celu łagodzenie bólu porodowego w fazie parcia i wydostawania się dziecka przez kanał rodny. W tym etapie porodu ból osiąga największe nasilenie, a skurcze macicy są najsilniejsze i występują najczęściej. Znieczulenie może być wskazane zarówno ze względów medycznych, jak i na życzenie rodzącej.

W Polsce najczęściej stosowanymi metodami znieczulenia podczas ostatniego etapu porodu są: znieczulenie zewnątrzoponowe (epiduralne), które można kontynuować jeśli było założone wcześniej, znieczulenie podpajęczynówkowe (spinalne) lub łączone znieczulenie podpajęczynówkowo-zewnątrzoponowe. Leki używane do znieczulenia to przede wszystkim preparaty zawierające bupiwakainy (Marcaine, Bupivacaine), lidokainy (Lignocainum, Xylocaine), lub ich mieszaniny z opioidami takimi jak fentanyl (Fentanyl WZF) czy sufentanyl (Sufenta).

Podczas końcowego etapu porodu stosuje się również znieczulenie miejscowe nasiękowe krocza przed nacięciem, używając środków takich jak lidokaina (Lignocainum hydrochloricum WZF) czy prokaina (Novocaine). W przypadku konieczności wykonania cięcia cesarskiego w trybie nagłym stosuje się znieczulenie ogólne z użyciem propofolu (Propofol MCT/LCT Fresenius), rokuroniowego bromku (Esmeron) oraz sewofluranu (Sevorane) lub izofluranu (Aerrane).

Największe trudności podczas znieczulenia w ostatnim etapie porodu wiążą się z koniecznością zachowania równowagi między skutecznym uśmierzeniem bólu a utrzymaniem prawidłowej czynności skurczowej macicy i zdolności pacjentki do aktywnego parcia. Zbyt głębokie znieczulenie może wydłużyć drugi okres porodu, zwiększyć ryzyko porodu zabiegowego (próżnociąg, kleszcze) lub nawet prowadzić do konieczności wykonania cięcia cesarskiego. Kolejną trudnością jest odpowiednie dobranie dawki leków, aby zminimalizować ich przechodzenie przez łożysko do krwiobiegu dziecka, co mogłoby prowadzić do depresji oddechowej u noworodka.

Dodatkowym wyzwaniem jest szybko zmieniająca się sytuacja kliniczna podczas porodu, wymagająca niekiedy natychmiastowej modyfikacji planu znieczulenia, szczególnie w przypadku nagłych komplikacji, takich jak zagrażająca zamartwica płodu, przedwczesne odklejenie łożyska czy dystocja barkowa. W takich sytuacjach anestezjolog musi być przygotowany na szybkie przejście do znieczulenia do cięcia cesarskiego, co wymaga doskonałej współpracy całego zespołu położniczego.