Przedawkowanie leku Lignox Spray

Przedawkowanie lidokainy, substancji czynnej leku Lignox Spray (100 mg/g, aerozol, roztwór), może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Reakcje toksyczne związane z przedawkowaniem lidokainy dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego i mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta.¹

Objawy ostrej toksyczności systemowej

Objawy przedawkowania lidokainy rozwijają się w charakterystycznej sekwencji i nasilają się wraz ze wzrostem stężenia leku w organizmie. Toksyczność ośrodkowego układu nerwowego zazwyczaj pojawia się wcześniej niż objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, chyba że pacjent jest w znieczuleniu ogólnym lub przyjmuje silne leki uspokajające, takie jak benzodiazepiny czy barbiturany.²

Patofizjologia przedawkowania

Pierwsze objawy przedawkowania lidokainy obejmują mrowienie okołoustne, drętwienie języka oraz zawroty głowy. Następnie pojawiają się symptomy ze strony narządów zmysłów, takie jak przeczulica słuchowa i szum w uszach. Poważniejszymi objawami są zaburzenia widzenia i drżenie mięśni, które często poprzedzają wystąpienie uogólnionych drgawek.³

W następstwie może dojść do utraty przytomności i napadów toniczno-klonicznych (drgawek typu grand mal), które mogą trwać od kilku sekund do kilku minut. W wyniku zwiększonej aktywności mięśniowej i zaburzeń oddychania bardzo szybko rozwija się niedotlenienie i hiperkapnia. W ciężkich przypadkach zatrucia lidokainą może wystąpić bezdech. Rozwijająca się kwasica metaboliczna dodatkowo nasila toksyczne działanie lidokainy.⁴

Wpływ na układ krążenia obserwuje się jedynie przy wysokich stężeniach ogólnoustrojowych lidokainy. W takich przypadkach może wystąpić ciężkie niedociśnienie tętnicze, bradykardia, zaburzenia rytmu serca oraz zapaść krążeniowa.⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów toksyczności lidokainy konieczne jest natychmiastowe wdrożenie działań medycznych. Postępowanie powinno być ukierunkowane na stabilizację funkcji życiowych pacjenta.⁶

1. Zabezpieczenie drożności dróg oddechowych – należy zapewnić prawidłową wentylację z użyciem tlenu i w razie potrzeby zastosować sztuczne oddychanie.⁷
2. Leczenie drgawek – jeśli drgawki nie ustępują spontanicznie w ciągu 15-30 sekund, należy podać leki przeciwdrgawkowe:
   • Tiopental sodu dożylnie w dawce 1-3 mg/kg masy ciała – działa natychmiastowo na przerwanie drgawek.⁸
   • Alternatywnie diazepam dożylnie w dawce 0,1 mg/kg masy ciała – należy uwzględnić jego wolniejsze działanie.⁹
3. Postępowanie w przedłużających się drgawkach – jeśli drgawki utrzymują się, zagrażając niedotlenieniem pacjenta, należy rozważyć podanie środka zwiotczającego mięśnie:
   • Sukcynylocholina dożylnie w dawce 1 mg/kg masy ciała – należy pamiętać, że lek ten może spowodować zatrzymanie oddechu, dlatego powinien być podawany wyłącznie przez specjalistów posiadających doświadczenie w intubacji dotchawiczej oraz w postępowaniu z pacjentami z porażeniem czynności oddechowej.¹⁰
4. Leczenie objawów sercowo-naczyniowych:
   • W przypadku niedociśnienia tętniczego i bradykardii zaleca się dożylne podanie efedryny w dawce 5-10 mg/kg masy ciała. W razie potrzeby dawkę można powtórzyć po 2-3 minutach.¹¹
   • Przy migotaniu komór i zatrzymaniu krążenia należy bezzwłocznie wdrożyć pełne postępowanie resuscytacyjne.¹²

Znaczenie szybkiej interwencji

Kluczowym elementem w leczeniu przedawkowania lidokainy jest szybkość podjęcia interwencji medycznej. Odpowiedni sprzęt resuscytacyjny oraz leki powinny być natychmiast dostępne w miejscach, gdzie stosowana jest lidokaina, w tym preparat Lignox Spray. Opóźnienie wdrożenia właściwego postępowania może prowadzić do nieodwracalnych powikłań neurologicznych lub zgonu pacjenta.¹³