Właściwości farmakodynamiczne

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, klasyfikowanych jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), oznaczonych kodem ATC: N 06 AB 10.¹

Mechanizm działania

Escytalopram charakteryzuje się wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania, działa jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Substancja wiąże się również z allosterycznym miejscem na transporterze serotoniny, jednak z powinowactwem 1000 razy mniejszym w porównaniu do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą escytalopramu jest brak lub niewielkie powinowactwo do wielu typów receptorów, włączając w to receptory serotoninowe 5-HT_1A, 5-HT₂, dopaminergiczne D₁ i D₂, adrenergiczne α₁, α₂ i β, histaminowe H₁, muskarynowe cholinergiczne, benzodiazepinowe oraz opioidowe.³

Jedynym prawdopodobnym mechanizmem działania, który wyjaśnia farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu jest hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT).⁴

Wpływ na parametry elektrokardiograficzne

W badaniu elektrokardiograficznym (EKG) przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanym placebo, z udziałem zdrowych ochotników, zaobserwowano wydłużenie odstępu QT. Zmiana odstępu QT w stosunku do stanu wyjściowego (po skorygowaniu metodą Friderica) wynosiła 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2, 6,4) przy dawce 10 mg na dobę oraz 10,7 milisekundy (90% CI: 8,6, 12,8) przy dawce 30 mg na dobę.⁵

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresyjne

Efektywność terapeutyczna escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

W długoterminowym badaniu oceniającym profilaktykę nawrotów, 274 pacjentów, którzy wykazali odpowiedź na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę podczas początkowej 8-tygodniowej fazy otwartej, przydzielono losowo do grupy kontynuującej terapię escytalopramem w niezmienionej dawce lub do grupy placebo. Okres obserwacji wynosił do 36 tygodni. Badanie wykazało, że u pacjentów otrzymujących escytalopram czas do wystąpienia nawrotu był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą przyjmującą placebo.⁷

Fobia społeczna

Skuteczność escytalopramu w leczeniu fobii społecznej potwierdzono zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach, jak również w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie.⁸

W 24-tygodniowym badaniu, którego celem było ustalenie optymalnego schematu dawkowania, wykazano skuteczność escytalopramu w trzech różnych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona we wszystkich czterech badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.¹⁰

Analiza zbiorcza danych z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała odpowiedź na leczenie u 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu w porównaniu do 28,9% w grupie placebo. Remisję uzyskano u 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem oraz u 20,8% pacjentów otrzymujących placebo. Poprawę obserwowano już od pierwszego tygodnia leczenia.¹¹

Długotrwałą skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę potwierdzono w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego u 373 pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie podczas 12-tygodniowej fazy otwartej.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

W randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą wykazano, że po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę osiągnęli znacząco lepsze wyniki w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy placebo.¹³

Po 24 tygodniach leczenia, zarówno pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę wykazywali przewagę terapeutyczną w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.¹⁴

Skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego udowodniono dla dawek 10 mg i 20 mg na dobę u pacjentów, którzy odpowiedzieli pozytywnie na leczenie w 16-tygodniowej fazie otwartej. Następnie pacjenci byli obserwowani przez 24 tygodnie w ramach randomizowanej, kontrolowanej placebo fazy podwójnie ślepej.¹⁵