Interakcje leku
Ioflupane (123I) ROTOP 74 MBq/ml

Joflupan (123I) działa poprzez wiązanie z presynaptycznym transporterem dopaminy, co umożliwia diagnostykę układu dopaminergicznego, jednak brak jest formalnych badań interakcji lekowych u ludzi. Leki o wysokim powinowactwie do transportera dopaminy, takie jak amfetamina, bupropion, kokaina, metylofenidat czy sertralina, mogą znacząco zaburzać wyniki obrazowania, dlatego zaleca się ich odstawienie na co najmniej 5 okresów półtrwania przed badaniem. Natomiast leki takie jak amantadyna, lewodopa, selegilina, agoniści dopaminy (np. pergolid) oraz antagoniści receptorów dopaminergicznych działający postsynaptycznie nie wykazują istotnego wpływu na wiązanie joflupanu (123I) i mogą być kontynuowane. Produkt zawiera etanol w stężeniu 31,6 g/l, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących; zaleca się unikanie spożycia alkoholu przed badaniem i przez 24 godziny po nim.

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

W przypadku joflupanu (123I) nie przeprowadzono formalnych badań interakcji lekowych u ludzi. Mechanizm działania joflupanu (123I) polega na wiązaniu się z transporterem dopaminy, co stanowi podstawę jego zastosowania diagnostycznego w obrazowaniu układu dopaminergicznego. Ta właściwość jest jednocześnie przyczyną potencjalnych interakcji z lekami o powinowactwie do tego samego transportera.1

Leki wpływające na diagnostykę z użyciem joflupanu (123I)

Szczególną uwagę należy zwrócić na leki i substancje, które wiążą się z transporterem dopaminy z wysokim powinowactwem, ponieważ mogą one znacząco wpływać na wyniki badań diagnostycznych wykonywanych przy użyciu joflupanu (123I). Substancje interferujące z wiązaniem joflupanu (123I) do transportera dopaminy mogą powodować fałszywie ujemne lub niedokładne wyniki badań obrazowych.2

Według dostępnych danych klinicznych, niektóre leki nie wykazują istotnego wpływu na obrazowanie przy użyciu joflupanu (123I), co pozwala na ich dalsze stosowanie u pacjentów poddawanych diagnostyce. Agoniści dopaminy oraz antagoniści receptorów dopaminergicznych działające na poziomie postsynaptycznym teoretycznie nie powinny wywierać znaczącego wpływu na wiązanie joflupanu (123I) z transporterem dopaminy.3

Interakcje z alkoholem

Choć w charakterystyce produktu leczniczego nie opisano bezpośrednich interakcji joflupanu (123I) z alkoholem, warto zauważyć, że produkt zawiera etanol w stężeniu 31,6 g na litr roztworu, co może być istotne u niektórych pacjentów.4 Zawartość alkoholu w produkcie wymaga uwzględnienia u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Z teoretycznego punktu widzenia, dodatkowa konsumpcja alkoholu w okresie blisko związanym z podaniem joflupanu (123I) mogłaby potencjalnie nasilić działania niepożądane związane z zawartością etanolu w produkcie. Zaleca się zatem unikanie spożywania alkoholu przed badaniem oraz przez 24 godziny po jego wykonaniu.

Kategoria substancji Substancja czynna Wpływ na obrazowanie joflupanu (123I) Poziom ważności interakcji Zalecenia
Leki wpływające na transport dopaminy Amfetamina Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Benzatropina Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Bupropion Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Kokaina Może zaburzać wyniki badania Wysoki Unikać przed badaniem
Mazyndol Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Metylofenidat Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Fentermina Może zaburzać wyniki badania Wysoki Odstawić przed badaniem
Sertralina Może zaburzać wyniki badania Wysoki Rozważyć odstawienie przed badaniem
Leki niewykazujące wpływu na obrazowanie Amantadyna Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Triheksyfenidyl Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Budypina Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Lewodopa Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Metoprolol Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Prymidon Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Propranolol Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Selegilina Brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Agoniści dopaminy Np. pergolid Brak istotnego wpływu (potwierdzone w badaniach na zwierzętach) Niski Można kontynuować leczenie
Antagoniści receptorów dopaminergicznych Działające postsynaptycznie Teoretycznie brak istotnego wpływu Niski Można kontynuować leczenie
Alkohol Etanol Brak bezpośrednich danych, możliwe nasilenie działań niepożądanych Umiarkowany Unikać spożycia przed i po badaniu

Szczegółowe wytyczne dotyczące zarządzania interakcjami lekowymi

W przypadku konieczności przeprowadzenia badania z użyciem joflupanu (123I) u pacjentów przyjmujących leki potencjalnie wpływające na wyniki badania, należy rozważyć następujące postępowanie:5

  • Leki interferujące – W miarę możliwości należy rozważyć czasowe odstawienie leków wykazujących silne powinowactwo do transportera dopaminy na okres co najmniej 5 okresów półtrwania przed badaniem.
  • Leki nieingerujące – Leki takie jak amantadyna, triheksyfenidyl, budypina, lewodopa, metoprolol, prymidon, propranolol i selegilina mogą być kontynuowane, gdyż nie wykazano ich wpływu na obrazowanie przy użyciu joflupanu (123I).6
  • Agoniści i antagoniści dopaminy – Leki działające na postsynaptyczne receptory dopaminowe mogą być stosowane w trakcie badania, ponieważ nie zakłócają one wiązania joflupanu (123I) z presynaptycznym transporterem dopaminy.7

Szczególne sytuacje kliniczne

Przy ocenie potencjalnych interakcji joflupanu (123I) należy uwzględnić następujące specyficzne sytuacje kliniczne:

  • Pacjenci z chorobami układu nerwowego przyjmujący leczenie objawowe – U pacjentów z chorobą Parkinsona przyjmujących lewodopę, agonistów dopaminy czy inhibitory MAO-B, kontynuacja leczenia nie powinna wpływać na wyniki badania.8
  • Pacjenci psychiatryczni – W przypadku pacjentów leczonych lekami psychotropowymi, które mogą oddziaływać na transportery dopaminy (np. bupropion, sertralina), należy rozważyć możliwość czasowego odstawienia tych leków przed badaniem, po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie psychiatryczne.
  • Pacjenci z uzależnieniami – Osoby używające substancji psychoaktywnych, takich jak kokaina czy amfetamina, powinny powstrzymać się od ich przyjmowania przez odpowiednio długi okres przed badaniem, aby uniknąć fałszywie ujemnych wyników.9

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W sytuacji przedawkowania joflupanu (123I), głównym zagrożeniem jest zwiększona ekspozycja na promieniowanie jonizujące. Zaleca się wówczas zwiększenie eliminacji substancji radioaktywnej poprzez przyspieszenie jej wydalania. Można to osiągnąć przez stymulację diurezy oraz częste oddawanie moczu i stolca.10 Należy jednak zachować ostrożność, aby zapobiec skażeniu radioaktywnemu otoczenia przez wydaliny pacjenta.

Przy stosowaniu środków przyspieszających eliminację radioizotopu należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi przyjmowanymi przez pacjenta lekami, zwłaszcza tymi, które są wydalane przez nerki lub wątrobę.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl