Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod (0,5 mg) wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią ze względu na udokumentowane ryzyko dla płodu oraz potencjalne zagrożenia dla niemowląt. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce znajdującej się w jednej z wymienionych grup.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i wymogi dotyczące antykoncepcji

Fingolimod jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej metody antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii tym lekiem u kobiet w wieku reprodukcyjnym należy:²

• Wykonać test ciążowy i uzyskać wynik negatywny
• Szczegółowo poinformować pacjentkę o poważnym ryzyku dla płodu związanym ze stosowaniem fingolimodu
• Zapewnić wdrożenie skutecznej metody antykoncepcji

Stosowanie skutecznej antykoncepcji jest obligatoryjne zarówno w trakcie leczenia, jak i przez 2 miesiące po jego zakończeniu. Wynika to z faktu, że eliminacja fingolimodu z organizmu trwa około 2 miesięcy po zaprzestaniu terapii.³

Należy pamiętać, że szczegółowe procedury postępowania z pacjentkami w wieku rozrodczym znajdują się w Pakiecie Informacji dla Lekarza. Procedury te muszą być bezwzględnie wdrożone zarówno przed przepisaniem fingolimodu, jak i monitorowane podczas całego okresu leczenia.⁴

W przypadku planowania ciąży należy poinformować pacjentkę o konieczności przerwania leczenia fingolimodem co najmniej 2 miesiące przed próbą poczęcia. Lekarz powinien również zwrócić uwagę pacjentki na ryzyko nawrotu aktywności choroby podstawowej po odstawieniu leku.⁵

Ciąża i stosowanie fingolimodu

Dane kliniczne jednoznacznie wskazują na przeciwwskazanie do stosowania fingolimodu w okresie ciąży. Doświadczenia u ludzi oraz dane zebrane po wprowadzeniu produktu do obrotu sugerują, że stosowanie tego leku wiąże się z 2-krotnym zwiększeniem ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych w porównaniu z odsetkiem obserwowanym w populacji ogólnej (2-3% według danych EUROCAT).⁶

Najczęściej raportowane wady wrodzone związane ze stosowaniem fingolimodu obejmują:⁷

• Wrodzoną chorobę serca – szczególnie ubytki w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej oraz tetralogię Fallota
• Anomalie rozwojowe nerek
• Anomalie rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego

Mechanizm teratogennego działania fingolimodu ma uzasadnienie w badaniach przedklinicznych, które wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję, obejmujący utratę płodu oraz wady narządów, w szczególności przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej. Ponadto, receptor fosforanu sfingozyny 1, na który oddziałuje fingolimod, uczestniczy w procesie tworzenia naczyń podczas embriogenezy, co dodatkowo tłumaczy potencjalny mechanizm teratogenny leku.⁸

Z uwagi na powyższe dane, fingolimod jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży. Należy przestrzegać następujących zasad:⁹

1. Leczenie fingolimodem należy przerwać co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą
2. W przypadku nieplanowanej ciąży podczas terapii, lek należy natychmiast odstawić
3. Pacjentce należy udzielić szczegółowej porady medycznej dotyczącej ryzyka wystąpienia szkodliwego wpływu na płód
4. Należy przeprowadzić dokładne badania ultrasonograficzne w celu monitorowania rozwoju płodu

Należy zaznaczyć, że brak jest danych dotyczących wpływu fingolimodu na przebieg porodu.¹⁰

Karmienie piersią a stosowanie fingolimodu

Badania na zwierzętach jednoznacznie wykazały, że fingolimod przenika do mleka w okresie laktacji. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, kobiety przyjmujące fingolimod nie powinny karmić piersią.¹¹

Lekarz powinien jasno poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między kontynuacją leczenia fingolimodem a karmieniem piersią, przedstawiając w sposób zrozumiały ryzyko związane z przenikaniem leku do mleka matki.

Wpływ fingolimodu na płodność

Aktualnie dostępne dane z badań przedklinicznych nie wskazują, aby stosowanie fingolimodu było związane ze zwiększonym ryzykiem osłabienia płodności. Niemniej jednak, ze względu na przeciwwskazania do stosowania leku w ciąży i zalecenia dotyczące skutecznej antykoncepcji, kwestia płodności ma charakter głównie informacyjny dla pacjentek planujących w przyszłości ciążę po zakończeniu terapii fingolimodem.¹²

Wytyczne dla lekarzy dotyczące stosowania fingolimodu u kobiet