Przedawkowanie
Fervex ból i gorączka Forte 1 g

Przedawkowanie leku Efferalgan Forte

Przedawkowanie paracetamolu zawartego w leku Efferalgan Forte 1 g stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Ryzyko uszkodzenia wątroby jest szczególnie wysokie w przypadku określonych grup pacjentów, obejmujących osoby w wieku podeszłym, małe dzieci, pacjentów długotrwale niedożywionych, z chorobą alkoholową, schorzeniami wątroby oraz przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe. W tych grupach ryzyka przedawkowanie może mieć skutek śmiertelny.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania paracetamolu występują zazwyczaj w ciągu kilku do kilkunastu godzin po zażyciu leku. Początkowe symptomy obejmują: nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość, nadmierną potliwość, senność oraz ogólne osłabienie. Te wczesne objawy mogą ustąpić następnego dnia, mimo że w organizmie rozpoczyna się już rozwój uszkodzenia wątroby, które objawia się rozpieraniem w nadbrzuszu, powrotem nudności i pojawieniem się żółtaczki.²

W przypadku znacznego przedawkowania, gdy dorośli przyjmą paracetamol w dawce 7,5 g lub więcej (lub 140 mg/kg masy ciała u dzieci), dochodzi do cytolitycznego zapalenia wątroby, które może prowadzić do pełnej i nieodwracalnej martwicy tego narządu. Konsekwencje obejmują niewydolność wątroby, kwasicę metaboliczną (niekiedy pochodzącą z kwasu mlekowego lub kwasu piroglutaminowego) oraz encefalopatię wątrobową, mogącą ostatecznie doprowadzić do śpiączki lub śmierci.³

W okresie 12-48 godzin po przyjęciu toksycznej dawki paracetamolu obserwuje się charakterystyczne zmiany w parametrach laboratoryjnych: podwyższone stężenia enzymów wątrobowych (transaminaz AspAT i AlAT), dehydrogenazy mleczanowej oraz bilirubiny, przy jednoczesnym obniżeniu poziomu protrombiny. Kliniczne objawy uszkodzenia wątroby pojawiają się zazwyczaj po 1-2 dniach od przedawkowania, osiągając maksymalne nasilenie po 3-4 dniach.⁴

Powikłania przedawkowania

Oprócz uszkodzenia wątroby, w przypadku przedawkowania paracetamolu mogą wystąpić inne poważne powikłania, takie jak:⁵

• Ostra niewydolność nerek – będąca bezpośrednim skutkiem toksycznego działania metabolitów paracetamolu na komórki nerek
• Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC) – poważne zaburzenie układu krzepnięcia
• Ostre zapalenie trzustki – występujące rzadziej, ale stanowiące potencjalnie zagrażające życiu powikłanie

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie zatrucia paracetamolem bezwzględnie wymaga hospitalizacji w oddziale intensywnej terapii. Postępowanie terapeutyczne obejmuje następujące kroki:⁶

1. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – w przypadku przyjęcia jednorazowo dawki 5 g lub większej paracetamolu, jeśli od spożycia nie upłynęła więcej niż godzina, należy sprowokować wymioty i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Zaleca się podanie 60-100 g węgla aktywnego doustnie, najlepiej rozmieszanego z wodą.⁷
2. Ocena ciężkości zatrucia – oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi stanowi wiarygodny wskaźnik ciężkości zatrucia. Badanie to należy wykonać przed wdrożeniem leczenia, jednak nie wcześniej niż 4 godziny po przyjęciu toksycznej dawki. Wartość stężenia w relacji do czasu, jaki upłynął od przedawkowania, stanowi kluczową wskazówkę dotyczącą konieczności i intensywności leczenia odtrutkami.⁸
3. Leczenie swoiste – w przypadku braku możliwości oznaczenia stężenia paracetamolu, a podejrzenia przyjęcia dużej dawki, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami. Rekomenduje się podanie co najmniej 2,5 g metioniny oraz kontynuację leczenia w warunkach szpitalnych z wykorzystaniem acetylocysteiny (podawanej dożylnie lub doustnie w ciągu 8 godzin po przyjęciu leku) i/lub metioniny. Odtrutki wykazują najwyższą skuteczność w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia, ale mogą być korzystne nawet po upływie 24 godzin.⁹
4. Leczenie objawowe i monitorowanie – należy przeprowadzać regularne badania funkcji wątroby co 24 godziny. W większości przypadków stężenia transaminaz wracają do normy po 1-2 tygodniach, z pełnym przywróceniem funkcji wątroby. W szczególnie ciężkich przypadkach może być konieczne przeszczepienie wątroby.¹⁰

Objawy przedawkowania i ich charakterystyka

Grupy szczególnego ryzyka

Należy podkreślić, że niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na wystąpienie powikłań i śmiertelnych następstw przedawkowania paracetamolu, nawet przy przyjęciu niższych dawek niż typowo uznawane za toksyczne. Do tych grup należą:¹¹

• Pacjenci w wieku podeszłym – ze względu na zmienioną farmakokinetykę i często współistniejące choroby wątroby
• Małe dzieci – z powodu niedojrzałości układów enzymatycznych
• Pacjenci długotrwale niedożywieni – ze względu na niskie zasoby glutationu
• Osoby z chorobą alkoholową – z powodu indukcji enzymów i często istniejących już uszkodzeń wątroby
• Pacjenci z chorobami wątroby – mający ograniczoną rezerwę czynnościową narządu
• Pacjenci przyjmujący leki indukujące enzymy wątrobowe – co zwiększa produkcję toksycznych metabolitów paracetamolu

W przypadku tych grup pacjentów próg toksyczności paracetamolu może być niższy, a objawy przedawkowania mogą wystąpić przy mniejszych dawkach leku Efferalgan Forte.¹²