Dawkowanie i sposób podawania leku Biodacyna

Lek Biodacyna (amikacyna w postaci disiarczanu) dostępny w stężeniach 125 mg/ml oraz 250 mg/ml jako roztwór do wstrzykiwań i infuzji, wymaga szczegółowego podejścia do dawkowania w zależności od rodzaju zakażenia, wieku pacjenta oraz funkcji nerek. Przed rozpoczęciem terapii należy określić masę ciała pacjenta, co jest niezbędne do wyliczenia właściwej dawki.¹

Drogi podania leku

W większości zakażeń preferowaną drogą podania jest podanie domięśniowe. Podanie dożylne należy stosować w przypadkach:²

• Zakażenia zagrażające życiu
• Przypadki, gdy podanie domięśniowe jest niemożliwe

Podanie dożylne może odbywać się jako:

• Krótkie wstrzyknięcie trwające 2-3 minuty (bolus)
• Infuzja trwająca 30 minut (roztwór 0,25%)

Monitorowanie terapii

Skuteczne i bezpieczne stosowanie amikacyny wymaga monitorowania następujących parametrów podczas leczenia:³

• Czynność nerek – poprzez oznaczanie stężenia kreatyniny w surowicy lub obliczenie klirensu endogennej kreatyniny (bardziej wiarygodne niż oznaczanie stężenia azotu mocznikowego we krwi)
• Stężenie amikacyny w surowicy – zaleca się oznaczanie zarówno stężenia maksymalnego (30-90 minut po wstrzyknięciu), jak i minimalnego (tuż przed podaniem kolejnej dawki)

Prawidłowe zakresy stężeń amikacyny w surowicy:⁴

• Stężenie maksymalne – poniżej 35 µg/ml (przy podawaniu raz na dobę u pacjentów z prawidłową czynnością nerek może przekroczyć tę wartość)
• Stężenie minimalne – poniżej 10 µg/ml

Czas trwania terapii

Standardowa terapia amikacyną trwa zwykle 7-10 dni. W przypadku ciężkich i powikłanych zakażeń, gdy czas leczenia musi być dłuższy niż 10 dni, należy:⁵

• Ponownie ocenić zasadność stosowania amikacyny
• Regularnie kontrolować:
  • Czynność nerek
  • Słuch
  • Czynność narządu równowagi
  • Stężenie amikacyny w surowicy

Należy zauważyć, że brak odpowiedzi klinicznej w ciągu 3-5 dni stanowi wskazanie do przerwania leczenia i ponownej oceny wrażliwości drobnoustrojów. Brak reakcji na leczenie może wynikać z oporności drobnoustroju lub obecności ognisk zakażenia wymagających leczenia chirurgicznego.⁶

Dawkowanie w różnych grupach pacjentów

Dawkowanie u dzieci

Wcześniaki: zalecana dawka wynosi 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin.⁷

Noworodki: zalecana nasycająca dawka początkowa wynosi 10 mg/kg mc., następnie 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin.⁸

Niemowlęta od 4 tygodnia życia i dzieci do 12 lat: zalecana dawka domięśniowa lub dożylna (powolna infuzja) wynosi 15-20 mg/kg mc./dobę, podawana:⁹

• Raz na dobę w pojedynczej dawce, lub
• Po 7,5 mg/kg mc. co 12 godzin

W przypadku leczenia zapalenia wsierdzia i u pacjentów z neutropenią przebiegającą z gorączką produkt należy podawać dwa razy na dobę, ze względu na brak dostępnych danych potwierdzających skuteczność podawania produktu raz na dobę.

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży

Dorośli i dzieci powyżej 12 lat z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥50 ml/min): zalecana dawka domięśniowa lub dożylna wynosi 15 mg/kg mc./dobę, którą można podawać:¹⁰

• W jednorazowej dawce dobowej, lub
• W dwóch równych dawkach podzielonych, wynoszących 7,5 mg/kg mc., podawanych co 12 godzin

Ważne ograniczenia dawkowania:

• Nie należy przekraczać całkowitej dawki dobowej wynoszącej 1,5 g
• W przypadku leczenia zapalenia wsierdzia i u pacjentów z neutropenią przebiegającą z gorączką produkt należy podawać dwa razy na dobę

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

Amikacyna jest wydalana przez nerki, dlatego u osób starszych należy ocenić czynność nerek i dostosować dawkowanie zgodnie z zaleceniami dla pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹¹

Dawkowanie w szczególnych rodzajach zakażeń

Zakażenia zagrażające życiu i/lub zakażenia wywołane przez Pseudomonas:¹²

• Dawkę u dorosłych można zwiększyć do 500 mg co osiem godzin
• Dawka nie powinna przekraczać 1,5 g/dobę
• Leczenie nie powinno być dłuższe niż 10 dni
• Maksymalna całkowita dawka dla dorosłych wynosi 15 g

Zakażenia dróg moczowych (inne niż zakażenia wywołane przez Pseudomonas):¹³

• Dawka 7,5 mg/kg mc./dobę w dwóch równych dawkach podzielonych (co odpowiada 250 mg dwa razy na dobę u dorosłych)
• Ponieważ aktywność amikacyny zwiększa się wraz ze wzrostem pH, można jednocześnie podawać środki alkalizujące

Modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdy klirens kreatyniny jest mniejszy niż 50 ml/min, nie jest wskazane podanie zalecanej całkowitej dawki dobowej amikacyny w pojedynczej dawce, ponieważ pacjent będzie długotrwale narażony na wysokie stężenie minimalne.¹⁴

Dostosowanie dawkowania można przeprowadzić dwoma metodami:¹⁵

1. Podawanie zwykłej dawki rzadziej
2. Podawanie zmniejszonej dawki z zachowaniem standardowych przerw między dawkami

Obie metody opierają się na wartościach klirensu kreatyniny lub stężenia kreatyniny w surowicy, które korelują z okresami półtrwania aminoglikozydów u pacjentów ze zmniejszoną czynnością nerek.¹⁶

Metoda 1: Zwykła dawka podawana rzadziej

Jeśli klirens kreatyniny nie jest znany, a stan pacjenta jest stabilny, przerwy (w godzinach) pomiędzy zwykłymi pojedynczymi dawkami (7,5 mg/kg mc.) można wyliczyć przez pomnożenie stężenia kreatyniny w surowicy pacjenta (w mg/100 ml) przez dziewięć.¹⁷

Wzór: Stężenie kreatyniny w surowicy [mg/100 ml] × 9 = Przerwa pomiędzy dawkami amikacyny 7,5 mg/kg mc. i.m. [godziny]

Metoda 2: Zmniejszone dawki podawane ze zwykłymi przerwami

Jeśli czynność nerek jest zaburzona i wskazane jest podawanie amikacyny ze zwykłymi przerwami, dawkę należy zmniejszyć. U tych pacjentów zaleca się oznaczanie stężenia amikacyny w surowicy, aby zapewnić precyzyjne dawkowanie.¹⁸

Procedura ustalania dawki:¹⁹

1. Rozpocznij leczenie od zwykłej dawki nasycającej 7,5 mg/kg mc. (taka sama jak dla pacjentów z prawidłową czynnością nerek)
2. Określ dawkę podtrzymującą podawaną co 12 godzin według wzoru:
   
   Dawka podtrzymująca co 12 godzin = (obserwowany klirens kreatyniny pacjenta [ml/min] × wyliczona dawka nasycająca [mg]) / prawidłowy klirens kreatyniny [ml/min]

Alternatywnie, można określić zmniejszoną dawkę podawaną co 12 godzin (dla pacjentów ze znanym stężeniem stacjonarnym kreatyniny w surowicy) przez podzielenie zwykłej dawki przez stężenie kreatyniny w surowicy pacjenta.²⁰

Powyższe schematy dawkowania stanowią wskazówki, a nie sztywne zalecenia. Ze względu na możliwość znacznej zmiany czynności nerek w trakcie terapii, należy często oznaczać stężenie kreatyniny w surowicy i w razie konieczności modyfikować schemat dawkowania.²¹

Sposób podania leku

Amikacynę można podawać:²²

• Domięśniowo
• Dożylnie

Podanie dożylne

Zalecenia dotyczące podawania dożylnego:²³

• Dorośli: po odpowiednim rozcieńczeniu, w powolnej infuzji trwającej od 30 do 60 minut
• Dzieci: objętość rozpuszczalnika zależy od dawki amikacyny tolerowanej przez pacjenta; roztwór podaje się zwykle w ciągu 30-60 minut
• Niemowlęta: infuzja powinna trwać 1-2 godziny

Ważne zasady podczas podawania dożylnego:

• Amikacyny nie należy mieszać z innymi lekami
• Produkt należy podawać oddzielnie, zgodnie z zalecaną dawką i drogą podania
• Sposób przygotowania roztworów do infuzji znajduje się w charakterystyce produktu leczniczego w punkcie 6.6