Wpływ leku ketoprofen (Bi-Profenid) na płodność, ciążę i laktację

Ketoprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wywierać istotny wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz laktację. Lekarze przepisujący ketoprofen kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią powinni dokładnie rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z terapią tym lekiem.¹

Wpływ na ciążę – pierwszy i drugi trymestr

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko powikłań przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn, w tym ketoprofenu, we wczesnym okresie ciąży. W szczególności obserwuje się:²

• Podwyższone ryzyko poronienia
• Zwiększone ryzyko wad rozwojowych serca
• Większą częstość występowania wytrzewienia jelit

Bezwzględne ryzyko rozwoju wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to wydaje się zwiększać proporcjonalnie do dawki leku i czasu trwania terapii.³

Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje:⁴

• Zwiększoną utratę przed- i poimplantacyjną zarodków
• Wyższą śmiertelność zarodków i płodów
• Podwyższoną częstość występowania różnych wad rozwojowych (szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego) przy podawaniu w okresie organogenezy

Wpływ na ciążę od 20. tygodnia

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może skutkować specyficznymi powikłaniami:⁵

• Małowodzie – związane z zaburzeniami czynności nerek płodu, które może pojawić się wkrótce po rozpoczęciu terapii, ale zwykle ustępuje po odstawieniu leku
• Zwężenie przewodu tętniczego – odnotowane po leczeniu w drugim trymestrze ciąży, w większości przypadków ustępuje po przerwaniu terapii

W przypadku konieczności podawania ketoprofenu przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, zaleca się monitorowanie przedporodowe w kierunku:⁶

• Obecności małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań należy natychmiast przerwać stosowanie ketoprofenu.⁷

Wpływ na ciążę – trzeci trymestr

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ketoprofen, stosowane w III trymestrze ciąży mogą:⁸

Narazić płód na:

• Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)
• Zaburzenia czynności nerek

Narazić matkę i noworodka na:⁹

• Wydłużenie czasu krwawienia oraz działanie przeciwagregacyjne (może wystąpić nawet przy małych dawkach ketoprofenu)
• Zahamowanie skurczów macicy, prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie ketoprofenu w III trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.¹⁰

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Na podstawie przedstawionych danych, lekarz powinien poinformować pacjentkę o następujących zaleceniach:¹¹

• Ketoprofenu nie należy stosować w I i II trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
• U kobiet starających się zajść w ciążę lub będących w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, jeśli podanie ketoprofenu jest niezbędne, należy stosować:
  • Możliwie najmniejszą skuteczną dawkę
  • Możliwie najkrótszy czas leczenia
• Ketoprofen jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży

Wpływ na karmienie piersią

Obecny stan wiedzy na temat przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego jest ograniczony. Z uwagi na brak wystarczających danych dotyczących wydzielania ketoprofenu do mleka matki, nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet karmiących piersią.¹²

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią na czas terapii ketoprofenem lub o wyborze alternatywnej metody leczenia, jeśli karmienie piersią ma być kontynuowane.

Wpływ na płodność

Istnieją dowody na to, że leki z grupy inhibitorów cyklooksygenazy/syntezy prostaglandyn, do której należy ketoprofen, mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na owulację. Efekt ten jest odwracalny po zakończeniu terapii. Lekarze powinni poinformować o tym pacjentki planujące ciążę.¹³

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Lekarz przepisujący ketoprofen kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii
2. Poinformować pacjentkę o wszystkich potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem leku w okresie ciąży
3. U kobiet starających się zajść w ciążę lub w I i II trymestrze ciąży stosować lek tylko gdy jest to bezwzględnie konieczne, w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas
4. Od 20. tygodnia ciąży monitorować stan płodu pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
5. Bezwzględnie unikać stosowania ketoprofenu w III trymestrze ciąży
6. Odradzać stosowanie ketoprofenu w okresie karmienia piersią
7. Poinformować pacjentki planujące ciążę o potencjalnym wpływie leku na płodność

Właściwa edukacja pacjentki oraz regularne monitorowanie w czasie terapii są kluczowe dla minimalizacji ryzyka związanego ze stosowaniem ketoprofenu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.¹⁴