Przeciwwskazania stosowania leku Axaltra

Lek Axaltra, zawierający substancję czynną rywaroksaban (w dawkach 15 mg i 20 mg), jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce i leczeniu stanów zakrzepowo-zatorowych. Ze względu na mechanizm działania oraz możliwe ryzyko powikłań, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego leku jest przeciwwskazane. Właściwa ocena przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Leku Axaltra nie należy stosować u pacjentów, u których stwierdzono nadwrażliwość na rywaroksaban lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Warto zauważyć, że tabletki zawierają laktozę (15 mg tabletki zawierają 21,75 mg laktozy, a 20 mg tabletki zawierają 29 mg laktozy), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Czynne krwawienia o znaczeniu klinicznym

Rywaroksaban jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z czynnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym. Zastosowanie leku w takiej sytuacji mogłoby doprowadzić do nasilenia krwawienia i pogorszenia stanu klinicznego pacjenta, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla jego życia i zdrowia.³

Stany chorobowe związane z wysokim ryzykiem krwawienia

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Axaltra są również nieprawidłowości i stany stanowiące znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień. Obejmują one:⁴

• Choroby przewodu pokarmowego – czynne lub niedawno przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego, które mogą ulec ponownemu krwawieniu pod wpływem działania przeciwzakrzepowego
• Nowotwory złośliwe z wysokim ryzykiem krwawienia – zwłaszcza te zlokalizowane w obrębie układu pokarmowego, dróg moczowych czy układu oddechowego
• Stany urazowe – przebyty niedawno uraz mózgu lub kręgosłupa, które wiążą się z podwyższonym ryzykiem krwawienia wewnątrzczaszkowego lub wewnątrzrdzeniowego
• Niedawne zabiegi chirurgiczne w obrębie mózgu, kręgosłupa lub zabiegi okulistyczne, po których ryzyko krwawienia jest szczególnie wysokie
• Przebyty niedawno krwotok wewnątrzczaszkowy – ze względu na ryzyko ponownego krwawienia
• Zmiany naczyniowe – stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku, żylno-tętnicze wady rozwojowe, tętniak naczyniowy
• Nieprawidłowości naczyniowe w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu – poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych, które mogą być źródłem poważnego krwawienia

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi. Dotyczy to:⁵

• Heparyny niefrakcjonowanej (UFH)
• Heparyn drobnocząsteczkowych (enoksaparyna, dalteparyna i podobne)
• Pochodnych heparyny (np. fondaparynuks)
• Doustnych leków przeciwzakrzepowych (warfaryna, dabigatranu eteksylan, apiksaban i podobne)

Od tej zasady istnieją dwa wyjątki:

1. Szczególny przypadek zmiany leczenia przeciwzakrzepowego – gdy pacjent przechodzi z jednego leku przeciwzakrzepowego na inny, zgodnie z zaleconym schematem
2. Gdy heparyna niefrakcjonowana podawana jest w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika żył głównych lub tętnic

Zaawansowana choroba wątroby z koagulopatią

Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobą wątroby, która wiąże się z koagulopatią i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym. Dotyczy to szczególnie pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C według klasyfikacji Child-Pugh. U tych pacjentów ryzyko krwawienia jest istotnie podwyższone ze względu na upośledzenie syntezy czynników krzepnięcia oraz metabolizmu leku.⁶

Przeciwwskazania związane z rozrodem

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią. Wynika to z potencjalnego ryzyka krwawienia u matki, szczególnie podczas porodu, a także z możliwości przenikania leku przez łożysko do krwiobiegu płodu lub do mleka matki, co może prowadzić do działania przeciwzakrzepowego u dziecka.⁷

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie leku Axaltra?

Sytuacje zwiększonego ryzyka krwawienia

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których zaleca się szczególną ostrożność lub wręcz odradzenie stosowania rywaroksabanu ze względu na podwyższone ryzyko krwawienia. Należy rozważyć zastosowanie alternatywnych metod leczenia przeciwzakrzepowego lub modyfikację dawkowania u pacjentów:⁸

• Z zaburzeniami hemostazy (wrodzonymi lub nabytymi)
• Z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)
• Przyjmujących jednocześnie leki silnie wpływające na aktywność CYP3A4 i P-gp
• Planujących zabiegi inwazyjne lub operacje, przed którymi lek powinien zostać odstawiony
• Z chorobami współistniejącymi zwiększającymi ryzyko krwawienia (np. niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, retinopatia cukrzycowa)

Pacjenci z protezami zastawek serca

Leczenie rywaroksabanem nie jest zalecane u pacjentów z protezami zastawek serca, szczególnie mechanicznymi, gdyż nie przeprowadzono odpowiednich badań potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo stosowania leku w tej grupie pacjentów. W takich przypadkach standardem pozostaje stosowanie antagonistów witaminy K (np. warfaryny).⁹

Pacjenci z zespołem antyfosfolipidowym

U pacjentów z zespołem antyfosfolipidowym, szczególnie z potrójną pozytywną odpowiedzią w testach na obecność przeciwciał antyfosfolipidowych, zaleca się stosowanie antagonistów witaminy K zamiast rywaroksabanu lub innych bezpośrednich doustnych antykoagulantów, ze względu na możliwe zwiększone ryzyko zakrzepicy.¹⁰

Osoby planujące ciążę

Kobietom w wieku rozrodczym, planującym ciążę, należy odradzić stosowanie rywaroksabanu i zalecić przejście na inny rodzaj leczenia przeciwzakrzepowego (np. heparynę drobnocząsteczkową), który może być stosowany w ciąży.¹¹

Pacjenci z trudnościami w połykaniu lub zaburzeniami wchłaniania

Osobom z trudnościami w połykaniu tabletek lub zaburzeniami absorpcji z przewodu pokarmowego warto rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwzakrzepowego, ponieważ tabletki powlekane Axaltra nie mogą być kruszone ani dzielone bez utraty właściwości farmakokinetycznych.¹²