Leki w grupie
„koloidy”
Koloidy to preparaty stosowane do uzupełniania objętości wewnątrznaczyniowej, wykorzystywane głównie w leczeniu hipowolemii, wstrząsu i zaburzeń hemodynamicznych. W przeciwieństwie do krystaloidów, koloidy zawierają duże cząsteczki (o masie cząsteczkowej >10 000 Da), które pozostają w przestrzeni wewnątrznaczyniowej znacznie dłużej, zapewniając trwalsze zwiększenie objętości krwi krążącej.
Mechanizm działania koloidów opiera się na ich właściwościach osmotycznych. Duże cząsteczki zwiększają ciśnienie onkotyczne osocza, co prowadzi do przemieszczania się płynu z przestrzeni pozanaczyniowej do naczyń, skutecznie zwiększając objętość krwi krążącej. Jeden litr koloidu może zwiększyć objętość osocza o około 700-1000 ml, w porównaniu do 200-300 ml przy zastosowaniu krystaloidów.
Koloidy można podzielić na naturalne (albuminy) i syntetyczne (hydroksyetylowana skrobia, dekstrany, żelatyny). Albumina występuje w stężeniach 5%, 20% i 25% (Albumina ludzka, Alburex, Flexbumin). Hydroksyetylowana skrobia (HES) dostępna jest w różnych masach cząsteczkowych i stopniach substytucji (Voluven, Tetraspan, Volulyte). Żelatyny (Gelaspan, Geloplasma) mają stosunkowo krótki czas działania. Dekstrany (Dekstran 40, Dekstran 70) są obecnie rzadziej stosowane ze względu na ryzyko reakcji alergicznych.
Największą zaletą koloidów jest ich zdolność do szybkiego i efektywnego uzupełnienia objętości wewnątrznaczyniowej przy użyciu mniejszej objętości płynu w porównaniu do krystaloidów. Jest to szczególnie istotne w stanach wstrząsu, podczas operacji z dużą utratą krwi oraz w przypadkach, gdy należy unikać przewodnienia. Koloidy utrzymują się dłużej w krążeniu, co zmniejsza częstotliwość podawania kolejnych dawek.
Stosowanie koloidów wiąże się jednak z istotnymi zagrożeniami. Hydroksyetylowana skrobia może powodować uszkodzenie nerek, zaburzenia krzepnięcia i świąd. Z tego powodu jej stosowanie zostało znacznie ograniczone w ostatnich latach, szczególnie u pacjentów krytycznie chorych i z posocznicą. Wszystkie koloidy mogą wywoływać reakcje anafilaktyczne, przy czym ryzyko to jest największe w przypadku dekstranów. Ponadto, wykazano, że koloidy mogą zwiększać śmiertelność u pacjentów w stanie krytycznym, co doprowadziło do preferencyjnego stosowania krystaloidów w wielu sytuacjach klinicznych.
Wybór odpowiedniego koloidu powinien uwzględniać indywidualną sytuację kliniczną pacjenta, potencjalne korzyści i ryzyko. Obecnie najczęściej stosowanym koloidem są preparaty albuminy, szczególnie u pacjentów z hipoalbuminemią, chorobami wątroby lub w stanach, gdy inne koloidy są przeciwwskazane.
Lista leków w tej grupie
-
Voluven – Roztwór do infuzji – (60 mg + 9 mg)/ml
Roztwór do infuzji zawiera poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię oraz chlorek sodu z elektrolitami. Preparat stosowany jest w leczeniu hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi. Używany jest w sytuacjach, gdy leczenie krystaloidami okazuje się niewystarczające. Ma postać przezroczystego roztworu więc może być łatwo podawany dożylnie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Albiomin 20% – Roztwór do infuzji – 200 g/l
Produkt leczniczy jest roztworem do infuzji zawierającym 200 g/l białka całkowitego, w tym co najmniej 96% stanowi albumina ludzka. Jego działanie jest hiperonkotyczne, co pozwala na uzupełnienie i utrzymanie odpowiedniej objętości krwi krążącej. Skład uzupełniają także substancje pomocnicze zawierające sód, które wpływają na równowagę elektrolitową organizmu. Stosuje się go w przypadku zmniejszenia objętości krwi oraz gdy istnieje wskazanie do zastosowania koloidu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Crealb 200 g/l – Roztwór do infuzji – 200 g/l
Jest to roztwór do infuzji zawierający 200 g/l albuminy ludzkiej, stanowiącej co najmniej 95% całkowitego białka. Preparat działa hiperonkotycznie, dzięki czemu pomaga w uzupełnieniu i utrzymaniu objętości krwi krążącej. Stosuje się go w przypadkach zmniejszenia objętości krwi, gdy wskazane jest użycie koloidu. Produkt jest przeznaczony do stosowania u dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Human Albumin CSL Behring 200 g/l – Roztwór do infuzji – 200 g/l
Produkt leczniczy to przezroczysty, lekko lepki roztwór do infuzji zawierający 200 g/l białka całkowitego, głównie ludzką albuminę (co najmniej 96%). Zawiera również sód w stężeniu 125 mmoli na litr, a jego roztwór jest hiperonkotyczny. Stosowany jest do uzupełniania i utrzymania objętości krwi krążącej w przypadku utraty objętości, gdy dopuszczalne jest użycie koloidów. Preparat dostępny jest w fiolkach o zawartości albuminy odpowiadającej 9,6 g lub 19,2 g na porcję.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Voluven 10% – Roztwór do infuzji – 10% + 0,9%
Roztwór do infuzji zawierający 10% poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię otrzymywaną ze skrobi kukurydzianej oraz 0,9% chlorek sodu. Preparat zawiera także elektrolity: sód i chlorki, co wpływa na jego właściwości osmotyczne. Stosowany jest w leczeniu hipowolemii wywołanej nagłą utratą krwi, zwłaszcza gdy podanie krystaloidów okazuje się niewystarczające. Ma postać przezroczystego do lekko żółtego roztworu przeznaczonego do infuzji dożylnej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Crealb 40 g/l – Roztwór do infuzji – 40 g/l
Produkt leczniczy jest roztworem do infuzji zawierającym 40 g/l (4%) białka całkowitego, głównie albuminy ludzkiej (co najmniej 95%). Roztwór zawiera również znaczące ilości sodu, co wpływa na jego właściwości fizykochemiczne. Stosuje się go do uzupełniania i utrzymania objętości krwi krążącej u dorosłych w przypadkach zmniejszenia objętości krwi, gdy wskazane jest zastosowanie koloidu. Preparat ma działanie lekko hipoonkotyczne i występuje w formie przejrzystego, o lekkiej barwie roztworu do infuzji.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Albutein – Roztwór do infuzji – 200 g/l
Jest to roztwór do infuzji zawierający 20% ludzkiej albuminy, której stężenie wynosi 200 g/l, stanowiącej co najmniej 95% białka całkowitego. Produkt zawiera również sód i bardzo niewielkie ilości potasu. Został on wyprodukowany z ludzkiego osocza i charakteryzuje się działaniem hiperonkotycznym względem naturalnego osocza. Stosuje się go w celu uzupełnienia i utrzymania objętości krwi krążącej w przypadku stwierdzonego niedoboru objętości i wskazań do użycia płynu koloidowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Volulyte 6% – Roztwór do infuzji – –
Jest to roztwór do infuzji zawierający poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię oraz elektrolity, takie jak sód, potas, magnez i chlorki. Preparat stosuje się w leczeniu hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, szczególnie gdy leczenie krystaloidami jest niewystarczające. Substancja czynna to skrobia kukurydziana o określonym stopniu podstawienia i masie cząsteczkowej. Roztwór ma właściwości izotoniczne i jest stosowany do wyrównywania objętości płynów ustrojowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Geloplasma – Roztwór do infuzji – –
Produkt leczniczy to roztwór do infuzji zawierający zmodyfikowaną płynną żelatynę, chlorki sodu, potasu, magnezu oraz sodu (S)-mleczan. Składniki te pomagają w szybkim uzupełnieniu objętości krwi i jonów elektrolitowych. Stosowany jest głównie w doraźnym leczeniu wstrząsu hipowolemicznego wywołanego utratą płynów, oparzeniami lub urazami. Jego zastosowanie obejmuje także leczenie wstrząsu naczyniowego oraz niedociśnienia związanego z porażeniem naczyń podczas znieczulenia.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji – Roztwór do infuzji – 60 mg/ml
Roztwór do infuzji zawierający hydroksyetyloskrobię oraz elektrolity takie jak sód, potas, wapń i magnez. Preparat stosowany jest w leczeniu hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, zwłaszcza gdy leczenie za pomocą krystaloidów okazuje się niewystarczające. Hydroksyetyloskrobia działa jako środek zwiększający objętość osocza, co wspomaga układ krążenia. Roztwór jest przezroczysty, bezbarwny i ma zrównoważone pH z odpowiednią osmolarnością.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Albutein – Roztwór do infuzji – 50 g/l
Jest to roztwór do infuzji zawierający 5% albuminy ludzkiej, będącej białkiem osocza, pozyskiwanym z ludzkiego osocza. Preparat ma właściwości hipoonkotyczne i zawiera również sód oraz potas w niewielkich ilościach. Stosuje się go w celu uzupełnienia i utrzymania objętości krwi krążącej, zwłaszcza gdy istnieje niedobór objętości wymagający zastosowania płynu koloidowego. Lek może być podawany pacjentom w różnym wieku, w tym dzieciom i młodzieży.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Alburex 5 – Roztwór do infuzji – 50 g/l
Produkt jest roztworem do infuzji zawierającym 50 g/l ludzkiej albuminy, stanowiącej co najmniej 96% całkowitego białka. W jednej fiolce znajduje się od 12,5 g do 25 g albuminy ludzkiej, a roztwór ma właściwości łagodnie hipoonkotyczne względem osocza. Zawiera również sód jako substancję pomocniczą. Stosuje się go do uzupełniania i utrzymania objętości krwi krążącej w przypadku ubytku objętości, gdy dopuszczalne jest użycie koloidów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Albunorm 5% – Roztwór do infuzji – 50 g/l
Jest to roztwór do infuzji zawierający 50 g/l białka całkowitego, głównie albuminy ludzkiej (minimum 96%). Preparat występuje w postaci jasnożółtej lub bursztynowej, lekko lepkiej cieczy. Stosuje się go w celu przywrócenia i utrzymania objętości krwi krążącej przy niedoborze objętości oraz gdy zalecane jest użycie koloidów. Zawiera również sód jako substancję pomocniczą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku