Leki w grupie
„preparaty osoczopodobne”

Preparaty osoczopodobne to grupa produktów medycznych stosowanych jako substytuty osocza krwi. Ich głównym zadaniem jest przywrócenie i utrzymanie objętości krwi krążącej, szczególnie w stanach hipowolemii, szoku, utraty krwi czy podczas zabiegów operacyjnych. Działają poprzez zwiększenie ciśnienia onkotycznego osocza, co powoduje przesunięcie płynu z przestrzeni pozanaczyniowej do naczyń krwionośnych.

Do preparatów osoczopodobnych zaliczamy przede wszystkim koloidy syntetyczne i naturalne. Wśród koloidów syntetycznych najważniejsze to: hydroksyetylowana skrobia (HES) (np. Voluven, Tetraspan, Volulyte), dekstrany (np. Dekstran 40, Dekstran 70), żelatyny (np. Geloplasma, Gelofusine). Koloidy naturalne to głównie albuminy ludzkie (np. Albumina ludzka 20%, Alburex, Flexbumin).

Preparaty osoczopodobne dzielą się na dwie główne podgrupy: koloidy i krystaloidy. Koloidy to makrocząsteczki, które pozostają w naczyniach krwionośnych przez dłuższy czas, zwiększając ciśnienie onkotyczne i efektywnie uzupełniając objętość wewnątrznaczyniową. Krystaloidy natomiast to roztwory elektrolitów, które szybko rozpraszają się do przestrzeni pozanaczyniowej, przez co są mniej efektywne w długotrwałym utrzymaniu objętości wewnątrznaczyniowej.

Główną zaletą stosowania preparatów osoczopodobnych jest ich szybkie działanie w przywracaniu objętości krwi krążącej. Koloidy są szczególnie skuteczne w stabilizacji hemodynamicznej pacjentów w stanie krytycznym. Wymagają również mniejszej objętości podawanego płynu w porównaniu do krystaloidów, co zmniejsza ryzyko przewodnienia. Dodatkowo nie wymagają zgodności grupowej (z wyjątkiem albumin pochodzących z osocza ludzkiego) i są dostępne „od ręki”, bez konieczności przeprowadzania próby krzyżowej.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem preparatów osoczopodobnych obejmują potencjalne reakcje alergiczne, które mogą wystąpić szczególnie po podaniu dekstranów czy żelatyn. Hydroksyetylowana skrobia może powodować uszkodzenie nerek, szczególnie u pacjentów z już istniejącą dysfunkcją tego narządu. Koloidy syntetyczne mogą również wpływać na funkcję płytek krwi i układ krzepnięcia, zwiększając ryzyko krwawień. W przypadku albumin istnieje teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych, jednak nowoczesne metody produkcji znacznie je minimalizują.