wstrząs hipowolemiczny
Wskazanie

Wstrząs hipowolemiczny to stan zagrożenia życia spowodowany znaczną utratą krwi lub płynów, prowadzący do niedostatecznej perfuzji tkanek i narządów. Pojawia się, gdy objętość krwi krążącej zmniejsza się o ponad 15-20%. Najczęstsze przyczyny to krwotoki (zewnętrzne i wewnętrzne), oparzenia, intensywne wymioty lub biegunki, a także odwodnienie w przebiegu ciężkich infekcji.

Diagnostyka wstrząsu hipowolemicznego opiera się na ocenie objawów klinicznych (tachykardia, hipotensja, skąpomocz, zaburzenia świadomości), badaniach laboratoryjnych (wzrost hematokrytu, zaburzenia elektrolitowe, kwasica metaboliczna) oraz ocenie parametrów hemodynamicznych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i natychmiastowe wdrożenie leczenia.

Podstawę terapii stanowi przywrócenie prawidłowej objętości krwi krążącej poprzez płynoterapię. W pierwszej linii stosuje się krystaloidy (0,9% NaCl, płyn Ringera – dostępne jako Natrium Chloratum, Ringerfundin), następnie koloidy (preparaty żelatyny – Gelaspan, hydroksyetyloskrobi – Voluven, Volulyte). W przypadku krwotoków niezbędne jest przetaczanie preparatów krwi (koncentrat krwinek czerwonych, osocze świeżo mrożone, koncentrat płytek krwi).

W zaawansowanym wstrząsie często konieczne jest zastosowanie leków wazopresyjnych (noradrenalina – Levonor, adrenalina – Adrenalina WZF, dopamina – Dopaminum Hydrochloricum). W przypadku kwasicy metabolicznej rozważa się podanie wodorowęglanów (Natrium Bicarbonicum). Istotne jest również wyrównanie zaburzeń elektrolitowych i leczenie przyczynowe.

Największym wyzwaniem w leczeniu wstrząsu hipowolemicznego jest szybka identyfikacja źródła utraty płynów i natychmiastowe jego opanowanie. Trudność stanowi również właściwa ocena stopnia odwodnienia i odpowiednie zbilansowanie płynoterapii – zbyt mała podaż płynów nie przywróci prawidłowej perfuzji, a zbyt agresywna może prowadzić do obrzęku płuc i niewydolności krążenia. Dodatkowym problemem jest rozwój niewydolności wielonarządowej w przypadku przedłużającego się wstrząsu oraz wystąpienie zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) w ciężkich przypadkach.