Leki zawierające w składzie
dekstran

Dekstran to polisacharyd o dużej masie cząsteczkowej, składający się z łańcuchów glukozy połączonych wiązaniami α-1,6-glikozydowymi, z odgałęzieniami α-1,3-glikozydowymi. W medycynie stosowany jest głównie jako substytut osocza, zwiększający objętość krwi krążącej i poprawiający przepływ krwi przez naczynia włosowate.

Mechanizm działania dekstranu polega na zwiększeniu ciśnienia onkotycznego osocza, co powoduje przesunięcie płynu z przestrzeni pozanaczyniowej do naczyń. Ponadto, dekstran zmniejsza lepkość krwi, hamuje agregację płytek krwi i erytrocytów, co poprawia mikrokrążenie. Te właściwości sprawiają, że jest skuteczny w leczeniu hipowolemii, wstrząsu, zaburzeń krążenia obwodowego oraz w profilaktyce zakrzepicy żył głębokich.

W Polsce dostępne są preparaty zawierające dekstran, takie jak Dekstran 40000 (Dekstran 40), Dekstran 70000 (Dekstran 70) oraz Reopoliglukina. Różnią się one masą cząsteczkową, co wpływa na ich właściwości farmakokinetyczne i zastosowanie kliniczne. Dekstran 40 stosowany jest głównie w celu poprawy mikrokrążenia, natomiast Dekstran 70 wykorzystywany jest jako substytut objętości osocza.

Największą zaletą stosowania dekstranu jest jego skuteczność w szybkim uzupełnianiu objętości wewnątrznaczyniowej, przy stosunkowo długim czasie działania (6-12 godzin). Jest szczególnie wartościowy w sytuacjach nagłych, gdy potrzebne jest szybkie przywrócenie prawidłowej objętości krwi krążącej, np. w przypadku krwotoków, oparzeń czy wstrząsu. Dodatkowo, jego właściwości przeciwzakrzepowe mogą być korzystne w profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem dekstranu. Najpoważniejszym jest ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktoidalnych, które mogą mieć ciężki przebieg. Z tego powodu przed podaniem pełnej dawki zaleca się test dawką próbną. Inne niebezpieczeństwa to możliwość przeciążenia układu krążenia u pacjentów z niewydolnością serca, zaburzenia krzepnięcia krwi przy podaniu dużych dawek, oraz możliwość wystąpienia niewydolności nerek. Dekstran może również wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, szczególnie tych związanych z grupą krwi i krzepnięciem.