Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Dekstran

Dekstran – specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie dekstranu wiąże się z szeregiem specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które personel medyczny powinien wziąć pod uwagę przed wdrożeniem terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji w oparciu o dane z charakterystyk produktów leczniczych zawierających dekstran.¹

Ryzyko reakcji nadwrażliwości

Podawanie preparatów dekstranu może wywołać szereg objawów nadwrażliwości o różnym nasileniu. Spektrum tych reakcji jest szerokie – od łagodnych objawów, takich jak zaczerwienienie skóry, pokrzywka i dreszcze, aż po poważne zaburzenia, w tym znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego i zapaść naczyniową. W najcięższych przypadkach może dojść do wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego.²

Należy zaznaczyć, że objawy nadwrażliwości pojawiają się najczęściej w początkowym okresie podawania leku – zazwyczaj w ciągu pierwszych kilku minut od rozpoczęcia dożylnej infuzji. Z tego powodu zalecane jest, aby infuzja dekstranu odbywała się wyłącznie w warunkach szpitalnych, gdzie personel medyczny ma natychmiastowy dostęp do pełnego zestawu do resuscytacji. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta, zarówno w trakcie trwania infuzji, jak i przez co najmniej 30 minut po jej zakończeniu.³

W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek niepokojących objawów reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać infuzję i wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwwstrząsowe, które może obejmować podanie adrenaliny, kortykosteroidów, leków przeciwhistaminowych oraz innych środków medycznych zależnie od stanu klinicznego pacjenta.⁴

Wpływ na równowagę płynową organizmu

Szczególną uwagę należy zwrócić na właściwości fizykochemiczne dekstranu. Preparaty takie jak 10% Dekstran 40 000 Fresenius stanowią hiperonkotyczny roztwór koloidalny, co oznacza, że po podaniu wywołują przemieszczenie wody z przestrzeni zewnątrznaczyniowej do przestrzeni naczyniowej. Ta właściwość ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie u pacjentów, którzy znajdują się w stanie znacznego odwodnienia.⁵

U pacjentów z zaburzoną gospodarką wodno-elektrolitową może zaistnieć konieczność równoczesnego podania niekoloidalnego roztworu w osobnej infuzji dożylnej, aby zapobiec dalszemu pogłębieniu odwodnienia tkanek. Przed rozpoczęciem terapii dekstranem zaleca się przeprowadzenie dokładnej oceny stanu nawodnienia pacjenta.⁶

Wpływ na parametry hematologiczne

Stosowanie dekstranu może wpływać na parametry hematologiczne i krzepnięcie krwi. Po podaniu dawki przekraczającej 1000 ml może wystąpić przemijające wydłużenie czasu krwawienia, co ma szczególne znaczenie u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub z ryzykiem krwawienia.⁷

W trakcie leczenia dekstranem zalecane jest systematyczne monitorowanie poziomu hematokrytu. Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapobiec obniżeniu poziomu hematokrytu poniżej wartości granicznej 30%. Warto również zaznaczyć, że podanie dużych objętości dekstranu prowadzi do zmniejszenia stężenia białka w surowicy krwi, co może mieć implikacje kliniczne u pacjentów z wcześniej istniejącymi zaburzeniami w tym zakresie.⁸

Ostrożność w grupach pacjentów podwyższonego ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania dekstranu u pacjentów z określonymi schorzeniami współistniejącymi. Roztwory zawierające jony sodowe, w tym preparaty dekstranu, należy podawać z zachowaniem szczególnej ostrożności pacjentom z zastoinową niewydolnością krążenia oraz z niewydolnością nerek.⁹

Podczas terapii dekstranem istotne jest prowadzenie ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem objawów, które mogłyby świadczyć o przeciążeniu układu krążenia. Należą do nich m.in. duszność, obrzęki obwodowe, zwiększone ciśnienie w żyłach szyjnych czy inne oznaki niewydolności serca.¹⁰

Specyficzne ostrzeżenia dotyczące stosowania dekstranu w preparatach okulistycznych

W przypadku stosowania dekstranu w postaci kropli do oczu, jak w preparacie Tears Naturale II zawierającym dekstran 70, należy pamiętać, że produkt przeznaczony jest wyłącznie do stosowania okulistycznego.¹¹

Jeśli podczas stosowania dekstranu w kroplach do oczu u pacjenta wystąpią następujące objawy niepożądane:

• ból głowy
• ból oka
• zaburzenia widzenia
• podrażnienie oczu
• trwałe zaczerwienienie
• pogorszenie objawów choroby podstawowej lub brak poprawy

należy przerwać stosowanie produktu i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.¹²

Instrukcje dotyczące opakowania kropli zawierających dekstran

W przypadku preparatów okulistycznych zawierających dekstran, należy również zwrócić uwagę na integralność opakowania. W szczególności, jeśli po zdjęciu nakrętki zabezpieczający kołnierz zatrzaskowy poluzuje się, należy go usunąć przed zastosowaniem produktu, aby zapewnić bezpieczne i skuteczne podanie leku.¹³