Leki w grupie
„leki osoczozastępcze”
Leki osoczozastępcze to grupa preparatów stosowanych do uzupełniania objętości krwi krążącej w przypadku hipowolemii różnego pochodzenia. Działają poprzez zwiększenie objętości śródnaczyniowej i poprawę przepływu krwi w mikrokrążeniu, co prowadzi do przywrócenia prawidłowego ciśnienia tętniczego i perfuzji narządowej.
Do głównych grup leków osoczozastępczych należą koloidy i krystaloidy. Koloidy zawierają cząsteczki o dużej masie cząsteczkowej, które pozostają w łożysku naczyniowym przez dłuższy czas. Do tej grupy zaliczamy: dekstrany (Dekstran 40, Dekstran 70), hydroksyetylowaną skrobię (HES – Voluven, Tetraspan, Volulyte), żelatyny (Gelofusine, Gelaspan) oraz albuminy ludzkie (Albunorm, Alburex, Flexbumin).
Krystaloidy to roztwory elektrolitów, które szybko przenikają do przestrzeni pozanaczyniowej. Główne preparaty to: 0,9% roztwór NaCl (sól fizjologiczna), roztwór Ringera (Lactated Ringer, Ringer Lactate), płyn wieloelektrolitowy (PWE, Plasmalyte, Sterofundin).
Największą zaletą leków osoczozastępczych jest ich szybkie działanie w przywracaniu objętości krwi krążącej w stanach nagłych, takich jak wstrząs krwotoczny, oparzenia czy ciężkie odwodnienie. Krystaloidy są tanie, łatwo dostępne i bezpieczne, natomiast koloidy zapewniają dłuższy efekt zwiększenia objętości wewnątrznaczyniowej.
Stosowanie leków osoczozastępczych wiąże się jednak z pewnymi zagrożeniami. Koloidy mogą powodować reakcje alergiczne, zaburzenia krzepnięcia oraz nefrotoksyczność (szczególnie HES). Nadmierne podawanie krystaloidów może prowadzić do obrzęków tkanek, rozcieńczenia białek osocza i elektrolitów oraz przeciążenia układu krążenia. Albuminy są drogie i mogą przenosić czynniki zakaźne, choć ryzyko to zostało znacznie zmniejszone.
Wybór odpowiedniego leku osoczozastępczego zależy od stanu klinicznego pacjenta, rodzaju i nasilenia hipowolemii oraz współistniejących chorób. W praktyce klinicznej często stosuje się terapię skojarzoną, łącząc krystaloidy z koloidami, aby wykorzystać zalety obu grup i zminimalizować działania niepożądane.
Lista leków w tej grupie
-
Volulyte 6% – Roztwór do infuzji – –
Jest to roztwór do infuzji zawierający poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię oraz elektrolity, takie jak sód, potas, magnez i chlorki. Preparat stosuje się w leczeniu hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, szczególnie gdy leczenie krystaloidami jest niewystarczające. Substancja czynna to skrobia kukurydziana o określonym stopniu podstawienia i masie cząsteczkowej. Roztwór ma właściwości izotoniczne i jest stosowany do wyrównywania objętości płynów ustrojowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
10% Dekstran 40 000 Fresenius – Roztwór do infuzji – 100 mg/ml
Produkt leczniczy stanowi roztwór do infuzji zawierający dekstran o średniej masie cząsteczkowej około 40 000 oraz chlorek sodu. Stosuje się go w celu zwiększenia objętości krwi krążącej oraz poprawy właściwości reologicznych krwi. Jest pomocniczo wykorzystywany w leczeniu wstrząsu hipowolemicznego, a także zapobiega zaburzeniom mikrokrążenia i powikłaniom zakrzepowo-zatorowym po zabiegach chirurgicznych. Ponadto, znajduje zastosowanie jako środek przeciwwstrząsowy i przeciwzakrzepowy podczas procedur z krążeniem pozaustrojowym.