Leki w grupie
„osoczozastępcze”

Osoczozastępcze to grupa preparatów medycznych stosowanych do uzupełniania objętości krwi krążącej, głównie w stanach wstrząsu hipowolemicznego, krwotoków czy odwodnienia. Działają poprzez zwiększenie objętości osocza, poprawę perfuzji tkankowej i utrzymanie prawidłowego ciśnienia onkotycznego.

Leki osoczozastępcze dzielą się na kilka podgrup: koloidy naturalne (albuminy), koloidy syntetyczne (dekstrany, żelatyny, hydroksyetylowana skrobia) oraz krystaloidy (roztwory elektrolitów). Koloidy utrzymują się dłużej w krwiobiegu i skuteczniej podnoszą ciśnienie onkotyczne, podczas gdy krystaloidy szybciej opuszczają łożysko naczyniowe, ale są tańsze i łatwiej dostępne.

Do najważniejszych preparatów osoczozastępczych należą: albumina ludzka (Albumin, Alburex, Flexbumin), hydroksyetylowana skrobia – HES (Voluven, Volulyte, Tetraspan), dekstrany (Dekstran 40, Dekstran 70), żelatyny (Gelaspan, Geloplasma, Gelofusine) oraz krystaloidy (0,9% NaCl, płyn Ringera, Sterofundin).

Główną zaletą stosowania preparatów osoczozastępczych jest szybkie przywrócenie objętości wewnątrznaczyniowej, co jest kluczowe w stanach nagłych jak wstrząs hipowolemiczny czy masywny krwotok. Dodatkowo, niektóre z nich (szczególnie albuminy) pomagają utrzymać prawidłowe ciśnienie onkotyczne, co zapobiega przesiękom do przestrzeni pozanaczyniowej.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych preparatów obejmują: reakcje alergiczne (szczególnie na dekstrany i żelatyny), zaburzenia krzepnięcia (w przypadku HES i dekstranów), potencjalne uszkodzenie nerek (przy HES), przewodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe. W przypadku albumin istnieje również teoretyczne ryzyko przeniesienia chorób zakaźnych, choć współczesne metody produkcji znacząco je minimalizują.

W grupie preparatów osoczozastępczych wyróżniamy: koloidy, które długo utrzymują się w naczyniach krwionośnych (albuminy, HES, dekstrany, żelatyny) oraz krystaloidy, które szybko opuszczają łożysko naczyniowe (0,9% NaCl, płyn Ringera). Wybór odpowiedniego preparatu zależy od sytuacji klinicznej, stanu pacjenta oraz potencjalnych przeciwwskazań do stosowania poszczególnych preparatów.