zaburzenia motoryczne w zespołach pozapiramidowych parkinsonowskich wywołanych przez neuroleptyki
Wskazanie

Zaburzenia motoryczne w zespołach pozapiramidowych parkinsonowskich wywołanych przez neuroleptyki to powikłania występujące u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi. Neuroleptyki, blokując receptory dopaminowe w układzie nigrostriatalnym, mogą prowadzić do objawów podobnych do choroby Parkinsona. Typowe objawy obejmują drżenie spoczynkowe, sztywność mięśniową, spowolnienie ruchowe (bradykinezję), zaburzenia postawy oraz charakterystyczny chód drobnymi krokami.

Zespoły te najczęściej występują u osób starszych, pacjentów z długotrwałym stosowaniem neuroleptyków, zwłaszcza typowych (pierwszej generacji) oraz przy stosowaniu wysokich dawek. Do leków najczęściej wywołujących te zaburzenia należą haloperydol (Decaldol), chlorpromazyna (Fenactil), perfenazyna, flufenazyna (Mirenil) oraz w mniejszym stopniu neuroleptyki atypowe jak risperidon (Rispolept, Risset), olanzapina (Zyprexa, Zalasta) czy kwetiapina (Ketrel, Kvelux).

W leczeniu tych zaburzeń stosuje się przede wszystkim leki antycholinergiczne, takie jak biperiden (Akineton), triheksyfenidyl (Parkopan) czy pridinol (Pridinol). W Polsce dostępne są również preparaty amantadyny (Amantix, Viregyt-K), które poprzez zwiększenie uwalniania dopaminy mogą łagodzić objawy parkinsonowskie. W ciężkich przypadkach konieczna może być zmiana neuroleptyku na lek o mniejszym potencjale wywoływania objawów pozapiramidowych.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z zaburzeniami motorycznymi wywołanymi przez neuroleptyki obejmują konieczność równoważenia efektu przeciwpsychotycznego z nasileniem objawów pozapiramidowych. Odstawienie neuroleptyku nie zawsze jest możliwe ze względu na podstawowe schorzenie psychiatryczne. Dodatkowo, leki antycholinergiczne stosowane w leczeniu objawów parkinsonowskich mogą powodować zaburzenia poznawcze, suchość w ustach, zaburzenia widzenia czy zatrzymanie moczu, co jest szczególnie problematyczne u osób starszych. U niektórych pacjentów objawy mogą utrzymywać się mimo modyfikacji leczenia, a w rzadkich przypadkach mogą nawet prowadzić do utrwalonych zespołów pozapiramidowych.