Właściwości farmakokinetyczne
Lewotyroksyna

Właściwości farmakokinetyczne lewotyroksyny

Lewotyroksyna (T4) jest hormonem tarczycy stosowanym w leczeniu substytucyjnym niedoczynności tarczycy oraz w innych schorzeniach endokrynologicznych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tej substancji, obejmującą procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji z organizmu.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania lewotyroksyny charakteryzuje się następującymi właściwościami:

• Wchłanianie po podaniu doustnym jest niecałkowite i w różnym stopniu zależne od postaci galenowej leku²
• Maksymalnie wchłania się około 80% podanej dawki, głównie w górnym odcinku jelita cienkiego³
• Wchłanianie jest znacznie ograniczone, jeśli produkt leczniczy podaje się z posiłkiem⁴
• Maksymalne stężenie w osoczu krwi osiągane jest po około 2-3 godzinach od podania⁵
• Po rozpoczęciu terapii doustnej pierwsze efekty działania obserwuje się po upływie 3 do 5 dni⁶

Dystrybucja

Dystrybucja lewotyroksyny w organizmie charakteryzuje się następującymi parametrami:

• Objętość dystrybucji wynosi około 10-12 litrów⁷
• Lewotyroksyna prawie całkowicie wiąże się z białkami osocza, głównie z globuliną wiążącą tyroksynę (TBG) – około 99,97% substancji występuje w formie związanej^{8 9}
• Około dwie trzecie ilości lewotyroksyny wiąże się z nośnikiem globulinowym (TBG), prawie jedna trzecia z nośnikiem prealbuminowym (TBPA), a niewielka część z albuminami¹⁰
• Wiązanie hormonu z białkami nie jest kowalencyjne, dlatego następuje stała i bardzo szybka wymiana pomiędzy wolną i związaną frakcją hormonu¹¹
• W wyniku tak wysokiego stopnia wiązania z białkami osocza, lewotyroksyna przechodzi jedynie w niewielkich ilościach do hemodializatu¹²
• Niezwiązana lewotyroksyna jest przekształcana w trójjodotyroninę (T3)¹³

Szczególne stany fizjologiczne lub patologiczne mogą wpływać na dystrybucję lewotyroksyny:

• Podczas ciąży lub po terapii estrogenami wzrasta zdolność wiązania lewotyroksyny z białkami¹⁴
• Zmniejszenie zdolności wiązania może wystąpić przy nasilonej hiponatremii (marskość wątroby), w związku z ciężkimi schorzeniami lub wskutek działania leków¹⁵
• Lewotyroksyna przenika przez łożysko tylko w niewielkich ilościach¹⁶
• Podczas leczenia prawidłowymi dawkami tylko niewielkie ilości lewotyroksyny przenikają do mleka matki¹⁷

Metabolizm

Lewotyroksyna jest intensywnie metabolizowana w organizmie, głównie w następujących narządach:¹⁸

• Tarczyca
• Wątroba
• Nerki
• Przedni płat przysadki mózgowej
• Mięśnie
• Mózg¹⁹

Klirens metaboliczny lewotyroksyny wynosi około 1,2 litra osocza na dobę (lub na dobę/m² powierzchni ciała).^{20 21}

Występuje recyrkulacja jelitowo-wątrobowa lewotyroksyny.²²

Szlaki metaboliczne

Metabolizm lewotyroksyny przebiega kilkoma głównymi szlakami:²³

1. Odjodowanie do trijodotyroniny (T3) – aktywnej metabolicznie lub do odwrotnej trijodotyroniny (nieaktywnej). Dalsze odjodowanie T3 prowadzi do powstania kwasu tyrooctowego.
2. Deaminacja do tetronu.
3. Sprzęganie do glukoronidu lub siarczanu.
4. Rozszczepienie wiązania eterowego do dijodotyrozyny.

Najważniejszym szlakiem metabolicznym jest odjodowanie.²⁴

Eliminacja

Eliminacja lewotyroksyny z organizmu następuje poprzez:

• Wydalanie z moczem: 30-55% dawki lewotyroksyny²⁵
• Wydalanie z kałem: 20-40% dawki lewotyroksyny²⁶

Lewotyroksyna jest wydalana częściowo w postaci wolnego leku, a częściowo w postaci koniugatów i dejodowanych metabolitów.²⁷

Okres półtrwania lewotyroksyny wynosi około 7 dni, jednak może ulegać zmianom w zależności od stanu klinicznego pacjenta:²⁸

• W nadczynności tarczycy: skrócony do 3-4 dni²⁹
• W niedoczynności tarczycy: wydłużony do 9-10 dni³⁰

Z uwagi na wysoki stopień wiązania lewotyroksyny z białkami, substancja ta nie może być usuwana podczas zabiegów dializy i hemoperfuzji.³¹

Wpływ stanów chorobowych na farmakokinetykę lewotyroksyny

Zaburzenia czynności nerek

Nie wydaje się, aby choroba nerek miała jakikolwiek znaczący wpływ na losy lewotyroksyny w organizmie.³²

Zaburzenia czynności wątroby

Zaburzenie czynności wątroby może:³³

• Spowodować ograniczenie przekształcania się lewotyroksyny w T3
• Zmienić losy lewotyroksyny w organizmie w zależności od stopnia zmniejszenia czynności wątroby³⁴

^{35 36 37}