Działania niepożądane
Lewotyroksyna

Działania niepożądane substancji lewotyroksyna

Lewotyroksyna jako hormon tarczycy stosowany w leczeniu niedoczynności tarczycy oraz w terapii supresyjnej jest substancją o wąskim indeksie terapeutycznym. Działania niepożądane występujące podczas stosowania lewotyroksyny są ściśle związane z dawkowaniem i najczęściej manifestują się objawami nadczynności tarczycy. Objawy te pojawiają się zwykle przy stosowaniu zbyt wysokich dawek lub podczas szybkiego zwiększania dawkowania, szczególnie na początku terapii.^{1 2}

Zaburzenia układu krążenia

Układ sercowo-naczyniowy jest szczególnie wrażliwy na nadmiar hormonów tarczycy. Do najczęstszych objawów sercowo-naczyniowych należą:³

• Tachykardia
• Kołatanie serca
• Zaburzenia rytmu serca (w tym migotanie przedsionków i skurcze dodatkowe)
• Dławica piersiowa
• Niewydolność serca
• Zawał mięśnia sercowego
• Zapaść krążeniowa u noworodków urodzonych przedwcześnie z niską masą urodzeniową

^{1 2 4}

Objawy ze strony układu krążenia należą do najpoważniejszych działań niepożądanych lewotyroksyny, szczególnie u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami układu sercowo-naczyniowego. W przypadku ich wystąpienia zwykle konieczne jest zmniejszenie dawki lub czasowe odstawienie leku.²

Zaburzenia układu nerwowego

Częste działania niepożądane ze strony układu nerwowego to:^{1 3}

• Bóle głowy
• Drżenie
• Bezsenność
• Niepokój ruchowy
• Pobudliwość
• Drgawki
• Idiopatyczne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe (rzekomy guz mózgu)

^{2 4}

Szczególnym przypadkiem jest łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe u dzieci, które według charakterystyki produktu leczniczego Oroxine występuje rzadko.⁴

Zaburzenia metaboliczne i ogólnoustrojowe

Do tej grupy działań niepożądanych należą:^{1 3}

• Nadmierne pocenie się
• Nietolerancja ciepła
• Uderzenia gorąca
• Gorączka
• Zmniejszenie masy ciała
• Zwiększenie apetytu
• Osłabienie mięśni

^{2 4}

Przy długotrwałym stosowaniu lewotyroksyny w dawkach supresyjnych, szczególnie u kobiet po menopauzie, może wystąpić osteoporoza.^{3 4}

Zaburzenia układu pokarmowego

Do działań niepożądanych w obrębie układu pokarmowego należą:^{1 3}

• Biegunka
• Wymioty
• Nudności
• Bóle brzucha

^{2 4}

Zaburzenia mięśniowe i kostne

W obrębie układu mięśniowo-szkieletowego obserwuje się:^{1 3}

• Kurcze mięśni
• Osłabienie mięśni
• Bóle stawów
• Przedwczesne zarastanie nasad kości u dzieci

^{2 4}

Zaburzenia układu rozrodczego

W zakresie układu rozrodczego mogą wystąpić:^{1 3}

• Zaburzenia miesiączkowania
• Nieregularne miesiączki

^{2 4}

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów z nadwrażliwością na lewotyroksynę lub składniki pomocnicze produktów zawierających tę substancję mogą wystąpić reakcje alergiczne:^{1 3}

• Wysypka
• Pokrzywka
• Świąd
• Obrzęk
• Obrzęk naczynioruchowy
• Rumień
• Duszność

^{2 4}

Działania niepożądane specyficzne dla dzieci

U dzieci mogą wystąpić specyficzne działania niepożądane, niewystępujące u dorosłych:⁴

• Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe
• Łysienie
• Nietolerancja temperatury
• Przedwczesne zarastanie nasad kości
• Ścieśnienie czaszki u niemowląt
• Hiperkalciuria

¹

Ciężkie działania niepożądane

W szczególnie ciężkich przypadkach przedawkowania lub niewłaściwego stosowania lewotyroksyny może wystąpić przełom tarczycowy – stan zagrożenia życia charakteryzujący się:³

• Bardzo wysoką gorączką
• Tachykardią
• Arytmią
• Niedociśnieniem tętniczym
• Niewydolnością serca
• Żółtaczką
• Splątaniem
• Drgawkami
• Śpiączką

³

Postępowanie w przypadku działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, które zwykle są związane z przedawkowaniem lewotyroksyny, zaleca się:¹

• Zmniejszenie dawki dobowej
• Czasowe odstawienie leku (na kilka dni)
• Wznowienie leczenia z zachowaniem większej ostrożności po ustąpieniu objawów

²

Większość działań niepożądanych ustępuje po dostosowaniu dawki. Jest to szczególnie istotne przy problemach kardiologicznych, gdzie objawy mogą zagrażać życiu pacjenta.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych związanych z przyjmowaniem lewotyroksyny jest trudna do precyzyjnego określenia, gdyż w większości przypadków objawy zależą od dawkowania. W charakterystykach produktów leczniczych najczęściej klasyfikowana jest jako:³

• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych) – większość działań niepożądanych
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) – niektóre działania niepożądane, np. łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe u dzieci

<sup data-drug="Oroxine" data-section="Działania niepożądane" title="Wszystkie działania niepożądane są wymienione na podstawie klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania; rzadko (≥1/10 000 do 4 ²

Tabela działań niepożądanych

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia sercowo-naczyniowe

Szczególnie niebezpieczne są działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u pacjentów z już istniejącymi chorobami kardiologicznymi. Zawał mięśnia sercowego oraz ciężka niewydolność serca stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.^{3 1}

Zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza migotanie przedsionków, mogą prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych, w tym udaru mózgu.²

Przełom tarczycowy

Przełom tarczycowy jest najpoważniejszym powikłaniem związanym z nadczynnością tarczycy i stosowaniem lewotyroksyny. Stan ten wiąże się z wysoką śmiertelnością i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Objawia się:

• Bardzo wysoką gorączką
• Ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi (tachykardia, arytmia, niewydolność serca)
• Zaburzeniami neurologicznymi (splątanie, drgawki, śpiączka)
• Uszkodzeniem wątroby (żółtaczka)

³

Zagrożenia u dzieci

U dzieci stosowanie lewotyroksyny wiąże się ze specyficznymi zagrożeniami:⁴

• Przedwczesne zarastanie nasad kości – może prowadzić do zahamowania wzrostu i niskiego wzrostu docelowego
• Ścieśnienie czaszki u niemowląt – przedwczesne zarośnięcie szwów czaszkowych, co może prowadzić do deformacji czaszki i potencjalnie do problemów neurologicznych
• Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe – rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie, które może manifestować się bólami głowy, wymiotami i zaburzeniami widzenia

⁴

Szczególną grupą ryzyka są wcześniaki z niską masą urodzeniową, u których może wystąpić zapaść krążeniowa w wyniku stosowania lewotyroksyny.¹

Osteoporoza

Długotrwałe stosowanie dawek supresyjnych lewotyroksyny, szczególnie u kobiet po menopauzie, zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań patologicznych. Jest to szczególnie istotne u pacjentek leczonych z powodu raka tarczycy.^{3 4}

Ten efekt jest wynikiem nasilonej resorpcji kości związanej z nadmiarem hormonów tarczycy i może prowadzić do znacznego osłabienia struktury kostnej.

Monitorowanie i raportowanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko związane z terapią lewotyroksyną, konieczne jest regularnie monitorowanie pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia oraz po każdej zmianie dawki. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy dostosować dawkowanie lub czasowo wstrzymać terapię.²

Ważne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.^{3 1}