Przedawkowanie
Lewotyroksyna

Przedawkowanie substancji: Lewotyroksyna

Przedawkowanie lewotyroksyny stanowi poważny stan kliniczny, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Zwiększone stężenie T3 jest uważane za bardziej wiarygodny wskaźnik przedawkowania niż podwyższone stężenie T4 lub fT4. Ta zależność ma istotne znaczenie diagnostyczne przy ocenie stopnia przedawkowania i planowaniu postępowania terapeutycznego.^{1 2 3}

Ostre zatrucie lewotyroksyną

Ostre zatrucia lewotyroksyną mają zazwyczaj umiarkowane nasilenie, szczególnie gdy w wywiadzie brak jest zaburzeń kardiologicznych. Efekty kliniczne mogą wystąpić w ciągu kilku godzin od zażycia pojedynczej dawki lub mogą być opóźnione nawet o kilka dni.⁴ Warto podkreślić, że pojawienie się objawów przedawkowania może opóźnić się nawet do 6 dni, co jest związane z procesem stopniowego przekształcania się lewotyroksyny w aktywną biologicznie liotyroninę.^{5 6}

W przypadkach zatrucia u ludzi, dawki lewotyroksyny wynoszące do 10 mg były tolerowane bez poważnych powikłań. Jednakże ciężkie powikłania, zagrażające podstawowym czynnościom życiowym (oddychanie i krążenie), są bardziej prawdopodobne u osób z chorobą wieńcową serca.^{7 8}

Następstwa kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie lewotyroksyny prowadzi do wystąpienia objawów znacznego zwiększenia tempa metabolizmu, które w najcięższych przypadkach określa się mianem stanu tyreotoksykozy.^{9 10 11}

W niektórych przypadkach, po masywnym lub przewlekłym zatruciu lewotyroksyną, może dojść do przełomu tarczycowego – stanu zagrażającego życiu, mogącego prowadzić do napadów drgawek, zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca i śpiączki. Opisywano również pojedyncze przypadki nagłej śmierci sercowej u pacjentów, którzy przez wiele lat nadużywali lewotyroksynę.^{12 13 14}

U predysponowanych pacjentów, po przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji dawki, obserwowano pojedyncze napady drgawek. Szczególnie dotyczy to pacjentów z padaczką, u których rozpoczynano leczenie lewotyroksyną, zwłaszcza gdy dawkę zwiększano zbyt szybko.^{15 16 17}

Nadmierne długotrwałe stosowanie lewotyroksyny może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości, szczególnie u kobiet po menopauzie.¹⁸

Objawy przedawkowania lewotyroksyny

Objawy przedawkowania lewotyroksyny są wielonarządowe i często przyjmują postać nasilonych działań beta-adrenergicznych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę objawów według układów:

^{19 20 21 22}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny jest głównie objawowe i podtrzymujące. Celem terapii jest przywrócenie prawidłowej czynności tarczycy pod względem klinicznym i biochemicznym. W zależności od stopnia przedawkowania zaleca się:

• Zaprzestanie przyjmowania preparatu lewotyroksyny i przeprowadzenie kontroli medycznej^{23 24}
• W przypadku niedawnego spożycia – wykonanie płukania żołądka i/lub wywołanie wymiotów²⁵
• Przy ostrym przedawkowaniu – podanie węgla leczniczego w celu ograniczenia wchłaniania z przewodu pokarmowego^{26 27}
• W przypadku ciężkich objawów beta-sympatykomimetycznych (tachykardia, stany lękowe, pobudzenie, hiperkineza) – zastosowanie leków beta-adrenolitycznych (np. propranololu)^{28 29}
• Podanie diazepamu i/lub chloropromazyny w celu złagodzenia objawów pobudzenia^{30 31}
• W przypadku skrajnie dużych dawek (próby samobójcze) – rozważenie wykonania plazmaferezy^{32 33 34}

Należy podkreślić, że leki przeciwtarczycowe, takie jak propylotiouracyl i lit, nie są wskazane w leczeniu przedawkowania lewotyroksyny, ponieważ czynność tarczycy jest już w pełni zahamowana, a opóźnione wchłanianie i/lub początek działania tych leków ogranicza ich skuteczność w zapobieganiu przełomowi tyreotoksycznemu.^{35 36}

Ze względu na możliwość opóźnionego wystąpienia objawów przedawkowania, konieczne jest dłuższe monitorowanie pacjenta – nawet do 6 dni. Jest to związane z procesem stopniowego przekształcania lewotyroksyny w liotyroninę.^{37 38}

Szczególne sytuacje kliniczne

Przedawkowanie u pacjentów z chorobą wieńcową – szczególnie niebezpieczne, gdyż zwiększone obciążenie układu sercowo-naczyniowego może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zaburzenia rytmu serca czy niewydolność serca.³⁹

Przedawkowanie u pacjentów z padaczką – istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych, szczególnie w początkowej fazie leczenia lub przy szybkim zwiększaniu dawki.^{40 41}

Przewlekłe przedawkowanie – prowadzi do zwiększonego ryzyka przełomu tarczycowego, zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca, a nawet śpiączki i śmierci. Może również skutkować zmniejszeniem gęstości mineralnej kości, szczególnie u kobiet po menopauzie.^{42 43}