Przeciwwskazania stosowania
Lewotyroksyna

Przeciwwskazania stosowania lewotyroksyny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Lewotyroksyna sodowa, jako syntetyczny analog hormonu tarczycy T4, jest powszechnie stosowanym lekiem w terapii niedoczynności tarczycy. Jednak istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tego leku jest przeciwwskazane. Lekarz powinien dokładnie ocenić stan pacjenta przed włączeniem lewotyroksyny, biorąc pod uwagę poniższe przeciwwskazania.¹

Nadwrażliwość na lewotyroksynę lub substancje pomocnicze

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania lewotyroksyny jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparatach z lewotyroksyną. Jest to standardowe przeciwwskazanie stosowane w przypadku wszystkich produktów leczniczych zawierających lewotyroksynę.^{2 3 4}

Należy pamiętać, że preparaty lewotyroksyny mogą zawierać różne substancje pomocnicze. Przykładowo, Althyxin zawiera metylu parahydroksybenzoesan sodowy i glicerol, które mogą być przyczyną reakcji alergicznych. W przypadku Novothyral, istotną substancją pomocniczą jest laktoza jednowodna, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją galaktozy.^{5 6}

Nieleczone zaburzenia endokrynologiczne

Lewotyroksyna jest przeciwwskazana w przypadku nieleczonych zaburzeń endokrynologicznych, które muszą być najpierw odpowiednio kontrolowane farmakologicznie:

• Nieleczona nadczynność tarczycy – stosowanie lewotyroksyny w przypadku podwyższonego poziomu hormonów tarczycy może prowadzić do nasilenia objawów tyreotoksykozy^{7 8}
• Subkliniczna lub jawna tyreotoksykoza – definiowana jako zmniejszone stężenie TSH w surowicy przy prawidłowych stężeniach T3 i T4 o dowolnej etiologii^{9 10}
• Nieleczona niedoczynność nadnerczy – terapia lewotyroksyną u pacjentów z niewyrównaną niedoczynnością nadnerczy może wywołać przełom nadnerczowy^{11 12 13}
• Nieleczona niedoczynność przysadki – podobnie jak w przypadku niedoczynności nadnerczy, niewyrównana niedoczynność przysadki musi być odpowiednio leczona przed włączeniem lewotyroksyny^{14 15 16}

W przypadku nieleczonej niedoczynności nadnerczy czy przysadki konieczne jest najpierw wyrównanie tych zaburzeń przed włączeniem leczenia lewotyroksyną. W przeciwnym razie może dojść do zaostrzenia objawów niewydolności nadnerczy, co stanowi stan zagrożenia życia.¹⁷

Ostre stany kardiologiczne

Leczenia lewotyroksyną nie należy rozpoczynać u pacjentów z ostrymi stanami kardiologicznymi, takimi jak:

• Świeżo przebyty ostry zawał mięśnia sercowego^{18 19}
• Ostre zapalenie mięśnia sercowego^{20 21 22}
• Ostre zapalenie wszystkich warstw serca (pancarditis)^{23 24 25}

W tych stanach podanie lewotyroksyny może spowodować nadmierne obciążenie już uszkodzonego mięśnia sercowego, zwiększając ryzyko poważnych powikłań kardiologicznych. Hormony tarczycy powodują wzrost zapotrzebowania na tlen i przyspieszają pracę serca, co może być niebezpieczne w ostrych stanach kardiologicznych.^{26 27}

Przeciwwskazania związane z ciążą

W okresie ciąży nie jest wskazane równoczesne stosowanie lewotyroksyny i leków przeciwtarczycowych w leczeniu nadczynności tarczycy.^{28 29 30 31}

Takie leczenie skojarzone może zwiększać ryzyko uszkodzenia płodu, ponieważ leki przeciwtarczycowe mogą przenikać przez łożysko w większym stopniu niż hormony tarczycy, powodując niedoczynność tarczycy u płodu, nawet gdy matka otrzymuje lewotyroksynę w celu zachowania stanu eutyreozy.³²

Przeciwwskazania w zależności od preparatu

Należy zauważyć, że poszczególne preparaty lewotyroksyny mogą różnić się pod względem szczegółowych przeciwwskazań:

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Chociaż nie są to bezwzględne przeciwwskazania, należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu lewotyroksyny u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z chorobą niedokrwienną serca
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca
• Osoby w podeszłym wieku
• Pacjenci z długotrwałą niedoczynnością tarczycy
• Pacjenci z cukrzycą (może być konieczne dostosowanie dawki leków przeciwcukrzycowych)

W tych przypadkach leczenie lewotyroksyną powinno być rozpoczynane od niskich dawek i stopniowo zwiększane pod ścisłą kontrolą lekarską, z regularnym monitorowaniem parametrów tarczycowych i objawów klinicznych.³³

Wskazania kiedy odradzić pacjentowi stosowanie lewotyroksyny

Na podstawie przeciwwskazań wymienionych powyżej, lekarz powinien odradzić pacjentowi stosowanie lewotyroksyny w następujących sytuacjach:

• W przypadku rozpoznanej nadwrażliwości na lewotyroksynę lub składniki pomocnicze preparatu
• U pacjenta z nieleczoną nadczynnością tarczycy
• U pacjenta z jawną lub subkliniczną tyreotoksykozą
• U pacjenta z nieleczoną niedoczynnością nadnerczy
• U pacjenta z nieleczoną niedoczynnością przysadki
• U pacjenta po niedawno przebytym zawale serca
• U pacjenta z ostrym zapaleniem mięśnia sercowego
• U pacjenta z ostrym zapaleniem wszystkich warstw serca (pancarditis)
• U kobiet w ciąży z nadczynnością tarczycy, które już przyjmują leki przeciwtarczycowe

W powyższych przypadkach najpierw należy odpowiednio leczyć wymienione stany, a dopiero później, jeśli jest to uzasadnione, rozważyć włączenie lewotyroksyny pod ścisłą kontrolą lekarską.^{34 35}