Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lewotyroksyna

Wpływ lewotyroksyny na płodność, ciążę i laktację

Lewotyroksyna (LT4) jest podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu niedoczynności tarczycy. W kontekście płodności, ciąży i laktacji zagadnienie to wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarzy prowadzących. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje dotyczące stosowania lewotyroksyny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.¹

Ciągłość leczenia i monitorowanie

Leczenie lewotyroksyną należy prowadzić bez przerwy, szczególnie w okresie ciąży i karmienia piersią. Jest to kluczowe dla prawidłowego rozwoju płodu oraz zdrowia matki.^{2 3}

Kluczowe znaczenie ma ścisłe monitorowanie kobiet w ciąży przyjmujących dawkę podtrzymującą z powodu niedoczynności tarczycy.⁴ Kontrolowanie stężenia TSH powinno odbywać się w każdym trymestrze ciąży, gdyż zwiększone stężenie TSH w surowicy może wystąpić już w 4 tygodniu ciąży.^{5 6}

Zmiany zapotrzebowania w czasie ciąży

W okresie ciąży u pacjentek z niedoczynnością tarczycy zapotrzebowanie na lewotyroksynę może ulec zwiększeniu z powodu zwiększonego stężenia estrogenu.^{7 8}

W przypadku wykrycia zwiększonego stężenia TSH w surowicy należy je skorygować poprzez zwiększenie dawki lewotyroksyny.^{9 10}

Postępowanie po porodzie

Po porodzie należy bezzwłocznie przywrócić dawkowanie lewotyroksyny sprzed ciąży, ponieważ stężenie TSH po porodzie jest porównywalne do wartości sprzed ciąży.^{11 12}

Stężenie TSH w surowicy powinno osiągnąć prawidłowe wartości od 6 do 8 tygodni po porodzie.^{13 14}

Przenikanie przez łożysko

Lewotyroksyna sodowa nie przenika łatwo przez łożysko w drugim i trzecim trymestrze, ale może przenikać przez łożysko w pierwszym trymestrze.¹⁵ Nie ma jednak dowodów na teratogenne ani toksyczne działanie produktu leczniczego na płód człowieka, gdy stosuje się lewotyroksynę w zalecanym zakresie dawek.^{16 17}

Ryzyko związane z niewłaściwym leczeniem

Zarówno niedoczynność jak i nadczynność tarczycy u matki mogą mieć niekorzystny wpływ na rozwój płodu i jego stan zdrowia.^{18 19}

Nadmiernie duże dawki lewotyroksyny w okresie ciąży mogą mieć negatywny wpływ na rozwój płodu i rozwój postnatalny.^{20 21}

Przeciwwskazania w ciąży

W okresie ciąży jest przeciwwskazane jednoczesne leczenie lewotyroksyną i lekami przeciwtarczycowymi w leczeniu nadczynności tarczycy.^{22 23}

Takie leczenie skojarzone wymaga stosowania większych dawek leków przeciwtarczycowych, o których wiadomo, że przenikają przez łożysko i mogą wywołać niedoczynność tarczycy u dziecka.^{24 25}

W okresie ciąży nie należy przeprowadzać testów diagnostycznych polegających na hamowaniu czynności tarczycy, ponieważ stosowanie substancji radioaktywnych u kobiet w ciąży jest przeciwwskazane.^{26 27}

Lewotyroksyna/liotyronina w ciąży

W przypadku produktów złożonych zawierających lewotyroksynę i liotyroninę, takich jak Novothyral lub Novothyral 75, należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że aktualne informacje na temat liotyroniny sugerują, iż ekspozycja na liotyroninę podczas życia płodowego niesie ze sobą ryzyko rozwoju zaburzeń funkcji poznawczych u dziecka.^{28 29}

Chociaż nie ma żadnych danych dotyczących stosowania liotyroniny w okresie ciąży lub są one ograniczone, w ramach środków zapobiegawczych nie zaleca się stosowania liotyroniny w okresie ciąży w skojarzeniu z lewotyroksyną ani w monoterapii.^{30 31}

Jeśli pacjentka planuje zajść w ciążę lub zajdzie w ciążę, a przyjmuje preparaty złożone zawierające liotyroninę, należy zmienić leczenie na monoterapię lewotyroksyną, jeśli jest to możliwe.^{32 33}

Lewotyroksyna podczas karmienia piersią

Lewotyroksyna przenika do mleka kobiecego, ale stężenia osiągane przy stosowaniu dawek z zalecanego zakresu nie są wystarczające, aby mogły spowodować rozwój nadczynności tarczycy lub supresję wydzielania TSH u dziecka.^{34 35}

Nawet podczas leczenia dużymi dawkami lewotyroksyny ilość hormonu tarczycy, jaka przenika do mleka matki podczas karmienia piersią, jest niewystarczająca do tego, aby spowodować rozwój nadczynności lub supresję wydzielania TSH u niemowlęcia.³⁶

Należy jednak pamiętać, że przenikanie lewotyroksyny do mleka może mieć wpływ na wyniki badań przesiewowych niedoczynności tarczycy u noworodka.^{37 38}

W przypadku produktów złożonych zawierających lewotyroksynę i liotyroninę (Novothyral, Novothyral 75), substancje te przenikają do mleka ludzkiego, jednak stężenia osiągane przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych są zbyt małe, aby mogły spowodować rozwój nadczynności tarczycy lub zahamowanie wydzielania TSH u dziecka.^{39 40}

W okresie karmienia piersią nie wolno przeprowadzać testów supresyjnych.^{41 42}

Zalecenia podsumowujące dla lekarzy

Postępowanie u kobiet w ciąży stosujących lewotyroksynę

• Leczenie lewotyroksyną należy kontynuować przez cały okres ciąży i dostosowywać dawkę w oparciu o regularne pomiary TSH.⁴³
• Kontrolować stężenie TSH w każdym trymestrze ciąży, aby upewnić się, że wartości mieszczą się w zakresie referencyjnym dla danego trymestru.⁴⁴
• W przypadku zwiększonego stężenia TSH należy zwiększyć dawkę lewotyroksyny.⁴⁵
• Po porodzie przywrócić dawkowanie sprzed ciąży.⁴⁶
• Kontrolować stężenie TSH 6-8 tygodni po porodzie.⁴⁷
• Unikać jednoczesnego stosowania lewotyroksyny i leków przeciwtarczycowych w czasie ciąży.⁴⁸
• Nie przeprowadzać testów supresyjnych w okresie ciąży.⁴⁹

Postępowanie u kobiet karmiących piersią stosujących lewotyroksynę

• Leczenie lewotyroksyną należy kontynuować w okresie karmienia piersią.⁵⁰
• Poinformować pacjentkę, że stężenia lewotyroksyny w mleku matki są zbyt niskie, aby wpłynąć niekorzystnie na dziecko.⁵¹
• Zwrócić uwagę na możliwy wpływ na wyniki badań przesiewowych niedoczynności tarczycy u noworodka.⁵²
• Nie przeprowadzać testów supresyjnych w okresie karmienia piersią.⁵³

Zalecenia dla kobiet stosujących preparaty złożone (lewotyroksyna/liotyronina)

• W przypadku kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży, które przyjmują preparaty złożone zawierające liotyroninę (np. Novothyral), zaleca się zmianę leczenia na monoterapię lewotyroksyną jeśli jest to możliwe.⁵⁴
• Dostępne dane sugerują ryzyko rozwoju zaburzeń funkcji poznawczych u dziecka przy ekspozycji na liotyroninę podczas życia płodowego.⁵⁵