Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bosutynib
Bosutynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML), wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, mielosupresji oraz zaburzeń elektrolitowych i rytmu serca. W trakcie terapii obserwuje się podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT), najczęściej w ciągu pierwszych 3 miesięcy, co wymaga regularnych badań czynności wątroby (przed leczeniem, co miesiąc przez 3 miesiące, następnie wg wskazań). W przypadku istotnego wzrostu enzymów lub jednoczesnego wzrostu bilirubiny należy rozważyć przerwanie lub zmniejszenie dawki bosutynibu. Ponadto, bosutynib może powodować biegunkę, wymioty, zatrzymanie płynów (wysięk osierdziowy, opłucnowy, obrzęki), a także zwiększenie aktywności lipazy, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią zapalenia trzustki. Mielosupresja manifestuje się niedokrwistością, neutropenią i małopłytkowością, co wymaga monitorowania morfologii krwi co tydzień przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc. W przypadku ciężkich działań niepożądanych konieczne jest czasowe wstrzymanie lub przerwanie leczenia.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania bosutynibu
- Zaburzenia czynności wątroby
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Mielosupresja
- Zatrzymanie płynów
- Zaburzenia trzustki
- Zakażenia
- Potencjał proarytmiczny
- Zaburzenia czynności nerek
- Zmniejszanie wartości eGFR w badaniach klinicznych
- Zalecenia dotyczące monitorowania czynności nerek
- Dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
- Pacjenci pochodzenia azjatyckiego
- Ciężkie reakcje skórne
- Zespół rozpadu guza
- Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B
- Nadwrażliwość na światło
- Interakcje z inhibitorami i induktorami CYP3A
- Zawartość sodu
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania bosutynibu
Bosutynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML). Terapia z zastosowaniem bosutynibu wymaga szczególnej uwagi ze względu na profil bezpieczeństwa i potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące środków ostrożności i specjalnych ostrzeżeń, które należy wziąć pod uwagę podczas leczenia pacjentów bosutynibem.1
Zaburzenia czynności wątroby
Stosowanie bosutynibu wiąże się z ryzykiem zwiększenia aktywności aminotransferaz w surowicy, tj. aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT). Do podwyższenia aktywności tych enzymów dochodzi najczęściej na wczesnym etapie terapii. U ponad 80% pacjentów, u których wystąpiło zwiększenie aktywności aminotransferaz dowolnego stopnia, pierwsze takie zdarzenie miało miejsce w ciągu pierwszych 3 miesięcy leczenia.2
Monitorowanie czynności wątroby
Zaleca się wykonywanie testów czynnościowych wątroby:
- przed rozpoczęciem leczenia bosutynibem
- raz w miesiącu przez pierwsze 3 miesiące terapii
- następnie zgodnie ze wskazaniami klinicznymi3
Postępowanie w przypadku podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych
W przypadku pacjentów ze zwiększoną aktywnością aminotransferaz należy:
- tymczasowo wstrzymać podawanie bosutynibu
- rozważyć zmniejszenie dawki po przywróceniu nasilenia zdarzenia niepożądanego do stopnia 1. lub stanu początkowego
- w razie konieczności przerwać całkowicie leczenie bosutynibem4
Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne zwiększenie aktywności aminotransferaz i stężenia bilirubiny, które może stanowić wczesną oznakę polekowego uszkodzenia wątroby. W takich przypadkach pacjenta należy poddać odpowiedniemu leczeniu.5
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Biegunka i wymioty
Leczenie bosutynibem wiąże się z ryzykiem wystąpienia biegunki i wymiotów. U pacjentów z niedawnymi lub utrzymującymi się istotnymi klinicznie zaburzeniami żołądka i jelit należy zachować szczególną ostrożność i stosować bosutynib wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Warto podkreślić, że pacjenci z takimi zaburzeniami byli wykluczeni z badań klinicznych.6
Postępowanie w przypadku biegunki i wymiotów
W przypadku wystąpienia biegunki lub wymiotów zaleca się:
- zastosowanie standardowego leczenia przeciwbiegunkowego lub przeciwwymiotowego
- uzupełnienie płynów
- w razie potrzeby czasowe wstrzymanie podawania bosutynibu
- rozważenie zmniejszenia dawki leku
- w ciężkich przypadkach rozważenie przerwania leczenia bosutynibem7
Ważna uwaga: Lek przeciwwymiotny domperidon może wydłużać odstęp QTc i wywoływać groźne arytmie typu „torsades de pointes”. Należy unikać jego jednoczesnego stosowania z bosutynibem. Domperidon można podać tylko wtedy, gdy inne leki przeciwwymiotne są nieskuteczne, ale wymaga to indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka oraz monitorowania pacjenta pod kątem wydłużenia odstępu QTc.8
Mielosupresja
Stosowanie bosutynibu wiąże się z ryzykiem wystąpienia mielosupresji, która może objawiać się niedokrwistością, neutropenią i małopłytkowością.9
Monitorowanie morfologii krwi
Zaleca się wykonywanie badania pełnej morfologii krwi:
- co tydzień przez pierwszy miesiąc leczenia
- następnie co miesiąc
- dodatkowo zgodnie ze wskazaniami klinicznymi10
Postępowanie w przypadku mielosupresji
W przypadku wystąpienia mielosupresji zaleca się:
- tymczasowe wstrzymanie podawania bosutynibu
- zmniejszenie dawki
- w ciężkich przypadkach przerwanie leczenia bosutynibem11
Zatrzymanie płynów
Leczenie bosutynibem może wiązać się z zatrzymaniem płynów w organizmie manifestującym się jako:
- wysięk osierdziowy
- wysięk opłucnowy
- obrzęk płuc
- obrzęki obwodowe12
Postępowanie w przypadku zatrzymania płynów
Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem zatrzymania płynów. W przypadku wystąpienia tego powikłania należy:
- zastosować standardowe leczenie
- rozważyć czasowe wstrzymanie podawania bosutynibu
- w razie potrzeby zmniejszyć dawkę leku
- w ciężkich przypadkach przerwać leczenie bosutynibem13
Zaburzenia trzustki
W trakcie stosowania bosutynibu zaobserwowano zwiększenie aktywności lipazy w surowicy. U pacjentów z wywiadem zapalenia trzustki należy zachować szczególną ostrożność.14
Jeśli zwiększeniu aktywności lipazy towarzyszą objawy brzuszne, należy:
- przerwać podawanie bosutynibu
- rozważyć wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych w celu wykluczenia zapalenia trzustki15
Zakażenia
Przyjmowanie bosutynibu może predysponować pacjentów do zakażeń:
- bakteryjnych
- grzybiczych
- wirusowych
- pierwotniakowych16
Potencjał proarytmiczny
W automatycznym odczycie EKG u pacjentów stosujących bosutynib stwierdzono wydłużenie odstępu QTc bez towarzyszących zaburzeń rytmu serca.17
Szczególne grupy pacjentów zagrożonych arytmią
Należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania bosutynibu:
- pacjentom z wydłużeniem QTc w wywiadzie lub predysponowanym do tego
- pacjentom z niekontrolowaną lub istotną klinicznie chorobą serca, w tym:
- niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego
- zastoinową niewydolnością serca
- dusznicą bolesną niestabilną
- istotną klinicznie bradykardią
- pacjentom przyjmującym leki mogące wydłużać QTc (np. leki przeciwarytmiczne)18
Ważna uwaga: Współistniejąca hipokaliemia lub hipomagnezemia mogą dodatkowo nasilać działanie proarytmiczne.19
Monitorowanie QTc
Zaleca się:
- wykonanie wyjściowego elektrokardiogramu (EKG) przed rozpoczęciem leczenia bosutynibem
- monitorowanie odstępu QTc w przypadkach wskazanych klinicznie
- wyrównanie hipokaliemii lub hipomagnezemii przed podaniem bosutynibu
- okresowe kontrolowanie stężenia potasu i magnezu w trakcie terapii20
Zaburzenia czynności nerek
Leczenie bosutynibem może spowodować istotne klinicznie pogorszenie czynności nerek u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML). W badaniach klinicznych obserwowano stopniowe zmniejszanie się w czasie szacunkowej wartości wskaźnika szybkości przesączania kłębuszkowego (eGFR).21
Zmniejszanie wartości eGFR w badaniach klinicznych
| Grupa pacjentów | Dawka bosutynibu | Mediana zmniejszenia eGFR po 1 roku | Mediana zmniejszenia eGFR po 5 latach | Mediana zmniejszenia eGFR po 10 latach |
|---|---|---|---|---|
| Nowo rozpoznana CML w fazie CP | 400 mg | 11,1 mL/min/1,73 m² | 14,1 mL/min/1,73 m² | – |
| Nieleczona wcześniej CML | 500 mg | 9,2 mL/min/1,73 m² | 12,0 mL/min/1,73 m² | 16,6 mL/min/1,73 m² |
| Leczona wcześniej CML w fazie CP lub zaawansowana postać CML | 500 mg | 7,6 mL/min/1,73 m² | 12,3 mL/min/1,73 m² | 15,9 mL/min/1,73 m² |
| CML Ph+, wcześniej leczona co najmniej jednym TKI | 500 mg | 9,2 mL/min/1,73 m² | 14,5 mL/min/1,73 m² (po 4 latach) | – |
22
Zalecenia dotyczące monitorowania czynności nerek
W związku z potencjalnym wpływem bosutynibu na czynność nerek:
- istotna jest ocena czynności nerek przed rozpoczęciem leczenia
- zaleca się staranne monitorowanie czynności nerek podczas leczenia, ze szczególną uwagą na pacjentów:
- z zaburzeniami czynności nerek w wywiadzie
- zagrożonych zaburzeniami czynności nerek
- przyjmujących jednocześnie potencjalnie nefrotoksyczne leki, takie jak:
Dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
W badaniach farmakokinetycznych wykazano, że ekspozycja na bosutynib wzrasta u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Dlatego zaleca się zmniejszenie dawki u tych pacjentów.24
Ważne informacje:
- Pacjenci ze stężeniem kreatyniny w surowicy > 1,5 × GGN zostali wykluczeni z badań dotyczących CML.
- Istnieją bardzo ograniczone dane kliniczne (n = 3) dotyczące pacjentów z CML z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek otrzymujących zwiększoną dawkę 600 mg bosutynibu. 1,5 x GGN zostali wykluczeni z badań dotyczących CML. W oparciu o analizę farmakokinetyki populacyjnej u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek w momencie rozpoczęcia leczenia w trakcie badań zaobserwowano zwiększanie się ekspozycji (AUC). […] Istnieją bardzo ograniczone dane kliniczne (n = 3) dotyczące pacjentów z CML z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek otrzymujących zwiększoną dawkę 600 mg bosutynibu.”>25
Pacjenci pochodzenia azjatyckiego
W analizach farmakokinetyki populacyjnej wykazano, że u pacjentów pochodzenia azjatyckiego występuje mniejszy klirens bosutynibu, co skutkuje większą ekspozycją na lek. W związku z tym pacjentów tych należy ściśle monitorować pod kątem działań niepożądanych, szczególnie w przypadku zwiększenia dawki.26
Ciężkie reakcje skórne
Bosutynib może wywołać ciężkie reakcje skórne, takie jak:
W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji skórnej podczas leczenia bosutynibem, lek należy całkowicie odstawić.27
Zespół rozpadu guza
Ze względu na możliwość wystąpienia zespołu rozpadu guza, przed rozpoczęciem terapii bosutynibem zaleca się:
- skorygowanie istotnego klinicznie odwodnienia
- leczenie wysokiego stężenia kwasu moczowego28
Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B
U pacjentów będących przewlekłymi nosicielami wirusa zapalenia wątroby typu B dochodziło do reaktywacji zapalenia wątroby po otrzymaniu przez nich inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Niektóre przypadki prowadziły do ostrej niewydolności wątroby lub piorunującego zapalenia wątroby, a w konsekwencji do przeszczepienia wątroby lub zgonu pacjenta.29
Zalecenia dotyczące postępowania z pacjentami zakażonymi HBV
W związku z ryzykiem reaktywacji zakażenia HBV zaleca się:
- wykonanie badań pod kątem zakażenia wirusem HBV przed rozpoczęciem leczenia bosutynibem
- konsultację z ekspertami ds. chorób wątroby i leczenia HBV:
- przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z dodatnim wynikiem badania serologicznego w kierunku HBV (w tym u pacjentów z aktywną chorobą)
- w przypadku pacjentów z dodatnim wynikiem badania w kierunku HBV w trakcie leczenia
- ścisłą obserwację nosicieli wirusa HBV wymagających leczenia bosutynibem pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych aktywnego zakażenia wirusem HBV:
- przez cały okres leczenia
- przez kilka miesięcy po jego zakończeniu30
Nadwrażliwość na światło
Ze względu na ryzyko nadwrażliwości na światło związane z leczeniem bosutynibem należy:
- unikać narażenia na bezpośrednie działanie promieni słonecznych lub promieniowania ultrafioletowego (UV) lub minimalizować taką ekspozycję
- poinstruować pacjentów o stosowaniu odpowiednich środków ochronnych, takich jak:
- odzież ochronna
- filtry przeciwsłoneczne o wysokim współczynniku ochrony przeciwsłonecznej (SPF)31
Interakcje z inhibitorami i induktorami CYP3A
Inhibitory CYP3A
Należy unikać równoczesnego stosowania bosutynibu i inhibitorów CYP3A silnie działających lub o średniej sile działania, ponieważ prowadzi to do zwiększenia stężenia bosutynibu w osoczu.32
Zalecenia:
- Do leczenia skojarzonego zaleca się wybranie produktu leczniczego bez wpływu hamującego lub o minimalnym potencjale hamującym CYP3A, jeśli jest to możliwe.
- Jeśli w trakcie leczenia bosutynibem konieczne jest podanie inhibitora CYP3A silnie działającego lub o średniej sile działania, należy rozważyć przerwanie leczenia bosutynibem lub zmniejszenie jego dawki.33
Induktory CYP3A
Należy unikać równoczesnego stosowania bosutynibu i induktorów CYP3A silnie działających lub o średniej sile działania, ponieważ prowadzi to do zmniejszenia stężenia bosutynibu w osoczu.34
Wpływ pożywienia
Należy unikać spożywania:
- produktów zawierających grejpfruty
- soku grejpfrutowego
- innych pokarmów hamujących CYP3A35
Zawartość sodu
Produkt leczniczy Bosutinib Stada i Bosutinib Zentiva zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na każdą tabletkę o mocy 100 mg, 400 mg lub 500 mg. Pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie należy poinformować, że ten produkt leczniczy uznaje się za „wolny od sodu”.36
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania