Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania teikoplaniny

Teikoplanina BRADEX jest antybiotykiem glikopeptydowym stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Ze względu na specyficzny profil bezpieczeństwa oraz potencjalne działania niepożądane, należy zachować odpowiednie środki ostrożności podczas leczenia oraz monitorować stan pacjenta w trakcie terapii. ¹

Przeciwwskazania dotyczące drogi podania

Należy stanowczo podkreślić, że teikoplaniny nie wolno podawać dokomorowo. Taka droga podania jest przeciwwskazana i może prowadzić do poważnych powikłań. ²

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania teikoplaniny raportowano występowanie ciężkich, zagrażających życiu reakcji nadwrażliwości, które w niektórych przypadkach kończyły się zgonem (np. wstrząs anafilaktyczny). W przypadku wystąpienia objawów reakcji alergicznej należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie ratunkowe. ³

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na wankomycynę, ponieważ istnieje ryzyko reakcji nadwrażliwości krzyżowej, która może prowadzić nawet do zakończonego zgonem wstrząsu anafilaktycznego. ⁴

Reakcje związane z wlewem

W rzadkich przypadkach, nawet przy podaniu pierwszej dawki, obserwowano zespół czerwonego człowieka – zestaw objawów obejmujących świąd, pokrzywkę, rumień, obrzęk naczynioruchowy, tachykardię, niedociśnienie i duszność. Przerwanie lub zwolnienie tempa wlewu zwykle prowadzi do ustąpienia tych objawów. ⁵

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia reakcji związanych z wlewem, zaleca się podawanie dawki dobowej nie w postaci wstrzyknięcia dożylnego (bolus), lecz w formie wlewu trwającego co najmniej 30 minut. ⁶

Ciężkie reakcje pęcherzowe

W przebiegu leczenia teikoplaniną opisywano przypadki zagrażających życiu lub śmiertelnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksyczna nekroliza naskórka [zespół Lyella] (TEN). Przy wystąpieniu objawów lub oznak tych zespołów, jak postępująca wysypka skórna (często z pęcherzami) lub zmiany na błonach śluzowych, leczenie teikoplaniną należy natychmiast przerwać. ⁷

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Teikoplanina charakteryzuje się ograniczonym spektrum działania przeciwbakteryjnego, skierowanym przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Z tego powodu nie zaleca się stosowania jej w monoterapii niektórych rodzajów zakażeń, chyba że patogen został już zidentyfikowany i potwierdzono jego wrażliwość na teikoplaninę, lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że najbardziej prawdopodobne patogeny będą wrażliwe na ten antybiotyk. ⁸

Stosowanie teikoplaniny powinno być racjonalne, uwzględniające jej spektrum działania przeciwbakteryjnego, profil bezpieczeństwa oraz adekwatność standardowej terapii przeciwbakteryjnej w leczeniu konkretnego pacjenta. Przewiduje się, że w większości przypadków teikoplanina będzie wykorzystywana w leczeniu ciężkich zakażeń u pacjentów, dla których standardowe leczenie przeciwbakteryjne jest nieodpowiednie. ⁹

Małopłytkowość

W trakcie terapii teikoplaniną raportowano przypadki małopłytkowości. Z tego powodu zaleca się regularne wykonywanie badań hematologicznych, w tym pełnej morfologii krwi, w całym okresie leczenia. ¹⁰

Nefrotoksyczność

U pacjentów leczonych teikoplaniną odnotowano przypadki nefrotoksyczności i niewydolności nerek. Szczególnie starannej obserwacji wymagają pacjenci z uprzednio występującą niewydolnością nerek, osoby otrzymujące wysokie dawki nasycające teikoplaniny oraz pacjenci leczeni jednocześnie lub sekwencyjnie innymi lekami o znanym działaniu nefrotoksycznym. ¹¹

Do leków nefrotoksycznych, których połączenie z teikoplaniną wymaga szczególnej uwagi, należą:

• Aminoglikozdy – antybiotyki o silnym działaniu nefro- i ototoksycznym
• Kolistyna – antybiotyk polipeptydowy stosowany w zakażeniach wieloopornymi bakteriami Gram-ujemnymi
• Amfoterycyna B – lek przeciwgrzybiczy stosowany w ciężkich zakażeniach grzybiczych
• Cyklosporyna – lek immunosupresyjny
• Cisplatyna – cytostatyk stosowany w chemioterapii nowotworowej

¹²

Z uwagi na fakt, że teikoplanina jest wydalana głównie przez nerki, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania. ¹³

Ototoksyczność

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków z grupy glikopeptydów, u pacjentów leczonych teikoplaniną raportowano działania ototoksyczne, manifestujące się jako utrata słuchu oraz szumy uszne. ¹⁴

Pacjenci, u których podczas leczenia teikoplaniną wystąpiły oznaki i objawy pogorszenia słuchu lub zaburzenia ze strony ucha wewnętrznego, wymagają szczególnie dokładnej oceny i monitorowania. Dotyczy to zwłaszcza przypadków długotrwałego leczenia oraz pacjentów z niewydolnością nerek. ¹⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów otrzymujących teikoplaninę równocześnie z innymi lekami o znanym działaniu nefrotoksycznym i/lub neurotoksycznym i ototoksycznym, takimi jak:

• Aminoglikozdy
• Kolistyna
• Amfoterycyna B
• Cyklosporyna
• Cisplatyna
• Furosemid
• Kwas etakrynowy

¹⁶

U tych pacjentów konieczne jest uważne monitorowanie stanu klinicznego oraz regularne wykonywanie badań hematologicznych, a także ocena czynności wątroby i nerek. W przypadku stwierdzenia pogorszenia słuchu należy każdorazowo rozważyć korzyści i ryzyko związane z kontynuacją leczenia teikoplaniną. ¹⁷

Nadkażenie

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, stosowanie teikoplaniny, zwłaszcza długotrwałe, może skutkować nadmiernym wzrostem drobnoustrojów niewrażliwych na ten antybiotyk. W przypadku wystąpienia nadkażenia należy wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne. ¹⁸

Zawartość sodu

Teikoplanina BRADEX zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że produkt leczniczy uznaje się za praktycznie „wolny od sodu”. Jest to istotna informacja dla pacjentów na diecie niskosodowej. ¹⁹

Zalecenia dotyczące monitorowania pacjentów podczas terapii teikoplaniną