Specjalne ostrzeżenia
Seasonique

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Seasonique

Przed przepisaniem produktu Seasonique (lewonorgestrel 150 µg + etynyloestradiol 30 µg w tabletkach różowych; etynyloestradiol 10 µg w tabletkach białych) należy przeprowadzić szczegółową ocenę potencjalnych zagrożeń, uwzględniając indywidualne czynniki ryzyka pacjentki i możliwe przeciwwskazania. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia związane ze stosowaniem tego produktu leczniczego.¹

Choroby naczyniowe i ryzyko zakrzepowo-zatorowe

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ)

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym produktu Seasonique, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu do sytuacji, gdy nie stosuje się antykoncepcji hormonalnej.²

Dane z badań wskazują, że ryzyko ŻChZZ związane ze stosowaniem produktu Seasonique może być 1,4 razy większe (HR 1,40, 95% PU 0,90-2,19) w porównaniu ze złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi lewonorgestrel stosowanymi w standardowym cyklu 28-dniowym. Podwyższone ryzyko dotyczy szczególnie kobiet stosujących Seasonique jako pierwszą doustną antykoncepcję hormonalną.³

Należy podkreślić, że ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest największe w pierwszym roku stosowania produktu lub po przerwie trwającej 4 tygodnie lub dłużej.⁴

Porównanie ryzyka ŻChZZ:

• U kobiet niestosujących złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i niebędących w ciąży: około 2 przypadki na 10 000 kobiet w ciągu roku⁵
• U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel: około 6 przypadków na 10 000 kobiet w ciągu roku⁶
• U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne: około 6-12 przypadków na 10 000 kobiet w ciągu roku<sup data-drug="Seasonique" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Badania epidemiologiczne w grupie kobiet, które stosują złożone środki antykoncepcyjne (7

Należy zauważyć, że liczba przypadków ŻChZZ u kobiet stosujących hormonalne środki antykoncepcyjne jest mniejsza niż oczekiwana liczba przypadków u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym.⁸

ŻChZZ może stanowić zagrożenie życia w 1-2% przypadków.⁹

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki zakrzepicy w innych naczyniach krwionośnych, np. w żyłach i tętnicach wątrobowych, krezkowych, nerkowych lub siatkówki u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne.¹⁰

Czynniki ryzyka ŻChZZ

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne znacząco wzrasta w przypadku współistnienia dodatkowych czynników ryzyka, szczególnie jeśli występuje ich kilka jednocześnie.¹¹

Stosowanie produktu Seasonique jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka, które zwiększają ryzyko zakrzepicy żylnej.¹²

Należy rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe, jeśli stosowania produktu Seasonique nie przerwano odpowiednio wcześnie przed zabiegiem.¹³

Nie osiągnięto konsensusu co do możliwej roli żylaków oraz zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych na wystąpienie lub progresję żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.¹⁴

Należy uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w ciąży oraz w szczególności w 6-tygodniowym okresie poporodowym.¹⁵

Objawy ŻChZZ

Pacjentkę należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów i poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych:¹⁶

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) mogą obejmować:

• obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, które mogą być odczuwane wyłącznie w czasie stania lub chodzenia
• zwiększona temperatura w zmienionej chorobowo nodze
• czerwona lub przebarwiona skóra nogi¹⁷

Objawy zatorowości płucnej (PE) mogą obejmować:

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁸

Niektóre z tych objawów (np. „spłycenie oddechu”, „kaszel”) są niespecyficzne i mogą być niepoprawnie zinterpretowane jako występujące częściej lub mniej poważne stany (np. zakażenia układu oddechowego).¹⁹

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować: nagły ból, obrzęk oraz lekko niebieskie przebarwienie kończyn.²⁰

Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą przekształcić się w utratę widzenia. W niektórych przypadkach utrata widzenia może nastąpić niemal natychmiast.²¹

Ryzyko tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Badania epidemiologiczne wykazały związek pomiędzy stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawału mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijającego napadu niedokrwiennego, udaru).²²

Dane z retrospektywnego badania sugerują, że może istnieć większe ryzyko wystąpienia tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych związanych ze stosowaniem Seasonique w porównaniu ze stosowanymi w cyklu 28-dniowym hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi lewonorgestrel.²³

Przypadki tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych mogą być śmiertelne.²⁴

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko wystąpienia tętniczych powikłań zakrzepowo-zatorowych lub napadów naczyniowo-mózgowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne jest zwiększone u kobiet, u których występują czynniki ryzyka.²⁵

Stosowanie produktu Seasonique jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które stawiają pacjentkę w grupie wysokiego ryzyka zakrzepicy tętniczej.²⁶

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentkę należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów i poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych:²⁷

Objawy zaburzeń krążenia mózgowego mogą obejmować:

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, kończyn górnych lub dolnych, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utratę równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności w mówieniu lub rozumieniu
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• utratę przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek²⁸

Przejściowe objawy wskazują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).²⁹

Objawy zawału mięśnia sercowego (MI) mogą być następujące:

• ból, uczucie dyskomfortu, ucisku, ciężaru, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub duszność
• przyspieszona lub nieregularna akcja serca³⁰

Nowotwory

Niektóre badania epidemiologiczne wskazują, że długotrwałe stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych (> 5 lat) może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Jednakże nie ma konsensusu co do wpływu zachowania seksualnego oraz innych czynników, takich jak wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), na to ryzyko. ^{5 lat) może zwiększać ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy, jednakże trwają spory o zakres wpływu na te zmiany skutków zachowania seksualnego oraz innych czynników, takich jak wirus brodawczaka ludzkiego (Human Papilloma Virus, HPV).”>31}

W metaanalizie 54 badań epidemiologicznych wykazano, że u kobiet aktualnie przyjmujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne nieznacznie zwiększa się względne ryzyko raka piersi (RR = 1,24). To zwiększone ryzyko zmniejsza się stopniowo w ciągu 10 lat po zaprzestaniu stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego.³²

Ponieważ rak piersi występuje rzadko u kobiet w wieku poniżej 40 lat, wzrost liczby rozpoznanych przypadków tej choroby u kobiet stosujących aktualnie lub niedawno złożony hormonalny środek antykoncepcyjny jest niewielki wobec całkowitego ryzyka wystąpienia raka piersi.³³

Badania dotyczące związku między stosowaniem złożonych środków antykoncepcyjnych a rakiem piersi nie dostarczają dowodów wskazujących na związek przyczynowo-skutkowy. Obserwowany wzorzec zwiększonego ryzyka może wynikać z wcześniejszego rozpoznania raka piersi u osób stosujących złożone środki antykoncepcyjne, biologicznego wpływu złożonych środków antykoncepcyjnych lub obu tych czynników jednocześnie.³⁴

U kobiet, które stosowały złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, częściej rozpoznaje się raka piersi o mniejszym zaawansowaniu klinicznym w porównaniu z kobietami, które nigdy nie stosowały tych produktów.³⁵

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne w rzadkich przypadkach donoszono o występowaniu łagodnych i, jeszcze rzadziej, złośliwych nowotworów wątroby. W pojedynczych przypadkach nowotwory te prowadziły do zagrażających życiu krwotoków w obrębie jamy brzusznej.³⁶

W przypadku silnego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwotoku do jamy brzusznej u kobiety stosującej złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, w rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę nowotwór wątroby.³⁷

Stosowanie złożonych środków antykoncepcyjnych zawierających większe dawki (50 μg etynyloestradiolu) zmniejsza ryzyko nowotworu macicy i jajników. Nie potwierdzono, czy dotyczy to również złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających mniejsze dawki hormonów.³⁸

Inne stany kliniczne

Pacjentki z hipertriglicerydemią lub takimi zaburzeniami w wywiadzie rodzinnym mogą być narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia zapalenia trzustki podczas przyjmowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.³⁹

Nadciśnienie tętnicze: U wielu kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne stwierdzano niewielkie zwiększenie ciśnienia tętniczego, jednakże rzadko ma to znaczenie kliniczne.⁴⁰

Nagłe przerwanie stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego jest uzasadnione tylko w rzadkich przypadkach znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego. Jeżeli w trakcie przyjmowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego istniejące wcześniej nadciśnienie tętnicze, stale podwyższone wartości ciśnienia tętniczego lub znaczny wzrost ciśnienia tętniczego nie odpowiada na leczenie przeciwnadciśnieniowe, należy odstawić złożone hormonalne środki antykoncepcyjne.⁴¹

W uzasadnionych przypadkach można powrócić do stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego, gdy terapia nadciśnienia tętniczego doprowadzi do normalizacji wartości ciśnienia.⁴²

Inne stany związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych: Zarówno w okresie ciąży, jak i podczas stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zgłaszano wystąpienie lub pogorszenie następujących stanów, choć nie potwierdzono jednoznacznie istnienia związku ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych:⁴³

• żółtaczka i/lub świąd związane z cholestazą
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• pemfigoid ciężarnych (łac. Herpes gestationis)
• otoskleroza związana z utratą słuchu⁴⁴

Egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy dziedzicznego lub nabytego obrzęku naczynioruchowego.⁴⁵

Zaburzenia czynności wątroby

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą wymagać przerwania stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego do momentu, aż wskaźniki czynności wątroby powrócą do normy.⁴⁶

Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z wystąpieniem cholestazy, które występowały w czasie przebytej ciąży lub podczas przyjmowania hormonów płciowych, wymaga zaprzestania stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.⁴⁷

Cukrzyca

Pomimo że złożone hormonalne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność obwodową insuliny oraz tolerancję glukozy, brak dowodów na to, że potrzebna jest zmiana trybu leczenia u pacjentów z cukrzycą, stosujących małe dawki złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych (zawierających < 0,05 mg etynyloestradiolu).<sup data-drug="Seasonique" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pomimo że złożone hormonalne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na oporność obwodową insuliny oraz tolerancję glukozy, brak dowodów na to, że potrzebna jest zmiana trybu leczenia u pacjentów z cukrzycą, stosujących małe dawki złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych (zawierających 48

Kobiety z cukrzycą należy jednak poddawać starannej obserwacji, szczególnie na początku stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego.⁴⁹

Zaburzenia psychiczne i inne choroby

Podczas stosowania złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego obserwowano pogorszenie endogennej depresji, padaczki, choroby Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia okrężnicy.⁵⁰

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw.⁵¹

Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się, aby skonsultowała się z lekarzem.⁵²

Zmiany skórne

Niezbyt często może wystąpić ostuda na skórze, zwłaszcza u kobiet z ostudą ciężarnych w wywiadzie. Kobiety z tendencją do występowania ostudy powinny unikać ekspozycji na światło słoneczne lub promieniowanie ultrafioletowe w trakcie przyjmowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.⁵³

Badania i konsultacje lekarskie

Przed rozpoczęciem lub powrotem do stosowania Seasonique należy:⁵⁴

• zebrać pełny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny)
• sprawdzić, czy pacjentka nie jest w ciąży
• dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego krwi
• przeprowadzić badanie lekarskie, uwzględniając przeciwwskazania i ostrzeżenia⁵⁵

Należy poinformować pacjentkę o ryzyku zakrzepicy żył i tętnic związanym ze stosowaniem produktu Seasonique w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, o objawach ŻChZZ i zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, znanych czynnikach ryzyka oraz o postępowaniu w przypadku podejrzenia zakrzepicy.⁵⁶

Pacjentka powinna również zapoznać się dokładnie z treścią ulotki i zastosować się do zawartych w niej zaleceń.⁵⁷

Częstość i rodzaj badań kontrolnych powinny być oparte na obowiązujących wytycznych oraz dostosowane indywidualnie do pacjentki.⁵⁸

Należy poinformować pacjentkę, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.⁵⁹

Wpływ na skuteczność produktu

Skuteczność złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku:⁶⁰

• pominięcia tabletki
• zaburzeń żołądkowo-jelitowych
• równoczesnego stosowania innych leków

Kontrola cyklu

Podczas stosowania wszystkich złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może wystąpić nieregularne krwawienie (plamienie lub krwawienie nieplanowane), zwłaszcza w pierwszych 3 miesiącach stosowania.⁶¹

W badaniach klinicznych produktu Seasonique zaplanowane krwawienie (z odstawienia) i/lub plamienie pozostawało dość stałe w czasie, przy średnio 3-dniowym okresie krwawienia i/lub plamienia na każdy 91-dniowy cykl. Nieplanowane krwawienie i nieplanowane plamienie zmniejszało się podczas kolejnych 91-dniowych cykli.⁶²

Jeśli pojawia się nieplanowane plamienie lub krwawienie, należy poinstruować pacjentkę, aby kontynuowała stosowanie produktu według tego samego schematu. Jeśli krwawienie powtarza się lub jest długotrwałe, zaleca się, by pacjentka skonsultowała się ze swoim lekarzem.⁶³

Należy wykonać badania mające na celu wyjaśnienie przyczyn jakiegokolwiek nieregularnego krwawienia, jeśli krwawienie trwa nadal.⁶⁴

Interakcja z lekami przeciw WZW C

Podczas badań klinicznych pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C) leczonych produktami leczniczymi zawierającymi ombitaswir/parytaprewir/rytonawir i dazabuwir z rybawiryną lub bez rybawiryny wystąpiło zwiększenie aktywności AlAT w surowicy wyższe ponad pięciokrotnie niż górna granica normy.⁶⁵

Takie zwiększenie aktywności AlAT występowało istotnie częściej w podgrupie pacjentek przyjmujących produkty lecznicze zawierające etynyloestradiol, takie jak złożone hormonalne środki antykoncepcyjne.⁶⁶

Zaobserwowano również zwiększenie aktywności AlAT podczas podawania leków przeciwwirusowych stosowanych w leczeniu HCV zawierających glekaprewir z pibrentaswirem i sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem.⁶⁷

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt Seasonique zawiera laktozę. Pacjentki z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny stosować tego produktu.⁶⁸

Różowe tabletki produktu Seasonique zawierają azowy barwnik – czerwień Allura AC (E129), który może powodować reakcje alergiczne.⁶⁹