Działania niepożądane leku Ropimol

Ropimol (10 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) zawiera jako substancję czynną ropiwakainę chlorowodorek, należącą do grupy długo działających leków miejscowo znieczulających typu amidowego. Profil działań niepożądanych ropiwakainy jest podobny do innych leków z tej grupy farmakologicznej, przy czym należy wyraźnie odróżnić działania niepożądane od fizjologicznych objawów blokady współczulnej (takich jak nagłe obniżenie ciśnienia tętniczego czy bradykardia) występujących po znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

W dokumentacji medycznej stosuje się następującą klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych:<sup data-drug="Ropimol" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższe częstości są wykorzystywane do opisu występowania działań niepożądanych: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (2

• Bardzo często – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często – występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często – występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana – nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane leku Ropimol, uporządkowane według układów i narządów oraz według częstości występowania. W każdej grupie o określonej częstości występowania, objawy niepożądane są przedstawione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.³

* Niedociśnienie jest rzadziej spotykane u dzieci (>1/100)
** Wymioty są częściej spotykane u dzieci (>1/10)^{1/100) […] (b) Wymioty są częściej spotykane u dzieci (>1/10)”>4}

Szczegółna charakterystyka działań niepożądanych

Powikłania neurologiczne

Podczas stosowania znieczulenia przewodowego, niezależnie od zastosowanego leku znieczulającego, mogą wystąpić takie powikłania neurologiczne jak neuropatia oraz dysfunkcja rdzenia kręgowego. Do tych ostatnich zalicza się zespół tętnicy rdzeniowej przedniej, zapalenie pajęczynówki oraz zespół ogona końskiego. W rzadkich przypadkach powikłania te mogą nie ustępować samoistnie.⁵

Całkowita blokada podpajęczynówkowa

Istnieje ryzyko wystąpienia całkowitej blokady podpajęczynówkowej w przypadku, gdy dawka przeznaczona do znieczulenia zewnątrzoponowego zostanie przypadkowo podana do przestrzeni podpajęczynówkowej.⁶

Objawy toksyczności ogólnoustrojowej

Objawy toksyczności ogólnoustrojowej dotyczą głównie ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz układu sercowo-naczyniowego. Są one spowodowane wysokim stężeniem leku miejscowo znieczulającego we krwi, co może nastąpić na skutek przypadkowego podania donaczyniowego, przedawkowania lub wyjątkowo szybkiego wchłaniania z bogato unaczynionych obszarów ciała.⁷

Objawy toksyczności dotyczące OUN są podobne dla wszystkich leków miejscowo znieczulających z grupy amidów, natomiast objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego zależą bardziej od konkretnej substancji czynnej, zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.⁸

Toksyczność dotycząca ośrodkowego układu nerwowego

Objawy toksyczności ze strony OUN pojawiają się stopniowo i mogą szybko się nasilać. Sekwencja objawów przedstawia się następująco:⁹

1. Objawy wczesne:
   • Zaburzenia widzenia i słuchu
   • Drętwienie wokół ust
   • Zawroty głowy
   • Zaburzenia równowagi
   • Mrowienia i parestezje
2. Objawy nasilające się:
   • Zaburzenia mowy
   • Sztywność mięśni
   • Skurcze mięśni
3. Objawy ciężkie:
   • Uogólnione drgawki
   • Utrata przytomności
   • Napady drgawkowe typu grand mal trwające od kilku sekund do kilku minut

Podczas drgawek szybko dochodzi do hipoksji i hiperkapni ze względu na zwiększoną aktywność mięśniową i zaburzenia oddychania. W ciężkich przypadkach może dojść nawet do zatrzymania oddechu. Rozwijająca się kwasica metaboliczna i oddechowa może nasilać toksyczne działanie leku i zwiększać ilość objawów uszkodzenia.¹⁰

Objawy toksyczności ustępują po redystrybucji leku miejscowo znieczulającego z OUN oraz w wyniku jego metabolizmu i wydalania. Jeśli nie zostały podane bardzo duże dawki leku, powrót do stanu sprzed podania następuje zwykle szybko.¹¹

Toksyczność dotycząca układu sercowo-naczyniowego

Objawy toksyczności dotyczące układu sercowo-naczyniowego mają zwykle cięższy przebieg niż neurologiczne. Duże układowe stężenia leków znieczulających miejscowo mogą prowadzić do:¹²

• Niedociśnienia
• Bradykardii
• Zaburzeń rytmu serca
• Zatrzymania akcji serca

U badanych ochotników dożylny wlew ropiwakainy powodował wystąpienie objawów zaburzeń przewodnictwa i kurczliwości mięśnia serca.

Należy zaznaczyć, że wystąpienie objawów toksyczności dotyczących układu sercowo-naczyniowego jest zwykle poprzedzone objawami toksyczności OUN, chyba że pacjent otrzymuje jednocześnie leki znieczulające ogólnie lub duże dawki leków uspokajających (np. benzodiazepiny lub barbiturany).¹³

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci są zasadniczo takie same jak u dorosłych, z dwoma wyjątkami:<sup data-drug="Ropimol" data-section="Działania niepożądane" title="Oczekiwana częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci jest takie same jak u dorosłych z wyjątkiem obniżonego ciśnienia krwi, które występuje rzadziej u dzieci (1 na 10).”>14

• Niedociśnienie występuje rzadziej u dzieci (mniej niż 1 na 10)
• Wymioty występują częściej u dzieci (więcej niż 1 na 10)

U dzieci wczesne objawy toksyczności mogą być trudne do wykrycia, ponieważ młodsi pacjenci mogą nie być w stanie wyrazić ich werbalnie, szczególnie gdy zastosowano blokadę w ramach ogólnego znieczulenia.¹⁵

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Leczenie objawów ostrej toksyczności ogólnoustrojowej

W przypadku wystąpienia objawów ostrej toksyczności ogólnoustrojowej należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie medyczne zgodnie z przyjętymi protokołami leczenia tego typu powikłań. Szczegółowe informacje dotyczące postępowania w przypadku przedawkowania znajdują się w punkcie 4.9 Charakterystyki Produktu Leczniczego.¹⁶

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu bardzo ważne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to stałe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu Ropimol. Osoby z fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹⁷

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁸