Działania niepożądane
Rixacam 10 mg

Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu (lek Rixacam, 10 mg tabletki powlekane) został potwierdzony w 13 badaniach fazy III obejmujących 69 608 dorosłych oraz 4 badaniach pediatrycznych z 488 pacjentami. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, wynikające z mechanizmu antykoagulacyjnego leku. Najczęstsze powikłania krwotoczne to krwawienia z nosa (4,5%) i przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień różni się w zależności od wskazań klinicznych: 6,8% w profilaktyce ŻChZZ po aloplastyce stawu biodrowego/kolanowego, 12,6% u hospitalizowanych niechirurgicznie, 23% w leczeniu ZŻG/ZP, 39,5% u dzieci z ŻChZZ, 28/100 pacjentolat u pacjentów z migotaniem przedsionków, 22/100 pacjentolat po ostrym zespole wieńcowym oraz 6,7/100 pacjentolat u pacjentów z CAD/PAD. Niedokrwistość występowała z częstością 0,15–8,38/100 pacjentolat. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, nadpłytkowość, trombocytopenia), reakcje alergiczne (rzadko anafilaksja), objawy neurologiczne (zawroty głowy, ból głowy, rzadko krwotok mózgowy), krwawienia oczno-mózgowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe (tachykardia, niedociśnienie), oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i wątroby (często wzrost aminotransferaz, rzadko żółtaczka i zapalenie wątroby).

Działania niepożądane rywaroksabanu – szczegółowa charakterystyka

Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu został dobrze ustalony na podstawie trzynastu kluczowych badań fazy III, w których uczestniczyło łącznie 69 608 dorosłych pacjentów oraz w czterech badaniach pediatrycznych z udziałem 488 pacjentów. Ta bogata baza danych klinicznych pozwala na szczegółową ocenę ryzyka związanego ze stosowaniem leku Rixacam zawierającego 10 mg rywaroksabanu w postaci tabletek powlekanych.1

Ogólny profil bezpieczeństwa

Zdecydowanie najczęstszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem rywaroksabanu są krwawienia, co wynika bezpośrednio z mechanizmu działania leku jako antykoagulantu. Wśród najczęściej występujących powikłań krwotocznych należy wymienić krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość występowania działań niepożądanych, ich nasilenie oraz profil bezpieczeństwa są ściśle związane ze wskazaniem, dawkowaniem oraz czasem trwania terapii.2

Częstotliwość krwawień w zależności od wskazania

Odsetek krwawień u pacjentów stosujących rywaroksaban różni się znacząco w zależności od wskazania klinicznego i schematu dawkowania. Krwawienia występowały z następującą częstością w poszczególnych wskazaniach:

  • 6,8% u pacjentów otrzymujących profilaktykę żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego
  • 12,6% u pacjentów hospitalizowanych z powodów niechirurgicznych
  • 23% u pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) lub zatorowości płucnej (ZP)
  • 39,5% u dzieci i młodzieży leczonych z powodu ŻChZZ
  • 28 na 100 pacjentolat u pacjentów z migotaniem przedsionków
  • 22 na 100 pacjentolat u pacjentów po ostrym zespole wieńcowym
  • 6,7 na 100 pacjentolat u pacjentów z CAD/PAD

Natomiast niedokrwistość występowała z częstością od 0,15 do 8,38 na 100 pacjentolat, w zależności od wskazania.3

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane rywaroksabanu można przyporządkować do poszczególnych układów i narządów, z określeniem częstości ich występowania. Poniżej przedstawiono zestawienie najważniejszych działań niepożądanych w układzie narządowym.4

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Niedokrwistość występuje często i może być potwierdzona odpowiednimi parametrami laboratoryjnymi. Nadpłytkowość (w tym zwiększenie liczby płytek krwi) pojawia się niezbyt często, natomiast trombocytopenia obserwowana jest rzadko i głównie przy stosowaniu w profilaktyce ŻChZZ.5

Zaburzenia układu immunologicznego

Niezbyt często mogą wystąpić reakcje alergiczne, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy i obrzęk alergiczny. Reakcja anafilaktyczna (w tym wstrząs anafilaktyczny) jest bardzo rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu działaniem niepożądanym.6

Zaburzenia układu nerwowego

Do często występujących działań niepożądanych należą zawroty głowy i ból głowy. Niezbyt często może wystąpić poważne powikłanie w postaci krwotoku mózgowego i śródczaszkowego, a także omdlenia.7

Zaburzenia oka

Niezbyt często występuje krwotok oczny (w tym krwotok podspojówkowy).8

Zaburzenia układu krążenia

Niezbyt często obserwowana jest tachykardia (zaburzenia serca) oraz niedociśnienie tętnicze i krwiak (zaburzenia naczyniowe).9

Zaburzenia układu oddechowego

Często występują krwawienia z nosa i krwioplucie. Bardzo rzadko może wystąpić eozynofilowe zapalenie płuc.10

Zaburzenia żołądka i jelit

Do często zgłaszanych działań niepożądanych należą: krwawienie z dziąseł, krwotok z przewodu pokarmowego (w tym krwotok z odbytnicy), bóle brzucha, niestrawność, nudności, zaparcie, biegunka i wymioty. Niezbyt często zgłaszana jest suchość błony śluzowej jamy ustnej.11

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się zwiększenie aktywności aminotransferaz. Niezbyt często występują: zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i GGTA. Rzadko może dojść do żółtaczki, zwiększenia stężenia sprzężonej bilirubiny (z towarzyszącym lub bez zwiększenia aktywności AlAT), cholestazy i zapalenia wątroby (w tym uszkodzenia komórek wątroby).12

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występują: świąd (w tym rzadsze przypadki świądu uogólnionego), wysypka, siniaczenie, krwotok skórny i podskórny. Niezbyt często pojawia się pokrzywka. W bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne takie jak zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz zespół DRESS.13

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Często zgłaszane są przypadki bólu kończyny. Niezbyt często występują wylewy krwi do stawu, a rzadko krwawienia domięśniowe. Z częstością nieznaną może wystąpić zespół ciasnoty przedziałów powięziowych wtórny do krwawienia.14

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Często obserwowane są krwotoki z układu moczowo-płciowego (w tym krwiomocz i nadmierne krwawienie miesiączkowe) oraz zaburzenia czynności nerek (w tym zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika we krwi). Rzadko występuje niewydolność nerek/ostra niewydolność nerek wtórna do krwawienia oraz nefropatia związana z antykoagulantami.15

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często występują: gorączka, obrzęk obwodowy oraz ogólne obniżenie siły i energii (w tym zmęczenie i astenia). Niezbyt często zgłaszane jest złe samopoczucie (w tym niemoc), a z częstością nieznaną może pojawić się obrzęk miejscowy.16

Powikłania pokrwotoczne

Ze względu na farmakologiczny mechanizm działania rywaroksabanu, stosowanie leku Rixacam wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu, które może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy, ich nasilenie oraz rokowanie będą różnić się w zależności od lokalizacji oraz nasilenia lub rozległości krwawienia.17

W badaniach klinicznych przy długotrwałym stosowaniu rywaroksabanu w porównaniu z antagonistami witaminy K (VKA) częściej obserwowano krwawienia z błon śluzowych (np. z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego, w tym nieprawidłowe krwawienie z pochwy lub nadmierne krwawienie miesiączkowe) oraz niedokrwistość.18

Objawami powikłań krwotocznych mogą być: osłabienie, bladość, zawroty głowy, ból głowy, obrzęk niewiadomego pochodzenia, duszność i wstrząs niewiadomego pochodzenia. Jako następstwo niedokrwistości mogą wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.19

W związku ze stosowaniem rywaroksabanu zgłaszano również występowanie ciężkich wtórnych powikłań krwotocznych, takich jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych oraz niewydolność nerek z powodu hipoperfuzji lub nefropatia związana z antykoagulantami.20

Grupy pacjentów o zwiększonym ryzyku krwawień

Większe ryzyko powikłań krwotocznych występuje u określonych grup pacjentów, do których należą:

  • Pacjenci z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
  • Pacjenci jednocześnie stosujący inne leki wpływające na hemostazę
  • Kobiety w okresie menstruacji – krwawienia miesiączkowe mogą mieć większe nasilenie i/lub dłuższy czas trwania

W przypadku takich pacjentów zaleca się ścisłe monitorowanie pod kątem wystąpienia objawów krwawienia.21

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych rywaroksabanu

Klasyfikacja układowa Często (≥1/100 do <1/10) Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Bardzo rzadko (<1/10 000) Częstość nieznana
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Niedokrwistość Nadpłytkowość Trombocytopenia
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcja alergiczna, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk alergiczny Reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny
Zaburzenia układu nerwowego Zawroty głowy, ból głowy Krwotok mózgowy i śródczaszkowy, omdlenie
Zaburzenia oka Krwotok oczny (w tym krwotok podspojówkowy)
Zaburzenia serca Tachykardia
Zaburzenia naczyniowe Niedociśnienie tętnicze, krwiak
Zaburzenia układu oddechowego Krwawienie z nosa, krwioplucie Eozynofilowe zapalenie płuc
Zaburzenia żołądka i jelit Krwawienie z dziąseł, krwotok z przewodu pokarmowego, bóle brzucha, niestrawność, nudności, zaparcie, biegunka, wymioty Suchość błony śluzowej jamy ustnej
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności aminotransferaz Zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej, zwiększenie aktywności GGTA Żółtaczka, zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny, cholestaza, zapalenie wątroby
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd, wysypka, siniaczenie, krwotok skórny i podskórny Pokrzywka Zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół DRESS
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Ból kończyny Wylew krwi do stawu Krwawienie domięśniowe Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych wtórny do krwawienia
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Krwotok z układu moczowo-płciowego, zaburzenie czynności nerek Niewydolność nerek/ostra niewydolność nerek wtórna do krwawienia, nefropatia związana z antykoagulantami
Zaburzenia ogólne Gorączka, obrzęk obwodowy, ogólne obniżenie siły i energii Złe samopoczucie Obrzęk miejscowy
Badania diagnostyczne Zwiększenie LDH, zwiększenie aktywności lipazy
Urazy i powikłania po zabiegach Krwotok po zabiegu, stłuczenie, wydzielina z rany Tętniak rzekomy

Znaczenie monitorowania podczas terapii

Ze względu na zwiększone ryzyko krwawień, oprócz odpowiedniego nadzoru klinicznego, badania laboratoryjne hemoglobiny/hematokrytu mogą być przydatne do wykrywania utajonego krwawienia i określania ilościowego znaczenia klinicznego jawnego krwawienia. W ocenie stanu pacjenta otrzymującego rywaroksaban należy zawsze brać pod uwagę możliwość wystąpienia krwawienia i jego powikłań.22

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl