Działania niepożądane
Rixacam 10 mg
Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu (lek Rixacam, 10 mg tabletki powlekane) został potwierdzony w 13 badaniach fazy III obejmujących 69 608 dorosłych oraz 4 badaniach pediatrycznych z 488 pacjentami. Najczęstszym działaniem niepożądanym są krwawienia, wynikające z mechanizmu antykoagulacyjnego leku. Najczęstsze powikłania krwotoczne to krwawienia z nosa (4,5%) i przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień różni się w zależności od wskazań klinicznych: 6,8% w profilaktyce ŻChZZ po aloplastyce stawu biodrowego/kolanowego, 12,6% u hospitalizowanych niechirurgicznie, 23% w leczeniu ZŻG/ZP, 39,5% u dzieci z ŻChZZ, 28/100 pacjentolat u pacjentów z migotaniem przedsionków, 22/100 pacjentolat po ostrym zespole wieńcowym oraz 6,7/100 pacjentolat u pacjentów z CAD/PAD. Niedokrwistość występowała z częstością 0,15–8,38/100 pacjentolat. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, nadpłytkowość, trombocytopenia), reakcje alergiczne (rzadko anafilaksja), objawy neurologiczne (zawroty głowy, ból głowy, rzadko krwotok mózgowy), krwawienia oczno-mózgowe, zaburzenia sercowo-naczyniowe (tachykardia, niedociśnienie), oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i wątroby (często wzrost aminotransferaz, rzadko żółtaczka i zapalenie wątroby).
- Działania niepożądane rywaroksabanu – szczegółowa charakterystyka
- Ogólny profil bezpieczeństwa
- Częstotliwość krwawień w zależności od wskazania
- Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego
- Zaburzenia układu immunologicznego
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia oka
- Zaburzenia układu krążenia
- Zaburzenia układu oddechowego
- Zaburzenia żołądka i jelit
- Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych
- Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
- Powikłania pokrwotoczne
- Grupy pacjentów o zwiększonym ryzyku krwawień
- Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych rywaroksabanu
Działania niepożądane rywaroksabanu – szczegółowa charakterystyka
Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu został dobrze ustalony na podstawie trzynastu kluczowych badań fazy III, w których uczestniczyło łącznie 69 608 dorosłych pacjentów oraz w czterech badaniach pediatrycznych z udziałem 488 pacjentów. Ta bogata baza danych klinicznych pozwala na szczegółową ocenę ryzyka związanego ze stosowaniem leku Rixacam zawierającego 10 mg rywaroksabanu w postaci tabletek powlekanych.1
Ogólny profil bezpieczeństwa
Zdecydowanie najczęstszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem rywaroksabanu są krwawienia, co wynika bezpośrednio z mechanizmu działania leku jako antykoagulantu. Wśród najczęściej występujących powikłań krwotocznych należy wymienić krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość występowania działań niepożądanych, ich nasilenie oraz profil bezpieczeństwa są ściśle związane ze wskazaniem, dawkowaniem oraz czasem trwania terapii.2
Częstotliwość krwawień w zależności od wskazania
Odsetek krwawień u pacjentów stosujących rywaroksaban różni się znacząco w zależności od wskazania klinicznego i schematu dawkowania. Krwawienia występowały z następującą częstością w poszczególnych wskazaniach:
- 6,8% u pacjentów otrzymujących profilaktykę żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego
- 12,6% u pacjentów hospitalizowanych z powodów niechirurgicznych
- 23% u pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) lub zatorowości płucnej (ZP)
- 39,5% u dzieci i młodzieży leczonych z powodu ŻChZZ
- 28 na 100 pacjentolat u pacjentów z migotaniem przedsionków
- 22 na 100 pacjentolat u pacjentów po ostrym zespole wieńcowym
- 6,7 na 100 pacjentolat u pacjentów z CAD/PAD
Natomiast niedokrwistość występowała z częstością od 0,15 do 8,38 na 100 pacjentolat, w zależności od wskazania.3
Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
Działania niepożądane rywaroksabanu można przyporządkować do poszczególnych układów i narządów, z określeniem częstości ich występowania. Poniżej przedstawiono zestawienie najważniejszych działań niepożądanych w układzie narządowym.4
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Niedokrwistość występuje często i może być potwierdzona odpowiednimi parametrami laboratoryjnymi. Nadpłytkowość (w tym zwiększenie liczby płytek krwi) pojawia się niezbyt często, natomiast trombocytopenia obserwowana jest rzadko i głównie przy stosowaniu w profilaktyce ŻChZZ.5
Zaburzenia układu immunologicznego
Niezbyt często mogą wystąpić reakcje alergiczne, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy i obrzęk alergiczny. Reakcja anafilaktyczna (w tym wstrząs anafilaktyczny) jest bardzo rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu działaniem niepożądanym.6
Zaburzenia układu nerwowego
Do często występujących działań niepożądanych należą zawroty głowy i ból głowy. Niezbyt często może wystąpić poważne powikłanie w postaci krwotoku mózgowego i śródczaszkowego, a także omdlenia.7
Zaburzenia oka
Niezbyt często występuje krwotok oczny (w tym krwotok podspojówkowy).8
Zaburzenia układu krążenia
Niezbyt często obserwowana jest tachykardia (zaburzenia serca) oraz niedociśnienie tętnicze i krwiak (zaburzenia naczyniowe).9
Zaburzenia układu oddechowego
Często występują krwawienia z nosa i krwioplucie. Bardzo rzadko może wystąpić eozynofilowe zapalenie płuc.10
Zaburzenia żołądka i jelit
Do często zgłaszanych działań niepożądanych należą: krwawienie z dziąseł, krwotok z przewodu pokarmowego (w tym krwotok z odbytnicy), bóle brzucha, niestrawność, nudności, zaparcie, biegunka i wymioty. Niezbyt często zgłaszana jest suchość błony śluzowej jamy ustnej.11
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
Często obserwuje się zwiększenie aktywności aminotransferaz. Niezbyt często występują: zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej i GGTA. Rzadko może dojść do żółtaczki, zwiększenia stężenia sprzężonej bilirubiny (z towarzyszącym lub bez zwiększenia aktywności AlAT), cholestazy i zapalenia wątroby (w tym uszkodzenia komórek wątroby).12
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Często występują: świąd (w tym rzadsze przypadki świądu uogólnionego), wysypka, siniaczenie, krwotok skórny i podskórny. Niezbyt często pojawia się pokrzywka. W bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne takie jak zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz zespół DRESS.13
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe
Często zgłaszane są przypadki bólu kończyny. Niezbyt często występują wylewy krwi do stawu, a rzadko krwawienia domięśniowe. Z częstością nieznaną może wystąpić zespół ciasnoty przedziałów powięziowych wtórny do krwawienia.14
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Często obserwowane są krwotoki z układu moczowo-płciowego (w tym krwiomocz i nadmierne krwawienie miesiączkowe) oraz zaburzenia czynności nerek (w tym zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika we krwi). Rzadko występuje niewydolność nerek/ostra niewydolność nerek wtórna do krwawienia oraz nefropatia związana z antykoagulantami.15
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
Często występują: gorączka, obrzęk obwodowy oraz ogólne obniżenie siły i energii (w tym zmęczenie i astenia). Niezbyt często zgłaszane jest złe samopoczucie (w tym niemoc), a z częstością nieznaną może pojawić się obrzęk miejscowy.16
Powikłania pokrwotoczne
Ze względu na farmakologiczny mechanizm działania rywaroksabanu, stosowanie leku Rixacam wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu, które może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy, ich nasilenie oraz rokowanie będą różnić się w zależności od lokalizacji oraz nasilenia lub rozległości krwawienia.17
W badaniach klinicznych przy długotrwałym stosowaniu rywaroksabanu w porównaniu z antagonistami witaminy K (VKA) częściej obserwowano krwawienia z błon śluzowych (np. z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego, w tym nieprawidłowe krwawienie z pochwy lub nadmierne krwawienie miesiączkowe) oraz niedokrwistość.18
Objawami powikłań krwotocznych mogą być: osłabienie, bladość, zawroty głowy, ból głowy, obrzęk niewiadomego pochodzenia, duszność i wstrząs niewiadomego pochodzenia. Jako następstwo niedokrwistości mogą wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.19
W związku ze stosowaniem rywaroksabanu zgłaszano również występowanie ciężkich wtórnych powikłań krwotocznych, takich jak zespół ciasnoty przedziałów powięziowych oraz niewydolność nerek z powodu hipoperfuzji lub nefropatia związana z antykoagulantami.20
Grupy pacjentów o zwiększonym ryzyku krwawień
Większe ryzyko powikłań krwotocznych występuje u określonych grup pacjentów, do których należą:
- Pacjenci z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
- Pacjenci jednocześnie stosujący inne leki wpływające na hemostazę
- Kobiety w okresie menstruacji – krwawienia miesiączkowe mogą mieć większe nasilenie i/lub dłuższy czas trwania
W przypadku takich pacjentów zaleca się ścisłe monitorowanie pod kątem wystąpienia objawów krwawienia.21
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych rywaroksabanu
| Klasyfikacja układowa | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Niedokrwistość | Nadpłytkowość | Trombocytopenia | – | – |
| Zaburzenia układu immunologicznego | – | Reakcja alergiczna, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk alergiczny | – | Reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny | – |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy, ból głowy | Krwotok mózgowy i śródczaszkowy, omdlenie | – | – | – |
| Zaburzenia oka | – | Krwotok oczny (w tym krwotok podspojówkowy) | – | – | – |
| Zaburzenia serca | – | Tachykardia | – | – | – |
| Zaburzenia naczyniowe | – | Niedociśnienie tętnicze, krwiak | – | – | – |
| Zaburzenia układu oddechowego | Krwawienie z nosa, krwioplucie | – | – | – | Eozynofilowe zapalenie płuc |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Krwawienie z dziąseł, krwotok z przewodu pokarmowego, bóle brzucha, niestrawność, nudności, zaparcie, biegunka, wymioty | Suchość błony śluzowej jamy ustnej | – | – | – |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności aminotransferaz | Zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej, zwiększenie aktywności GGTA | Żółtaczka, zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny, cholestaza, zapalenie wątroby | – | – |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Świąd, wysypka, siniaczenie, krwotok skórny i podskórny | Pokrzywka | – | Zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół DRESS | – |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Ból kończyny | Wylew krwi do stawu | Krwawienie domięśniowe | – | Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych wtórny do krwawienia |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Krwotok z układu moczowo-płciowego, zaburzenie czynności nerek | – | Niewydolność nerek/ostra niewydolność nerek wtórna do krwawienia, nefropatia związana z antykoagulantami | – | – |
| Zaburzenia ogólne | Gorączka, obrzęk obwodowy, ogólne obniżenie siły i energii | Złe samopoczucie | – | – | Obrzęk miejscowy |
| Badania diagnostyczne | – | – | – | – | Zwiększenie LDH, zwiększenie aktywności lipazy |
| Urazy i powikłania po zabiegach | Krwotok po zabiegu, stłuczenie, wydzielina z rany | – | – | – | Tętniak rzekomy |
Znaczenie monitorowania podczas terapii
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawień, oprócz odpowiedniego nadzoru klinicznego, badania laboratoryjne hemoglobiny/hematokrytu mogą być przydatne do wykrywania utajonego krwawienia i określania ilościowego znaczenia klinicznego jawnego krwawienia. W ocenie stanu pacjenta otrzymującego rywaroksaban należy zawsze brać pod uwagę możliwość wystąpienia krwawienia i jego powikłań.22
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania