Specjalne ostrzeżenia
Quetiapin NeuroPharma

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Quetiapinu NeuroPharma

Podczas przepisywania kwetiapiny należy uwzględnić profil bezpieczeństwa leku w odniesieniu do konkretnego rozpoznania u danego pacjenta oraz stosowanej dawki, ponieważ lek posiada kilka wskazań terapeutycznych o różnych profilach bezpieczeństwa.¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Kwetiapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej. Badania kliniczne wykazały, że u młodszych pacjentów obserwowano częstsze występowanie niektórych działań niepożądanych w porównaniu z dorosłymi, w tym:²

• zwiększenie łaknienia
• zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy
• wymioty
• zapalenie błony śluzowej nosa
• omdlenia

Dodatkowo odnotowano działania, które mogą mieć inne konsekwencje u dzieci i młodzieży (objawy pozapiramidowe i drażliwość), a także obserwowano zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi oraz zmiany czynności gruczołu tarczowego.³

Co istotne, długoterminowy wpływ leczenia kwetiapiną na bezpieczeństwo, wzrost i dojrzewanie w tej grupie pacjentów nie był badany przez okres dłuższy niż 26 tygodni. Nie jest również znany odległy wpływ terapii na rozwój poznawczy i behawioralny.⁴

Badania kliniczne kontrolowane placebo u dzieci i młodzieży wykazały, że stosowanie kwetiapiny wiązało się z częstszym występowaniem objawów pozapiramidowych (EPS) w porównaniu z placebo u pacjentów leczonych z powodu schizofrenii, zaburzeń maniakalnych oraz depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej.⁵

Ryzyko samobójstw i pogorszenia stanu klinicznego

Depresja w przebiegu choroby dwubiegunowej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania istotnej klinicznie remisji. Ponieważ poprawa może wystąpić dopiero po kilku tygodniach leczenia, pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską aż do wystąpienia poprawy stanu klinicznego.⁶

Należy mieć na uwadze, że doświadczenie kliniczne wskazuje na zwiększone ryzyko samobójstw we wczesnej fazie poprawy klinicznej. Dodatkowo lekarz prowadzący powinien uwzględnić ryzyko wystąpienia zdarzeń związanych z próbami samobójczymi po nagłym zaprzestaniu leczenia kwetiapiną.⁷

Zwiększone ryzyko zachowań samobójczych może występować również w innych zaburzeniach psychicznych, w których stosowana jest kwetiapina, zwłaszcza u pacjentów poniżej 25 lat. Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów w wieku poniżej 25 lat przyjmujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z placebo.⁸

Pacjenci leczeni kwetiapiną, a szczególnie osoby z grupy wysokiego ryzyka, powinni być ściśle monitorowani, zwłaszcza na początku terapii i po zmianie dawki leku. Należy poinformować pacjentów i ich opiekunów o konieczności zgłaszania lekarzowi wszelkich objawów pogorszenia stanu psychicznego, myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu.⁹

W krótszych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u pacjentów z ciężką depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej obserwowano zwiększone ryzyko zdarzeń związanych z próbami samobójczymi u młodych, dorosłych pacjentów (w wieku poniżej 25 lat), którzy byli leczeni kwetiapiną, w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo (odpowiednio 3,0% vs 0%).¹⁰

Ryzyko zaburzeń metabolicznych

Ze względu na obserwowane ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego u pacjentów leczonych kwetiapiną, w tym zmian masy ciała, stężenia glukozy we krwi i lipidów, należy:¹¹

• ocenić parametry metaboliczne pacjenta na początku leczenia
• regularnie monitorować te parametry podczas terapii
• w przypadku pogorszenia parametrów wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne

Objawy pozapiramidowe

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych kwetiapiny odnotowano zwiększoną częstość występowania objawów pozapiramidowych (EPS) u dorosłych pacjentów leczonych z powodu epizodów dużej depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej w porównaniu z placebo.¹²

Stosowanie kwetiapiny może powodować akatyzję, charakteryzującą się subiektywnie nieprzyjemnym lub denerwującym niepokojem ruchowym i przymusem poruszania się, często z niemożnością siedzenia lub stania w bezruchu. Objaw ten najczęściej pojawia się w pierwszych kilku tygodniach leczenia. U pacjentów, u których wystąpią takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.¹³

Dyskinezy późne

W przypadku wystąpienia objawów dyskinez późnych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia kwetiapiną. Objawy dyskinez późnych mogą się pogłębić lub nawet pojawić dopiero po zakończeniu leczenia.¹⁴

Senność i zawroty głowy

Leczenie kwetiapiną wiąże się z występowaniem senności i podobnych objawów, takich jak uspokojenie. W badaniach klinicznych dotyczących leczenia pacjentów z depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej objawy te występowały zazwyczaj podczas pierwszych 3 dni leczenia i miały łagodne lub umiarkowane nasilenie.¹⁵

Pacjenci, u których występuje senność o ciężkim nasileniu, mogą wymagać częstszych wizyt kontrolnych przynajmniej podczas pierwszych 2 tygodni leczenia lub do czasu poprawy objawów. W niektórych przypadkach może być konieczne rozważenie przerwania leczenia.¹⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

Leczenie kwetiapiną wiąże się z występowaniem niedociśnienia ortostatycznego oraz towarzyszących mu zawrotów głowy, które podobnie jak senność pojawiają się zwykle w początkowym okresie zwiększania dawki do poziomu podtrzymującego. Te objawy mogą zwiększać częstość urazów związanych z upadkami, szczególnie u pacjentów w wieku podeszłym.¹⁷

Kwetiapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobą naczyniową mózgu oraz innymi stanami predysponującymi do niskiego ciśnienia tętniczego. W przypadku wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego należy rozważyć zmniejszenie dawki lub wolniejsze jej zwiększanie, szczególnie u pacjentów ze współistniejącą chorobą układu krążenia.¹⁸

Zespół bezdechu sennego

Zespół bezdechu sennego był obserwowany u pacjentów stosujących kwetiapinę. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania kwetiapiny u pacjentów:¹⁹

• z nadwagą/otyłych
• mężczyzn jednocześnie przyjmujących leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy
• narażonych na bezdech senny

Napady padaczki

W kontrolowanych badaniach klinicznych nie wykazano różnicy w częstości występowania napadów padaczki u pacjentów leczonych kwetiapiną lub otrzymujących placebo. Brak jest danych dotyczących częstości występowania napadów drgawkowych u pacjentów z zaburzeniami drgawkowymi w wywiadzie.²⁰

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność podczas leczenia kwetiapiną pacjentów z padaczką w wywiadzie.²¹

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym kwetiapiny, może prowadzić do wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego. Objawy kliniczne tego zespołu obejmują:²²

• hipertermię
• zaburzenia stanu psychicznego
• sztywność mięśni
• zaburzenia czynności układu autonomicznego
• zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej

W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy natychmiast przerwać leczenie kwetiapiną i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.²³

Ciężka neutropenia i agranulocytoza

W badaniach klinicznych kwetiapiny zgłaszano występowanie ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów <0,5 x 10⁹/l). Większość przypadków ciężkiej neutropenii wystąpiła kilka miesięcy po rozpoczęciu leczenia kwetiapiną. Nie wykazano wyraźnej zależności od dawki.<sup data-drug="Quetiapin NeuroPharma" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych kwetiapiny zgłaszano występowanie ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów 24

Według danych porejestracyjnych, odnotowano kilka przypadków zgonów. Prawdopodobnymi czynnikami ryzyka neutropenii są:²⁵

• mała liczba leukocytów przed rozpoczęciem leczenia
• wywołana przez leki neutropenia w wywiadzie

Należy jednak zaznaczyć, że w niektórych przypadkach neutropenia wystąpiła u pacjentów bez wcześniejszych czynników ryzyka.²⁶

Leczenie kwetiapiną należy przerwać, jeśli liczba neutrofilów wynosi <1,0 x 10⁹/l. Pacjenta należy obserwować w celu wykrycia wczesnych oznak i objawów infekcji i kontrolować liczbę neutrofilów aż do przekroczenia wartości 1,5 x 10⁹/l.<sup data-drug="Quetiapin NeuroPharma" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy przerwać leczenie kwetiapiną, jeśli liczba neutrofilów wynosi 27

Neutropenię należy rozważyć u pacjentów z zakażeniem lub gorączką, szczególnie gdy brak oczywistych czynników predysponujących, i wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.²⁸

Pacjentom należy zalecić natychmiastowe zgłaszanie wystąpienia objawów mogących świadczyć o agranulocytozie lub zakażeniu (np. gorączka, osłabienie, senność, ból gardła) w dowolnym momencie leczenia. U takich pacjentów należy niezwłocznie sprawdzić liczbę krwinek białych (WBC) oraz bezwzględną liczbę neutrofilów (ANC), zwłaszcza przy braku czynników predysponujących.²⁹

Działanie leków antycholinergicznych (muskarynowych)

Norkwetiapina, aktywny metabolit kwetiapiny, wykazuje umiarkowane do silnego powinowactwo do kilku podtypów receptorów muskarynowych, co może przyczyniać się do występowania działań niepożądanych o charakterze antycholinergicznym przy stosowaniu kwetiapiny w zalecanych dawkach, a także w przypadkach przedawkowania lub jednoczesnego stosowania z innymi lekami o działaniu antycholinergicznym.³⁰

Kwetiapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów:³¹

• przyjmujących leki o działaniu antycholinergicznym (muskarynowym)
• z aktualną lub wcześniejszą diagnozą zatrzymania moczu
• z istotnym klinicznie przerostem prostaty
• z niedrożnością jelit i powiązanymi objawami
• ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego
• z jaskrą z wąskim kątem przesączania

Interakcje z innymi lekami

Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z silnymi induktorami enzymów wątrobowych, takimi jak karbamazepina lub fenytoina, znacząco zmniejsza stężenie kwetiapiny w osoczu, co może wpływać na skuteczność leczenia.³²

U pacjentów otrzymujących leki indukujące enzymy wątrobowe, leczenie kwetiapiną można rozpocząć tylko wtedy, gdy w opinii lekarza korzyści z leczenia przewyższają ryzyko związane z przerwaniem przyjmowania induktora. Ważne jest, aby wszelkie zmiany w stosowaniu induktora były wprowadzane stopniowo, a w razie konieczności zastąpić go lekiem niewpływającym na enzymy wątrobowe (np. walproinian sodu).³³

Masa ciała

U pacjentów leczonych kwetiapiną zgłaszano przypadki zwiększenia masy ciała. Należy regularnie monitorować masę ciała pacjenta i wdrażać odpowiednie postępowanie kliniczne zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego.³⁴

Hiperglikemia

W trakcie leczenia kwetiapiną zgłaszano przypadki hiperglikemii oraz rozwoju lub zaostrzenia cukrzycy, które sporadycznie wiązały się z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki zakończone zgonem. W niektórych przypadkach obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.³⁵

Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne zgodnie z wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, w tym kwetiapiną, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak polidypsja, poliuria, polifagia i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.³⁶

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kwetiapiny obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym, w tym:³⁷

• zwiększenie stężenia triglicerydów
• zwiększenie stężenia cholesterolu LDL
• zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego
• zmniejszenie stężenia frakcji HDL

W przypadku stwierdzenia zaburzeń lipidowych należy wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.³⁸

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych oraz podczas stosowania kwetiapiny zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego nie stwierdzono trwałego wydłużenia odstępu QT. Jednakże w praktyce porejestracyjnej zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QT podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych oraz po przedawkowaniu.³⁹

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania kwetiapiny u pacjentów:⁴⁰

• z chorobami układu krążenia
• z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym
• przyjmujących jednocześnie inne leki wydłużające odstęp QT
• przyjmujących jednocześnie leki neuroleptyczne
• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• z hipokaliemią
• z hipomagnezemią

Kardiomiopatia i zapalenie mięśnia sercowego

Kardiomiopatię i zapalenie mięśnia sercowego zgłaszano w toku badań klinicznych oraz w praktyce porejestracyjnej. U pacjentów z podejrzeniem tych schorzeń należy rozważyć przerwanie leczenia kwetiapiną.⁴¹

Ostre objawy odstawienia

Po nagłym zaprzestaniu podawania kwetiapiny mogą wystąpić ostre objawy odstawienia, takie jak:⁴²

• bezsenność
• nudności
• bóle głowy
• biegunka
• wymioty
• zawroty głowy
• rozdrażnienie

W celu uniknięcia tych objawów zaleca się stopniowe odstawianie kwetiapiny przez okres co najmniej 1-2 tygodni.⁴³

Pacjenci w podeszłym wieku z objawami psychotycznymi w przebiegu chorób otępiennych

Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia pacjentów z objawami psychotycznymi w przebiegu chorób otępiennych.⁴⁴

W randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów z otępieniem, leczonych niektórymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, zaobserwowano około 3-krotne zwiększenie ryzyka powikłań naczyniowo-mózgowych. Mechanizm tego zwiększonego ryzyka nie jest znany. Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka dla innych leków przeciwpsychotycznych lub innych grup pacjentów. Kwetiapina powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru.⁴⁵

Meta-analiza danych dotyczących atypowych leków przeciwpsychotycznych wykazała, że u pacjentów w podeszłym wieku z objawami psychotycznymi w przebiegu choroby otępiennej występuje zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu do placebo. W dwóch 10-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo, przeprowadzonych u pacjentów z otępieniem (n=710, średnia wieku 83 lata, zakres 56-99 lat), śmiertelność w grupie leczonej kwetiapiną wynosiła 5,5%, a w grupie placebo 3,2%.⁴⁶

Zaburzenia połykania

U pacjentów leczonych kwetiapiną zgłaszano zaburzenia połykania (dysfagia). Kwetiapina powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc.⁴⁷

Zaparcia i niedrożność jelit

Zaparcie stanowi czynnik ryzyka niedrożności jelit. Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano występowanie zaparć i niedrożności jelit, w tym również przypadki zakończone zgonem. Dotyczyło to szczególnie pacjentów bardziej narażonych na niedrożność jelit, np. przyjmujących jednocześnie leki zmniejszające motorykę jelit lub niezdolnych do zgłoszenia objawów zaparcia.⁴⁸

Pacjentów z niedrożnością jelit należy ściśle monitorować i podejmować pilne działania terapeutyczne w razie potrzeby.⁴⁹

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka ŻChZZ u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka ŻChZZ przed i podczas leczenia kwetiapiną i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.⁵⁰

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki zgłaszano w badaniach klinicznych oraz w praktyce porejestracyjnej. Wśród doniesień z praktyki klinicznej, chociaż nie we wszystkich przypadkach występowały czynniki ryzyka, u wielu pacjentów stwierdzono czynniki sprzyjające rozwojowi zapalenia trzustki, takie jak:⁵¹

• zwiększone stężenie triglicerydów
• kamica żółciowa
• spożywanie alkoholu

Dodatkowe informacje

Dane dotyczące stosowania jednocześnie kwetiapiny z kwasem walproinowym lub solami litu w ostrych epizodach manii o umiarkowanym i ciężkim nasileniu są ograniczone. Terapia skojarzona była jednak dobrze tolerowana, a dane wskazują na działanie addycyjne w 3. tygodniu leczenia.⁵²

Niewłaściwe stosowanie i nadużycia

Zgłaszano przypadki niewłaściwego stosowania i nadużywania kwetiapiny. Należy zachować ostrożność podczas przepisywania leku pacjentom ze zdarzeniami nadużywania alkoholu i leków w wywiadzie.⁵³

Uwagi dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Quetiapin NeuroPharma tabletki powlekane zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującymi dziedzicznymi zaburzeniami, takimi jak: nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy typu Lapp czy zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy.⁵⁴

Quetiapin NeuroPharma 25 mg zawiera barwnik żółcień pomarańczową (E110), która może wywoływać reakcje alergiczne.⁵⁵