Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Noacid 20 mg

Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa stosowania pantoprazolu

Pantoprazol, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Noacid (20 mg, tabletki dojelitowe), został poddany szeregowi standardowych badań przedklinicznych w celu oceny jego bezpieczeństwa. Dane uzyskane z tych badań pozwalają na kompleksową ocenę potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego leku u ludzi.¹

Standardowe badania bezpieczeństwa i toksyczności

Konwencjonalne badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności pantoprazolu nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka. Testy te stanowią podstawę przedklinicznej oceny bezpieczeństwa każdego nowego leku i w przypadku pantoprazolu nie ujawniły niepokojących sygnałów, które mogłyby wskazywać na potencjalne ryzyko dla pacjentów.²

Badania rakotwórczości długoterminowej

W ramach kompleksowej oceny bezpieczeństwa pantoprazolu przeprowadzono dwuletnie badania rakotwórczości na gryzoniach (szczurach i myszach), które ujawniły pewne specyficzne zmiany wymagające dokładnej analizy w kontekście potencjalnego ryzyka dla człowieka.³

U szczurów otrzymujących pantoprazol przez dwa lata zaobserwowano:

• Nowotwory neuroendokrynne – których mechanizm powstawania został dokładnie zbadany i zidentyfikowany jako reakcja wtórna do znacznie zwiększonych stężeń gastryny w surowicy krwi, występujących podczas długotrwałego leczenia dużymi dawkami.⁴
• Brodawczaki komórek nabłonka płaskiego w przedżołądku – również związane z długotrwałą ekspozycją na duże dawki pantoprazolu.⁵

Ponadto w dwuletnich badaniach rakotwórczości zaobserwowano zwiększoną ilość przypadków guzów wątroby u szczurów oraz samic myszy. Zjawisko to zostało zinterpretowane jako zależne od dużej szybkości metabolizmu pantoprazolu w wątrobie tych zwierząt, co stanowi specyficzny dla gryzoni mechanizm odpowiedzi na intensywny metabolizm wątrobowy substancji.⁶

U szczurów otrzymujących największe dawki pantoprazolu (200 mg/kg masy ciała) zaobserwowano również niewielkie zwiększenie częstości występowania zmian nowotworowych w tarczycy. Mechanizm tego zjawiska został wyjaśniony jako związany ze zmianami rozkładu tyroksyny w wątrobie szczurów, wywołanymi przez pantoprazol. Biorąc pod uwagę, że dawki terapeutyczne stosowane u ludzi są znacząco niższe, nie przewiduje się żadnych działań niepożądanych ze strony gruczołu tarczowego u pacjentów.⁷

Wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa

Przeprowadzono szczegółowe badania oceniające potencjalny wpływ pantoprazolu na reprodukcję i rozwój potomstwa u zwierząt laboratoryjnych. Badania te nie wykazały wpływu na osłabienie płodności ani działania teratogennego produktu, co stanowi ważne zapewnienie dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku u ludzi w wieku reprodukcyjnym.⁸

W badaniu wpływu pantoprazolu na reprodukcję u szczurów w okresie około-poporodowym, przeprowadzonym w celu oceny rozwoju kości, zaobserwowano następujące oznaki toksyczności u potomstwa przy ekspozycji (Cmax) odpowiadającej około 2-krotności ekspozycji klinicznej u ludzi:

• Zwiększona śmiertelność – obserwowana jedynie w przypadku młodych szczurów przed zakończeniem karmienia mlekiem matki (w wieku do 21 dni), co szacunkowo odpowiada wiekiem niemowlętom w wieku do 2 lat.⁹
• Niższa średnia masa ciała – u potomstwa narażonego na pantoprazol.¹⁰
• Niższy średni przyrost masy ciała – u potomstwa narażonego na pantoprazol.¹¹
• Zmniejszony wzrost kości – u potomstwa narażonego na pantoprazol.¹²

Istotnym spostrzeżeniem było jednak to, że po zakończeniu fazy rekonwalescencji parametry kostne były podobne we wszystkich grupach, a masy ciała również wykazywały tendencję do odwracalności, co sugeruje przejściowy charakter tych efektów. Znaczenie tych obserwacji dla populacji dzieci i młodzieży nie zostało jednoznacznie określone.¹³

Warto odnotować, że wcześniejsze badanie u szczurów w okresie okołoporodowym, z podawaniem nieznacznie mniejszych dawek, nie wykazało żadnych działań niepożądanych po podaniu dawki 3 mg/kg masy ciała w porównaniu do niskiej dawki 5 mg/kg masy ciała zastosowanej w późniejszym badaniu.¹⁴

Przenikanie przez barierę łożyskową

Przeprowadzone u szczurów badania dotyczące przenikania pantoprazolu przez barierę łożyskową wykazały zwiększone przenikanie do krążenia płodowego w zaawansowanej ciąży. W wyniku tego mechanizmu stężenie pantoprazolu u płodu jest zwiększone krótko przed porodem, co należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leku u kobiet w ciąży.¹⁵