Przedawkowanie leku Neoparin (enoksaparyna sodowa)

Przedawkowanie enoksaparyny sodowej (Neoparin) stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta ze względu na jej działanie przeciwzakrzepowe, które w nadmiernych dawkach może prowadzić do niebezpiecznych powikłań, głównie o charakterze krwotocznym. Ryzyko to występuje niezależnie od dawki preparatu (2000 j.m./0,2 ml, 4000 j.m./0,4 ml, 6000 j.m./0,6 ml, 8000 j.m./0,8 ml, 10000 j.m./1 ml). Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące objawów i postępowania w przypadku przedawkowania tego leku.¹

Drogi przedawkowania i ich konsekwencje

Przedawkowanie enoksaparyny sodowej może nastąpić w wyniku przypadkowego podania nadmiernej dawki leku różnymi drogami:

• Droga dożylna – podanie zbyt dużej dawki bezpośrednio do krwiobiegu
• Droga podskórna – wstrzyknięcie nadmiernej ilości leku podskórnie
• Podanie pozaustrojowe – przedawkowanie podczas zabiegów wymagających antykoagulacji pozaustrojowej
• Droga doustna – warto zaznaczyć, że enoksaparyna podana doustnie charakteryzuje się słabym wchłanianiem, dlatego nawet przyjęcie dużych dawek tą drogą rzadko prowadzi do poważnych następstw klinicznych

²

Objawy przedawkowania

Głównym objawem przedawkowania enoksaparyny sodowej są powikłania krwotoczne o różnym nasileniu i lokalizacji. Nadmierna aktywność przeciwzakrzepowa, wyrażona wzrostem aktywności anty-Xa, prowadzi do zaburzeń hemostazy i zwiększonego ryzyka krwawień. Manifestacja kliniczna przedawkowania może obejmować objawy podmiotowe i przedmiotowe związane z krwawieniem.³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania enoksaparyny sodowej kluczowe jest jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego postępowania neutralizującego jej działanie przeciwzakrzepowe. Podstawowym antidotum jest protamina, której dawkowanie zależy od dawki podanej enoksaparyny oraz czasu, jaki upłynął od jej podania.⁴

Dawkowanie protaminy w zależności od czasu, jaki upłynął od podania enoksaparyny:

1. Do 8 godzin od podania enoksaparyny: 1 mg protaminy neutralizuje działanie 100 j.m. (1 mg) enoksaparyny sodowej
2. Ponad 8 godzin od podania enoksaparyny lub w przypadku konieczności podania drugiej dawki: 0,5 mg protaminy na 100 j.m. (1 mg) enoksaparyny sodowej w formie infuzji
3. Ponad 12 godzin od podania enoksaparyny: podanie protaminy może nie być konieczne ze względu na znaczący metabolizm leku w tym czasie

⁵

Ograniczenia neutralizacji protaminą

Należy mieć na uwadze, że neutralizacja enoksaparyny przez protaminę nie jest całkowita. Nawet po podaniu dużych dawek protaminy, aktywność anty-Xa enoksaparyny sodowej zostaje zneutralizowana maksymalnie w około 60%. Oznacza to, że mimo zastosowania antidotum, część działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny pozostaje aktywna, co wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego pacjenta.⁶

Schemat postępowania w przedawkowaniu enoksaparyny

W przypadku podejrzenia przedawkowania enoksaparyny należy:

1. Natychmiast przerwać podawanie leku
2. Monitorować parametry życiowe pacjenta
3. Ocenić nasilenie objawów krwotocznych
4. Oznaczyć aktywność anty-Xa, APTT, PT i morfologię krwi
5. Zastosować odpowiednią dawkę protaminy zgodnie z powyższymi wytycznymi
6. W przypadku masywnego krwawienia uzupełnić objętość krwi krążącej i zastosować preparaty krwiopochodne
7. Kontynuować monitorowanie pacjenta pod kątem nawrotu krwawienia, nawet po podaniu protaminy

⁷

W trakcie leczenia przedawkowania enoksaparyny należy pamiętać, że sam lek podany doustnie wykazuje niską biodostępność, co ogranicza ryzyko poważnych powikłań w przypadku przyjęcia tą drogą. Jednak przedawkowanie drogą dożylną, podskórną lub pozaustrojową wymaga natychmiastowej interwencji ze względu na wysokie ryzyko powikłań krwotocznych.⁸