Właściwości farmakodynamiczne leku Montelukast Bluefish Pharma

Montelukast Bluefish Pharma, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg montelukastu (w postaci montelukastu sodowego), należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów receptora leukotrienowego, oznaczonej kodem ATC: R03D C03. Lek ten wykazuje specyficzne działanie w układzie oddechowym, głównie w kontekście patofizjologii astmy i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.¹

Mechanizm działania

Leukotrieny cysteinylowe (LTC4, LTD4, LTE4) to eikozanoidy o silnym działaniu zapalnym, które są uwalniane z różnych komórek, w tym z komórek tucznych i eozynofilów. Te mediatory odgrywają kluczową rolę w rozwoju astmy poprzez wiązanie się z receptorami leukotrienów cysteinylowych (CysLT). Receptory CysLT typu-1 (CysLT1) występują głównie w drogach oddechowych człowieka, w tym w komórkach mięśni gładkich dróg oddechowych i makrofagach, a także w innych komórkach prozapalnych, takich jak eozynofile i komórki macierzyste szpiku.²

CysLT są istotnie związane z patofizjologią astmy i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa. W astmie, działania zależne od leukotrienów obejmują:

• Skurcz oskrzeli – powodujący zwężenie dróg oddechowych i utrudniony przepływ powietrza
• Wydzielanie śluzu – prowadzące do zwiększonej produkcji wydzieliny w drogach oddechowych
• Zmianę przepuszczalności naczyń krwionośnych – sprzyjającą rozwojowi obrzęku
• Napływ eozynofilów – komórek zapalnych nasilających reakcję immunologiczną

W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, CysLT są uwalniane z błony śluzowej nosa po ekspozycji na alergen, zarówno we wczesnej, jak i w późnej fazie reakcji alergicznej. Test prowokacji wewnątrznosowej z zastosowaniem CysLT wykazał nasilenie niedrożności przewodów nosowych i objawów zatkania nosa, co potwierdza ich rolę w patogenezie tej choroby.³

Działanie farmakodynamiczne

Montelukast jest związkiem aktywnym po podaniu doustnym, charakteryzującym się dużym powinowactwem i selektywnością w stosunku do receptora CysLT1. Badania kliniczne wykazały, że montelukast już w małych dawkach, takich jak 5 mg, skutecznie hamuje skurcz oskrzeli wywołany wdychaniem LTD4. Efekt rozszerzenia oskrzeli obserwuje się w ciągu 2 godzin po doustnym podaniu leku.⁴

Istotne jest, że działanie rozszerzające oskrzela spowodowane podaniem β-agonisty ulega nasileniu pod wpływem montelukastu, co wskazuje na synergistyczne działanie obu leków. Ponadto leczenie montelukastem hamuje zarówno wczesną, jak i późną fazę skurczu oskrzeli wywołanego prowokacją antygenową.⁵

Wykazano, że montelukast wyraźnie zmniejsza liczbę eozynofilów we krwi obwodowej zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci, w porównaniu z placebo. W odrębnym badaniu montelukast znacząco redukował liczbę eozynofilów także w drogach oddechowych (mierzoną w plwocinie), co korelowało z kliniczną poprawą kontroli astmy.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania u pacjentów dorosłych

W badaniach klinicznych montelukast w dawce 10 mg raz na dobę u dorosłych pacjentów, w porównaniu z placebo, wykazał istotną statystycznie poprawę parametrów funkcji płuc:

Pacjenci przyjmujący montelukast zgłaszali także znaczące zmniejszenie objawów astmy występujących zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy.⁷

Montelukast w terapii skojarzonej

Badania prowadzone u dorosłych pacjentów wykazały, że montelukast przynosi dodatkowe korzyści kliniczne podczas stosowania w skojarzeniu z wziewnymi kortykosteroidami. W porównaniu ze stosowaniem samego wziewnego beklometazonu, terapia skojarzona z montelukastem wykazała:

• Większą zmianę FEV1 względem wartości początkowej (5,43% dla terapii skojarzonej vs. 1,04% dla samego beklometazonu)
• Większe zmniejszenie zużycia β-agonisty (-8,70% dla terapii skojarzonej vs. 2,64% dla samego beklometazonu)

Warto zaznaczyć, że w porównaniu z monoterapią wziewnym beklometazonem (200 μg, dwa razy na dobę), montelukast umożliwił uzyskanie szybszej reakcji początkowej na leczenie.⁸

Jednakże w 12-tygodniowym badaniu beklometazon zapewniał większą średnią skuteczność leczenia, co potwierdzają zmiany względem wartości początkowej:

Mimo tych różnic, u znacznego odsetka pacjentów leczonych montelukastem stwierdzono podobną odpowiedź kliniczną jak u pacjentów leczonych beklometazonem – około 42% pacjentów stosujących montelukast osiągnęło poprawę FEV1 o 11% lub więcej względem wartości początkowej, podczas gdy w grupie beklometazonu odsetek ten wynosił około 50%.⁹

Wpływ na alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa

Przeprowadzono badanie kliniczne oceniające skuteczność montelukastu w leczeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u pacjentów dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej z astmą i współistniejącym sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. W badaniu tym montelukast w dawce 10 mg podawany raz na dobę wykazał statystycznie znamienną poprawę w dobowej ocenie objawów zapalenia błony śluzowej nosa w porównaniu z placebo.¹⁰

Dobowa ocena objawów zapalenia błony śluzowej nosa uwzględniała zarówno objawy występujące w ciągu dnia (przekrwienie błony śluzowej nosa, wodnisty wyciek z nosa, kichanie, swędzenie nosa), jak i objawy nocne (przekrwienie błony śluzowej nosa po przebudzeniu, trudności w zasypianiu oraz ilość przebudzeń w ciągu nocy). Zarówno według ogólnej oceny pacjentów, jak i lekarzy, poprawa objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa była znamienna w porównaniu z placebo.¹¹

Badania u dzieci

W trwającym 8 tygodni badaniu, obejmującym dzieci w wieku od 6 do 14 lat, montelukast w dawce 5 mg raz na dobę, w porównaniu z placebo, wykazał znaczącą poprawę parametrów oddechowych:

Należy podkreślić, że podczas gdy w grupie leczonych montelukastem uzyskano zmniejszenie zużycia β-agonisty, w grupie placebo zaobserwowano wzrost jego stosowania.¹²

Wpływ na powysiłkowy skurcz oskrzeli

W 12-tygodniowym badaniu z udziałem dorosłych pacjentów montelukast wykazał znaczące zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli. W grupie przyjmującej montelukast maksymalne zmniejszenie wartości FEV1 wynosiło 22,33% w porównaniu z 32,40% w grupie placebo. Dodatkowo czas powrotu wskaźnika FEV1 do wartości mieszczących się w granicach 5% FEV1 mierzonego przed wysiłkiem był znacząco krótszy w grupie montelukastu (44,22 min) niż w grupie placebo (60,64 min). Efekt ten utrzymywał się przez cały 12-tygodniowy okres badania.¹³

Podobne zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli wykazano także w krótkotrwałym badaniu z udziałem dzieci. Maksymalne zmniejszenie wartości FEV1 wynosiło 18,27% w grupie montelukastu w porównaniu z 26,11% w grupie placebo, a czas powrotu wskaźnika FEV1 do wartości wyjściowych był krótszy w grupie montelukastu (17,76 min) niż w grupie placebo (27,98 min). W obu badaniach działanie oceniano pod koniec okresu między kolejnymi dawkami przy dawkowaniu raz na dobę.¹⁴

Astma z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy

U pacjentów z astmą i nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, przyjmujących jednocześnie wziewne i/lub doustne kortykosteroidy, leczenie montelukastem w porównaniu z placebo wykazało znaczącą poprawę kontroli astmy:

Wyniki te wskazują na szczególną skuteczność montelukastu u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, którzy stanowią specyficzną grupę chorych z astmą.¹⁵