Działania niepożądane lenalidomidu – profil bezpieczeństwa dla personelu medycznego

Produkt leczniczy Lenalidomide Eugia (5 mg, 10 mg, 15 mg, 25 mg, kapsułki twarde) zawiera jako substancję czynną lenalidomid, związek o działaniu immunomodulującym. Znajomość działań niepożądanych jest kluczowa dla zapewnienia optymalnej opieki nad pacjentem oraz zarządzania ryzykiem związanym z terapią. Poniżej przedstawiono szczegółowy profil działań niepożądanych występujących podczas terapii lenalidomidem w różnych wskazaniach.¹

Profil bezpieczeństwa w szpiczaku mnogim

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania i schematu dawkowania. W nowo rozpoznanym szpiczaku mnogim (NDMM) u pacjentów po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, obserwowano charakterystyczne wzorce działań niepożądanych.²

W badaniach klinicznych dotyczących szpiczaka mnogiego ciężkie działania niepożądane obserwowano częściej (≥ 5%) podczas stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym niż przy stosowaniu placebo. Dotyczyło to przede wszystkim takich stanów jak zapalenie płuc (10,6%) w badaniu IFM 2005-02 oraz zakażenie płuc (9,4%) w badaniu CALGB 100104.³

Najczęstsze działania niepożądane w różnych populacjach pacjentów

U pacjentów ze szpiczakiem mnogim po ASCT otrzymujących leczenie podtrzymujące lenalidomidem najczęściej obserwowano:

• W badaniu IFM 2005-02: neutropenia (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunka (38,9%), zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenia (31,7%), astenia (29,7%), kaszel (27,3%), trombocytopenia (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) i gorączka (20,5%).⁴
• W badaniu CALGB 100104: neutropenia (79,0%), trombocytopenia (72,3%), biegunka (54,5%), wysypka (31,7%), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%), zmęczenie (22,8%), leukopenia (22,8%) i niedokrwistość (21,0%).⁵

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem najczęściej obserwowano: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).⁶

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu najczęściej obserwowano: biegunka (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenia (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypka (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączka (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).⁷

Działania niepożądane w zespołach mielodysplastycznych

W badaniach dotyczących zespołów mielodysplastycznych najczęściej obserwowano: neutropenię (76,8%), trombocytopenię (46,4%), biegunkę (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypkę (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).⁸

Działania niepożądane w chłoniaku z komórek płaszcza

U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza najczęściej obserwowano: neutropenię (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunkę (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączkę (16,8%) oraz wysypkę (16,2%).⁹

W badaniu MCL-002 wystąpił znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów, szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza. W ciągu 20 tygodni odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 2/28 (7%) w grupie kontrolnej.¹⁰

Działania niepożądane w chłoniaku grudkowym

W leczeniu chłoniaka grudkowego skojarzeniem lenalidomidu z rytuksymabem najczęściej obserwowano: neutropenię (58,2%), biegunkę (30,8%), leukopenię (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).¹¹

Najcięższe działania niepożądane

Do najcięższych działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii lenalidomidem należą:

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) – stanowi poważne ryzyko wymagające monitorowania i profilaktyki¹²
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia, gorączka neutropeniczna oraz trombocytopenia 3. lub 4. stopnia – zaburzenia hematologiczne wymagające regularnego monitorowania morfologii¹³
• Infekcje, szczególnie zapalenie płuc – mogą wymagać natychmiastowej interwencji¹⁴

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane lenalidomidu z podziałem na częstość występowania i nasilenie. Działania niepożądane zostały skategoryzowane według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.

¹⁵

Hematologiczne działania niepożądane

Zaburzenia hematologiczne stanowią najczęstszą grupę działań niepożądanych związanych z lenalidomidem. Występują one z dużą częstością we wszystkich wskazaniach:

• Neutropenia – występuje bardzo często (≥1/10), osiągając nawet 79% w niektórych badaniach. Często osiąga 3-4 stopień ciężkości, co skutkuje zwiększonym ryzykiem zakażeń.¹⁶
• Trombocytopenia – również bardzo częsta (≥1/10), osiągająca do 72,3% w zależności od wskazania i badania.¹⁷
• Anemia – występuje bardzo często, ale rzadziej niż neutropenia i trombocytopenia.¹⁸

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) stanowi istotne ryzyko podczas leczenia lenalidomidem. Obejmuje zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną, które zaliczają się do ciężkich działań niepożądanych obserwowanych we wszystkich wskazaniach. Ryzyko ŻChZZ jest szczególnie podwyższone u pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z deksametazonem.¹⁹

Infekcje i zaburzenia układu odpornościowego

Infekcje stanowią poważne powikłanie leczenia lenalidomidem, szczególnie w przypadku współistniejącej neutropenii. Najczęściej zgłaszano:

• Zapalenie płuc – występuje bardzo często i może osiągać 3-4 stopień ciężkości²⁰
• Zakażenia górnych dróg oddechowych – występują bardzo często²¹
• Zakażenia neutropeniczne – występują bardzo często jako konsekwencja neutropenii²²
• Posocznica – może wystąpić jako ciężkie powikłanie zakażenia²³

Szczególne uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Należy zwrócić szczególną uwagę na bezpieczeństwo stosowania lenalidomidu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza i dużym rozmiarem guza, ze względu na ryzyko wczesnych zgonów. W badaniu MCL-002 zaobserwowano znacząco wyższe ryzyko wczesnego zgonu u pacjentów z dużym rozmiarem guza otrzymujących lenalidomid w porównaniu do grupy kontrolnej (20% vs 7% w ciągu 20 tygodni).²⁴

Przerwanie leczenia w 1. cyklu miało miejsce u 14% pacjentów z dużym rozmiarem guza w grupie otrzymującej lenalidomid, głównie z powodu działań niepożądanych (64%).²⁵

Wytyczne dotyczące monitorowania pacjenta

Ze względu na profil działań niepożądanych lenalidomidu, konieczne jest odpowiednie monitorowanie pacjentów:

• Regularne badania morfologii krwi – ze względu na wysokie ryzyko neutropenii, trombocytopenii i anemii
• Monitorowanie pod kątem objawów zakrzepicy żylnej – ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów ze zwiększonym ryzykiem ŻChZZ
• Obserwacja pod kątem objawów infekcji – zwłaszcza w przypadku współistniejącej neutropenii
• Monitorowanie funkcji wątroby – ze względu na możliwość wystąpienia nieprawidłowych wyników badań czynnościowych wątroby

Działania niepożądane występujące podczas terapii lenalidomidem wymagają starannego monitorowania i mogą wymagać modyfikacji dawki lub czasowego przerwania leczenia zgodnie z wytycznymi zawartymi w charakterystyce produktu leczniczego.²⁶