Interakcje leku
Irinotecan Eugia 20 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Irynotekan, jako substancja czynna o złożonym metabolizmie i znaczącym potencjale interakcyjnym, może wchodzić w liczne istotne klinicznie interakcje z innymi lekami. Interakcje te dotyczą głównie metabolizmu przez enzymy cytochromu P450, szczególnie izoenzym CYP3A4, oraz UGT1A1, które wpływają na stężenie aktywnego metabolitu irynotekanu – SN-38 w osoczu krwi.¹

Przeciwwskazane stosowanie łączne

Niektóre interakcje są na tyle istotne, że jednoczesne stosowanie pewnych substancji z irynotekanem jest przeciwwskazane ze względu na znaczące ryzyko kliniczne:²

• Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – powoduje znaczące zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu irynotekanu (SN-38) w osoczu. W badaniu farmakokinetycznym stwierdzono redukcję stężenia SN-38 aż o 42% przy jednoczesnym stosowaniu irynotekanu w dawce 350 mg/m² pc. i ziela dziurawca w dawce 900 mg.³
• Żywe atenuowane szczepionki (np. szczepionka przeciwko żółtej febrze) – istnieje ryzyko wystąpienia uogólnionej, potencjalnie śmiertelnej reakcji na szczepionkę. Jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane podczas leczenia irynotekanem oraz przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii. Szczepionki zabite lub inaktywowane mogą być podawane, jednak odpowiedź immunologiczna na nie może być osłabiona.⁴

Niezalecane stosowanie łączne

Następujące grupy leków nie powinny być stosowane jednocześnie z irynotekanem ze względu na istotne ryzyko interakcji farmakologicznych:⁵

• Silne induktory CYP3A4 i/lub UGT1A1 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, apalutamid) – mogą znacząco zmniejszać ekspozycję na irynotekan, glukuronid SN-38 i SN-38, co prowadzi do redukcji działania farmakodynamicznego. Badania wykazały, że przeciwdrgawkowe leki indukujące CYP3A4 mogą zmniejszać AUC (pole pod krzywą) SN-38 i SN-38G nawet o 50% lub więcej. Dodatkowo, w przypadku fenytoiny istnieje ryzyko nasilenia drgawek w wyniku zmniejszonego wchłaniania tego leku z przewodu pokarmowego przez leki cytotoksyczne.⁶
• Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, inhibitory proteazy, klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna) – badania wykazały, że jednoczesne stosowanie ketokonazolu powoduje zmniejszenie AUC APC (metabolitu irynotekanu) o 87% i zwiększenie AUC SN-38 o 109% w porównaniu do monoterapii irynotekanem.⁷
• Inhibitory UGT1A1 (np. atazanawir, ketokonazol, regorafenib) – ich stosowanie wiąże się z ryzykiem zwiększenia ogólnoustrojowej ekspozycji na SN-38, aktywny metabolit irynotekanu. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania, lekarz powinien rozważyć potencjalne ryzyko.⁸
• Inne inhibitory CYP3A4 (np. kryzotynib, idelalizyb) – mogą nasilać toksyczność irynotekanu poprzez zahamowanie jego metabolizmu.⁹

Ostrożność stosowania

Jednoczesne stosowanie z pewnymi lekami wymaga zachowania szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania stanu klinicznego pacjenta:

• Antagoniści witaminy K – w przypadku jednoczesnego stosowania istnieje zwiększone ryzyko krwotoków i zdarzeń zakrzepowych w chorobach nowotworowych. Konieczne jest zwiększenie częstotliwości monitorowania INR (Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany).¹⁰

Stosowanie do rozważenia

Następujące interakcje należy rozważyć przy stosowaniu irynotekanu:

• Leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna, takrolimus) – mogą powodować nadmierną immunosupresję z ryzykiem rozwoju limfoproliferacji.¹¹
• Leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – irynotekan wykazuje aktywność antycholinoesterazy, co może wpływać na czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej. Może wydłużać czas działania suksametonium i przeciwdziałać blokadzie nerwowo-mięśniowej wywołanej przez niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie.¹²

Inne połączenia

W praktyce klinicznej irynotekan jest często stosowany w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Dla następujących substancji przeprowadzono badania interakcji:

• 5-fluorouracyl/kwas folinowy – jednoczesne podawanie tych leków w schematach skojarzonych nie zmienia farmakokinetyki irynotekanu.¹³
• Bewacyzumab – badania interakcji nie wykazały znaczącego wpływu bewacyzumabu na farmakokinetykę irynotekanu i jego aktywnego metabolitu SN-38. Nie wyklucza to jednak wzrostu toksyczności ze względu na właściwości farmakologiczne obu leków.¹⁴
• Cetuksymab – brak dowodów na wpływ cetuksymabu na profil bezpieczeństwa stosowania irynotekanu i odwrotnie.¹⁵
• Inne leki przeciwnowotworowe (w tym flucytozyna jako prekursor 5-fluorouracylu) – działania niepożądane irynotekanu, szczególnie mielosupresja, mogą być nasilane przez inne przeciwnowotworowe produkty lecznicze o podobnym profilu działań niepożądanych.¹⁶

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy może wchodzić w interakcje z irynotekanem na kilku poziomach, chociaż w dostępnej charakterystyce produktu leczniczego brak jest bezpośrednich informacji na temat tych interakcji. Poniżej przedstawiamy istotne klinicznie aspekty jednoczesnego stosowania alkoholu i irynotekanu.

Spożywanie alkoholu podczas terapii irynotekanem może wpływać na metabolizm leku poprzez indukcję lub inhibicję enzymów wątrobowych odpowiedzialnych za biotransformację irynotekanu. Alkohol indukuje enzym CYP3A4, który jest głównym szlakiem metabolicznym dla irynotekanu, co może teoretycznie prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapii przeciwnowotworowej.

Ponadto, zarówno alkohol jak i irynotekan mogą powodować działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty i biegunkę. Jednoczesne stosowanie może nasilać te objawy, prowadząc do poważnego odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.

Istotne jest także, że alkohol może nasilać hepatotoksyczność, która jest potencjalnym działaniem niepożądanym irynotekanu, co może prowadzić do uszkodzenia wątroby, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami tego narządu.

Z powyższych względów, zaleca się aby pacjenci otrzymujący irynotekan unikali spożywania alkoholu podczas terapii oraz przez okres eliminacji leku z organizmu.

Tabela interakcji lekowych