Działania niepożądane
Imatinib LEK-AM 400 mg
Imatinib LEK-AM w dawce 400 mg w kapsułkach twardych wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają uważnej obserwacji klinicznej, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami. Przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych odnotowano u 2,4-5% pacjentów w różnych fazach przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz u 4% pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zmęczenie, bóle mięśni, kurcze mięśni oraz wysypkę. U pacjentów z CML częściej obserwowano mielosupresję, natomiast u chorych z GIST występowały ciężkie krwawienia (stopień 3 lub 4 wg CTC) z przewodu pokarmowego lub wewnątrz guza, które mogą prowadzić do zgonu. Charakterystyczne są także zatrzymanie płynów manifestujące się wysiękiem opłucnowym, wodobrzuszem i obrzękami, które mogą stanowić zagrożenie życia, zwłaszcza u pacjentów w przełomie blastycznym.
- Działania niepożądane leku Imatinib LEK-AM
- Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych
- Specyficzne działania niepożądane w różnych wskazaniach
- Najczęstsze działania niepożądane
- Działania niepożądane u pacjentów z Ph+ ALL
- Zatrzymanie płynów
- Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
- Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
- guzowaty włókniakomięsak skóry
- guzowaty włókniakomięsak skóry z przerzutami
- nawracający guzowaty włókniakomięsak skóry
- ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia
- przewlekła białaczka eozynofilowa z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- przewlekła białaczka szpikowa z chromosomem Philadelphia
- zaawansowany zespół hipereozynofilowy z rearanżacją FIP1L1-PDGFRα
- zespoły mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne związane z rearanżacją genu receptora płytkopochodnego czynnika wzrostu
Działania niepożądane leku Imatinib LEK-AM
Imatinib LEK-AM (400 mg, kapsułki twarde) może powodować szereg działań niepożądanych, których identyfikacja wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Należy pamiętać, że u pacjentów w zaawansowanym stadium nowotworów złośliwych różnorodność objawów związanych z chorobą podstawową, jej progresją oraz jednoczesnym stosowaniem innych leków może utrudniać prawidłową ocenę przyczynowości objawów niepożądanych.1
Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych
Według danych z badań klinicznych, przerwanie leczenia imatynibem z powodu wystąpienia działań niepożądanych odnotowano u:
- 2,4% pacjentów z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową (CML)
- 4% pacjentów w późnym okresie fazy przewlekłej CML po niepowodzeniu terapii interferonem
- 4% pacjentów w fazie akceleracji choroby po niepowodzeniu terapii interferonem
- 5% pacjentów z przełomem blastycznym po niepowodzeniu terapii interferonem
- 4% pacjentów z nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego (GIST)
2
Specyficzne działania niepożądane w różnych wskazaniach
Działania niepożądane były podobne we wszystkich wskazaniach, z dwoma istotnymi wyjątkami:
- U pacjentów z CML obserwowano więcej przypadków mielosupresji niż u pacjentów z GIST, prawdopodobnie z powodu choroby podstawowej.
- U pacjentów z nieoperacyjnymi i/lub przerzutowymi GIST (7 pacjentów, 5%) wystąpiły ciężkie krwawienia (stopień 3 lub 4 wg CTC) w postaci:
- krwawienia z przewodu pokarmowego (3 pacjentów)
- krwawienia wewnątrz guza (3 pacjentów)
- obu typów krwawień jednocześnie (1 pacjent)
3
Należy pamiętać, że umiejscowienie guza w przewodzie pokarmowym może być przyczyną krwawienia z przewodu pokarmowego. Krwawienia te mogą być ciężkie i czasami zakończyć się zgonem.4
Najczęstsze działania niepożądane
Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych (≥ 10%) związanych ze stosowaniem imatynibu zarówno w CML jak i GIST należą:
- nudności o niewielkim nasileniu
- wymioty
- biegunka
- bóle brzucha
- zmęczenie
- bóle mięśni
- kurcze mięśni
- wysypka
5
Często obserwowano również powierzchowne obrzęki, głównie wokół oczu i obrzęki kończyn dolnych. Rzadko miały one ciężki charakter i ustępowały po podaniu diuretyków, innych środków wspomagających lub po zmniejszeniu dawki imatynibu.6
Działania niepożądane u pacjentów z Ph+ ALL
U pacjentów z chromosomem Philadelphia-dodatnim ostrą białaczką limfoblastyczną (Ph+ ALL) leczonych imatynibem w skojarzeniu z chemioterapią w dużych dawkach zaobserwowano przemijające działanie uszkadzające wątrobę w postaci podwyższonej aktywności aminotransferaz i hiperbilirubinemii.7
Zatrzymanie płynów
Różnorodne działania niepożądane, takie jak: wysięk opłucnowy, wodobrzusze, obrzęk płuc i gwałtowne zwiększenie masy ciała (z obrzękami powierzchniowymi lub bez) są opisywane ogólnie jako zatrzymanie płynów. Działania te najczęściej ustępują po tymczasowym odstawieniu imatynibu oraz podaniu diuretyków i innych środków pomocniczych. Jednak niektóre z tych działań niepożądanych mogą być poważne lub stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia – opisano kilka przypadków zgonów pacjentów w przełomie blastycznym spowodowanych wysiękiem opłucnowym, zastoinową niewydolnością serca i niewydolnością nerek.8
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży nie stwierdzono szczególnych działań niepożądanych.9 Biorąc pod uwagę ograniczoną bazę danych o bezpieczeństwie, zdarzenia niepożądane zgłaszane do tej pory u dzieci są zgodne z profilem bezpieczeństwa znanym u dorosłych pacjentów z Ph+ ALL.10 Dane dotyczące bezpieczeństwa u dzieci z Ph+ ALL są bardzo ograniczone, jednak nie odnotowano żadnych nowych kwestii związanych z bezpieczeństwem.11
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania imatynibu. Działania te zostały sklasyfikowane według układów narządowych i częstości występowania zgodnie z następującą konwencją:<sup data-drug="Imatinib LEK-AM" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane Poniżej podano wykaz działań niepożądanych, które występowały częściej niż w pojedynczych przypadkach. Działania te przedstawiono wg klasyfikacji układów narządowych i częstości występowania. Częstość występowania zdefiniowano zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000, do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1 000), bardzo rzadko (12
- bardzo często (≥1/10)
- często (≥1/100 do <1/10)
- niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- bardzo rzadko (<1/10 000)
- częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
| Układ narządów | Częstość występowania | Działania niepożądane |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Niezbyt często | Zakażenia wirusem Herpes zoster, Herpes simplex, zapalenie nosogardła, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zapalenie tkanki łącznej, zapalenia górnych dróg oddechowych, grypa, zapalenia układu moczowego, zapalenie żołądka i jelit, posocznica |
| Rzadko | Zakażenia grzybicze | |
| Częstość nieznana | Reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B* | |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Rzadko | Zespół rozpadu guza |
| Częstość nieznana | Krwawienie z guza/martwica guza* | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Bardzo często | Neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość |
| Często | Pancytopenia, neutropenia z gorączką | |
| Niezbyt często | Trombocytoza, limfopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, eozynofilia, powiększenie węzłów chłonnych | |
| Rzadko | Niedokrwistość hemolityczna, mikroangiopatia zakrzepowa | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Częstość nieznana | Wstrząs anafilaktyczny* |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Często | Jadłowstręt |
| Niezbyt często | Hipokaliemia, zwiększony apetyt, hipofosfatemia, zmniejszony apetyt, odwodnienie, dna, hiperurykemia, hiperkalcemia, hiperglikemia, hiponatremia | |
| Rzadko | Hiperkaliemia, hipomagnezemia | |
| Zaburzenia psychiczne | Często | Bezsenność |
| Niezbyt często | Depresja, osłabienie popędu płciowego, lęk | |
| Rzadko | Stan splątania | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Ból głowy |
| Często | Zawroty głowy, parestezje, zaburzenia smaku, niedoczulica | |
| Niezbyt często | Migrena, senność, omdlenia, neuropatia obwodowa, zaburzenia pamięci, rwa kulszowa, zespół niespokojnych nóg, drżenie, krwotok mózgowy | |
| Rzadko | Zwiększenie ciśnienia śródczaszkowego, drgawki, zapalenie nerwu wzrokowego | |
| Częstość nieznana | Obrzęk mózgu* | |
| Zaburzenia oka | Często | Obrzęk powiek, nasilone łzawienie, krwotok spojówkowy, zapalenie spojówek, suchość oka, nieostre widzenie |
| Niezbyt często | Podrażnienie oka, ból oka, obrzęk oczodołu, krwotok twardówkowy, krwotok z siatkówki, zapalenie powiek, obrzęk plamki | |
| Rzadko | Zaćma, jaskra, tarcza zastoinowa | |
| Częstość nieznana | Krwotok do ciała szklistego* | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Niezbyt często | Zawroty głowy, szum uszny, utrata słuchu |
| Zaburzenia serca | Niezbyt często | Kołatania, częstoskurcz, zastoinowa niewydolność serca, obrzęk płuc |
| Rzadko | Niemiarowość, migotanie przedsionków, zatrzymanie serca, zawał mięśnia sercowego, dławica piersiowa, wysięk osierdziowy | |
| Częstość nieznana | Zapalenie osierdzia*, tamponada serca* | |
| Zaburzenia naczyniowe | Często | Zaczerwienie twarzy, krwotok |
| Niezbyt często | Nadciśnienie, krwiak, krwiak podtwardówkowy, zimne palce nóg i rąk, niedociśnienie, zespół Raynauda | |
| Częstość nieznana | Zakrzepica/zator* | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Często | Duszności, krwawienie z nosa, kaszel |
| Niezbyt często | Wysięk opłucnowy, ból gardła i krtani, zapalenie gardła | |
| Rzadko | Ból związany z zapaleniem opłucnej, zwłóknienie płuc, nadciśnienie płucne, krwotok płucny | |
| Częstość nieznana | Ostra niewydolność oddechowa*, choroba śródmiąższowa płuc* | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Nudności, biegunka, wymioty, niestrawność, ból brzucha |
| Często | Wzdęcia, rozdęcie brzucha, refluks żołądkowo-przełykowy, zaparcie, suchość jamy ustnej, zapalenie żołądka | |
| Niezbyt często | Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, krwotok z przewodu pokarmowego, odbijanie się, smołowate stolce, zapalenie przełyku, wodobrzusze, wrzód żołądka, krwawe wymioty, zapalenie warg, dysfagia, zapalenie trzustki | |
| Rzadko | Zapalenie okrężnicy, niedrożność jelita, stan zapalny jelita grubego | |
| Częstość nieznana | Niedrożność jelit*, perforacja przewodu pokarmowego*, zapalenie uchyłka*, poszerzenie naczyń okolicy przedodźwiernikowej żołądka – tzw. żołądek arbuzowaty (ang. gastric antral vascular ectasia, GAVE)* | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Często | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych |
| Niezbyt często | Hiperbilirubinemia, zapalenie wątroby, żółtaczka | |
| Rzadko | Niewydolność wątroby, martwica wątroby | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Bardzo często | Obrzęk okołooczodołowy, zapalenie skóry/wypryski/wysypka |
| Często | Świąd, obrzęk twarzy, sucha skóra, rumień, łysienie, poty nocne, reakcja nadwrażliwości na światło | |
| Niezbyt często | Wysypka krostkowa, siniaki, nasilone pocenie, pokrzywka, wylew krwawy podskórny, wzmożona tendencja do występowania siniaków, skąpe owłosienie, odbarwienie skóry, złuszczające zapalenie skóry, łamliwość paznokci, zapalenie mieszków włosowych, wybroczyny, łuszczyca, plamica, nadmierna pigmentacja skóry, wysypki pęcherzowe, zapalenie tkanki tłuszczowej (w tym rumień guzowaty) | |
| Rzadko | Ostra dermatoza z gorączką i neutrofilią (zespół Sweeta), przebarwienia paznokci, obrzęk naczynioruchowy, wysypka pęcherzykowa, rumień wielopostaciowy, leukoklastyczne zapalenie naczyń, zespół Stevensa-Johnsona, ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalised exanthematous pustulosis, AGEP) | |
| Częstość nieznana | Zespół ręka-stopa*, rogowacenie liszajowate*, liszaj płaski*, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka*, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (ang. drug rash with eosinophilia and systemic symptoms, DRESS)*, pseudoporfiria* | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bardzo często | Skurcze mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe w tym bóle mięśni, bóle stawów i bóle kości |
| Często | Obrzęk stawów | |
| Niezbyt często | Sztywność stawów i mięśni | |
| Rzadko | Osłabienie mięśni, zapalenie stawów, rabdomioliza/miopatia | |
| Częstość nieznana | Martwica jałowa/martwica stawu biodrowego*, opóźnienie wzrostu u dzieci* | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Niezbyt często | Ból nerki, krwiomocz, ostra niewydolność nerek, częste oddawanie moczu |
| Częstość nieznana | Przewlekła niewydolność nerek | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Niezbyt często | Ginekomastia, zaburzenia erekcji, krwotok miesiączkowy, nieregularna menstruacja, zaburzenia seksualne, ból brodawek sutkowych, powiększenie piersi, obrzęk moszny |
| Rzadko | Krwotoczne ciałko żółte/krwotoczna torbiel jajnika | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Bardzo często | Zatrzymanie płynów i obrzęk, uczucie zmęczenia |
| Często | Osłabienie, gorączka, obrzęk tkanki podskórnej, dreszcze, zesztywnienie mięśni | |
| Niezbyt często | Ból klatki piersiowej, złe samopoczucie | |
| Badania diagnostyczne | Bardzo często | Zwiększenie masy ciała |
| Często | Zmniejszenie masy ciała | |
| Niezbyt często | Zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej we krwi, zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej we krwi, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej we krwi | |
| Rzadko | Zwiększenie aktywności amylazy we krwi |
Dodatkowe uwagi dotyczące wymienionych działań niepożądanych
* Działania niepożądane zgłaszane w okresie po wprowadzeniu imatynibu do obrotu, obejmujące doniesienia spontaniczne oraz poważne działania niepożądane z nadal trwających badań, programów rozszerzonego dostępu, badań farmakologii klinicznej i eksploracyjnych w niezarejestrowanych wskazaniach. Ponieważ zgłaszano je w populacji o nieokreślonej liczebności, precyzyjne oszacowanie częstości lub ustalenie związku przyczynowo-skutkowego z narażeniem na imatynib nie zawsze jest możliwe.13
Wyjaśnienia do przypisów tabeli
- Zapalenie płuc zgłaszano najczęściej u pacjentów z CML po transformacji oraz u pacjentów z GIST.14
- Ból głowy występował najczęściej u pacjentów z GIST.15
- W analizie pacjento-lat, zdarzenia niepożądane ze strony serca, w tym zastoinowa niewydolność serca, były częściej obserwowane u pacjentów z CML po transformacji niż u pacjentów z CML w fazie przewlekłej.16
- Zaczerwienienia twarzy występowały najczęściej u pacjentów z GIST, a krwawienie (krwiak, krwotok) było najczęściej obserwowane u pacjentów z GIST oraz u pacjentów z CML po transformacji (CML-AP i CML-BC).17
- Wysięk opłucnowy zgłaszano częściej u pacjentów z GIST oraz u pacjentów z CML po transformacji (CML-AP i CML-BC) niż u pacjentów z CML w fazie przewlekłej.18
- Ból brzucha i krwotok z przewodu pokarmowego były najczęściej obserwowane u pacjentów z GIST.19
- Zgłoszono kilka przypadków niewydolności wątroby i martwicy wątroby zakończonych zgonem.20
- Bóle mięśniowo-szkieletowe występujące podczas stosowania imatynibu lub po zaprzestaniu stosowania, które obserwowano po wprowadzeniu do obrotu.21
- Bóle mięśniowo-szkieletowe i związane z nimi działania niepożądane występowały częściej u pacjentów z CML.22
- Przypadki zgonów były zgłaszane u pacjentów z chorobą zaawansowaną, silnymi zakażeniami, ciężką neutropenią i innymi ciężkimi chorobami współistniejącymi.23
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania – Imatinib LEK
- Działania niepożądane – Imatinib LEK
- Interakcje leku – Imatinib LEK
- Profil bezpieczeństwa leku – Imatinib LEK
- Przeciwwskazania – Imatinib LEK
- Przedawkowanie – Imatinib LEK
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Imatinib LEK
- Skład i postać leku – Imatinib LEK
- Specjalne ostrzeżenia – Imatinib LEK
- Właściwości farmakodynamiczne – Imatinib LEK
- Właściwości farmakokinetyczne – Imatinib LEK
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Imatinib LEK
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Imatinib LEK
- Wskazania do stosowania – Imatinib LEK