Wpływ ibuprofenu na ciążę, laktację i płodność

Ibuprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wywierać istotny wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz płodność. Lekarz przepisujący lub rekomendujący produkt leczniczy zawierający ibuprofen (np. Ibuprom Max Sprint 400 mg) powinien przekazać pacjentce dokładne informacje dotyczące potencjalnego ryzyka i bezpieczeństwa stosowania.¹

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko wystąpienia poważnych powikłań przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Obejmują one:²

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Zwiększone ryzyko wad serca
• Zwiększone ryzyko wytrzewienia

Bezwzględne ryzyko wystąpienia wady układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki oraz wydłużeniem czasu trwania terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn zwiększa:⁴

• Ryzyko utraty zarodka przed implantacją
• Ryzyko utraty zarodka po implantacji
• Ryzyko obumarcia zarodka i płodu

Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy stwierdzono zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, szczególnie dotyczących układu sercowo-naczyniowego.⁵

Specjalne ryzyko od 20. tygodnia ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu wiąże się z dodatkowymi ryzykami dla płodu:⁶

• Małowodzie – wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia ibuprofemem, ale jest zwykle odwracalny po przerwaniu terapii.
• Zwężenie przewodu tętniczego – odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze. Większość z nich ustępowała po przerwaniu leczenia.

Z uwagi na powyższe ryzyko, ibuprofen nie powinien być podawany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli ibuprofen jest stosowany przez kobietę usiłującą zajść w ciążę lub w trakcie pierwszego i drugiego trymestru ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę i możliwie najkrótszy czas terapii.⁷

U kobiet stosujących ibuprofen od 20. tygodnia ciąży przez kilka dni należy rozważyć monitorowanie przedporodowe w kierunku potencjalnego małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy natychmiast przerwać stosowanie ibuprofenu.⁸

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą wywierać potencjalnie poważne działania niepożądane na płód:⁹

1. Toksyczne działanie na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy objawiające się:
   • przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego
   • nadciśnieniem płucnym
2. Zaburzenia czynności nerek mogące prowadzić do małowodzia i innych powikłań

Ponadto, u matki i noworodka, pod koniec ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować:¹⁰

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek ibuprofenu
• Hamowanie czynności skurczowej macicy powodujące opóźnienie lub przedłużanie się porodu

Z uwagi na powyższe ryzyko, ibuprofen jest bezwzględnie przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹¹

Wpływ na płodność

Istnieją dowody wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę/syntezę prostaglandyn mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet przez wpływ na owulację. Jest to działanie odwracalne i ustępuje po zakończeniu terapii. Lekarz powinien poinformować pacjentkę planującą ciążę o potencjalnym wpływie ibuprofenu na płodność.¹²

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Informacje dla pacjentek karmiących piersią

W dokumentacji produktu Ibuprom Max Sprint 400 mg nie zawarto konkretnych informacji dotyczących stosowania podczas laktacji. Niemniej jednak, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że ibuprofen może przenikać do mleka matki w niewielkich ilościach. W przypadku krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w zalecanych dawkach, ryzyko dla dziecka karmionego piersią jest zazwyczaj niskie, jednak należy rozważyć potencjalne ryzyko dla dziecka w stosunku do korzyści terapeutycznych dla matki przy długotrwałym stosowaniu lub wyższych dawkach.