Przeciwwskazania stosowania leku Fragmin

Lek Fragmin (dalteparyna sodowa) należy do grupy heparyn drobnocząsteczkowych i jest dostępny w różnych dawkach (od 2 500 do 18 000 j.m. anty-Xa). Istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego produktu leczniczego jest bezwzględnie przeciwwskazane, zatem należy dokładnie rozważyć zasadność jego zastosowania w każdym indywidualnym przypadku.¹

Bezwzględne przeciwwskazania

Fragmin nie powinien być stosowany w następujących przypadkach:

• Nadwrażliwość na dalteparynę sodową, inne heparyny drobnocząsteczkowe, heparynę niefrakcjonowaną lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie produktu²
• Małopłytkowość poheparynowa o podłożu immunologicznym – zarówno potwierdzona, jak i podejrzewana³
• Aktywne krwawienie z różnych lokalizacji, np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgowych⁴
• Ciężkie zaburzenia krzepnięcia, które zwiększają ryzyko powikłań krwotocznych⁵
• Ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia, które może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawienia i powikłań zatorowych⁶
• Niedawne urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, oczu i/lub uszu – ze względu na ryzyko krwawienia w tych wrażliwych obszarach⁷

Przeciwwskazania związane z procedurami inwazyjnymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie dużych dawek dalteparyny sodowej u pacjentów, u których planowane są zabiegi wymagające znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego. Wysokie dawki Fragminu (stosowane np. w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej) są przeciwwskazane u pacjentów, którzy mają być poddani:⁸

• Znieczuleniu podpajęczynówkowemu
• Znieczuleniu zewnątrzoponowemu
• Innym zabiegom wymagającym nakłucia lędźwiowego

Przeciwwskazanie to wynika z istotnie zwiększonego ryzyka krwawienia w przestrzeni okołordzeniowej, które może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, w tym długotrwałego lub trwałego porażenia.⁹

Sytuacje, kiedy należy odroczyć stosowanie leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odroczenie leczenia dalteparyną sodową lub zastosowanie alternatywnych metod leczenia przeciwzakrzepowego:

1. Pacjenci z aktywnym krwawieniem lub zwiększonym ryzykiem krwawienia z powodu zaburzeń hemostazy
2. Pacjenci, u których planowane są procedury inwazyjne lub zabiegi chirurgiczne w najbliższym czasie
3. Pacjenci z ciężką chorobą nerek lub wątroby, u których może dojść do kumulacji leku i zwiększonego ryzyka krwawienia
4. Pacjenci z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
5. Osoby po niedawnych udarach krwotocznych

Postępowanie w przypadku planowanych zabiegów

W przypadku planowanych zabiegów operacyjnych lub diagnostycznych wymagających czasowego odstawienia antykoagulacji, leczenie Fragminem należy przerwać z odpowiednim wyprzedzeniem, uwzględniając okres półtrwania dalteparyny sodowej. Zwykle zaleca się odstawienie leku na 12-24 godziny przed planowanym zabiegiem, w zależności od stosowanej dawki i rodzaju procedury.¹⁰

Szczególnie istotne jest, aby w przypadku planowanego znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego zachować odpowiedni odstęp czasowy od ostatniej dawki leku Fragmin do momentu wykonania nakłucia, a także od wykonania nakłucia lub usunięcia cewnika do podania kolejnej dawki leku.

Kiedy odradzić stosowanie leku ze względu na możliwe interakcje

Należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć alternatywne leczenie w przypadku jednoczesnego stosowania innych leków wpływających na hemostazę, takich jak:

• Leki przeciwpłytkowe (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, prasugrel, tikagrelor)
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inne leki przeciwkrzepliwe (warfaryna, acenokumarol, dabigatran, rywaroksaban, apiksaban)
• Trombolityki (streptokinaza, alteplaza)

Jednoczesne stosowanie wymienionych leków z dalteparyną sodową może znacząco zwiększyć ryzyko krwawienia, dlatego należy starannie ocenić potencjalne korzyści w stosunku do ryzyka oraz rozważyć modyfikację dawkowania.

Sytuacje wymagające szczególnej uwagi

Przed rozpoczęciem leczenia dalteparyną sodową należy dokładnie ocenić stan pacjenta pod kątem:

• Funkcji nerek – u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek może dojść do kumulacji leku
• Ryzyka krwawienia – zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z niską masą ciała lub niskim poziomem płytek krwi
• Historii reakcji alergicznych na heparyny lub pochodne
• Ciąży i karmienia piersią – należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka

Pacjenci poddawani znieczuleniu podpajęczynówkowemu lub zewnątrzoponowemu, którzy jednocześnie otrzymują leczenie przeciwzakrzepowe, są narażeni na zwiększone ryzyko krwiaków okołordzeniowych, które mogą powodować długotrwałe lub trwałe porażenie.