Właściwości farmakodynamiczne leku Fragmin

Dalteparyna sodowa, będąca substancją czynną preparatu Fragmin, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych, sklasyfikowanych jako heparyna i pochodne (kod ATC: B01A B04). Jest heparyną drobnocząsteczkową o masie cząsteczkowej wynoszącej około 6 000 daltonów, otrzymywaną ze śluzówki jelita świńskiego. Mechanizm działania dalteparyny sodowej polega głównie na nasileniu hamującego działania antytrombiny (AT) na aktywność czynnika Xa i trombiny, co prowadzi do efektu przeciwzakrzepowego.¹

Selektywne działanie przeciwzakrzepowe

Istotną cechą farmakodynamiczną dalteparyny sodowej jest jej znacznie silniejsze hamowanie aktywności czynnika Xa w porównaniu do wpływu na wydłużenie czasu krzepnięcia osocza (APTT). Ponadto, Fragmin charakteryzuje się słabszym wpływem na czynność płytek krwi i ich adhezję w porównaniu do heparyny niefrakcjonowanej, dzięki czemu wywiera mniejszy wpływ na pierwotną hemostazę. Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe dalteparyny sodowej przypisuje się jej oddziaływaniu na ścianę naczyń krwionośnych oraz na układ fibrynolizy.²

Skuteczność kliniczna w badaniach klinicznych

Badanie PREVENT u pacjentów z ostrymi stanami chorobowymi

Skuteczność preparatu Fragmin została potwierdzona w randomizowanym, kontrolowanym placebo, podwójnie zaślepionym badaniu PREVENT, które objęło 3700 pacjentów z ostrym stanem chorobowym wymagającym hospitalizacji przez co najmniej 4 dni oraz unieruchomionych w ostatnim czasie (≤3 dni). W badaniu tym wykazano znaczące zmniejszenie częstości występowania klinicznie istotnych żylnych epizodów zakrzepowo-zatorowych o 45% u pacjentów otrzymujących Fragmin w porównaniu do grupy placebo. Częstość występowania incydentów obejmujących pierwotny punkt końcowy wynosiła 2,77% w grupie leczonej Fragminem w porównaniu do 4,96% w grupie otrzymującej placebo (różnica -2,19%, 95% PU: -3,57 do -0,81; p=0,0015).³

Badanie PROTECT u pacjentów krytycznie chorych

W międzynarodowym, randomizowanym, kontrolowanym badaniu wieloośrodkowym PROTECT (Prophylaxis for Thromboembolism in Critical Care Trial) porównano skuteczność przeciwzakrzepową dalteparyny w dawce 5 000 j.m. podawanej raz na dobę z heparyną niefrakcjonowaną w dawce 5 000 j.m. podawanej dwa razy na dobę. Badanie objęło 3746 pacjentów krytycznie chorych z przyczyn medycznych (76%) oraz poddanych zabiegom chirurgicznym, skierowanych na oddział intensywnej terapii na co najmniej 3 dni. Pierwszorzędowym punktem końcowym była proksymalna zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych, wykrywana za pomocą okresowego badania ultradźwiękowego z kompresją.⁴

Około 90% pacjentów wymagało wentylacji mechanicznej. Średni czas trwania leczenia badanym produktem w obu grupach wynosił 7 dni (rozstęp interkwartylowy, 4 do 12). Wszystkie zdarzenia zakrzepowe i krwawienia były oceniane przez zaślepionych badaczy.⁵

Wyniki badania PROTECT wykazały brak istotnej różnicy w odniesieniu do epizodów proksymalnej zakrzepicy żył głębokich pomiędzy grupą pacjentów otrzymujących dalteparynę (5,1%) a grupą stosującą heparynę niefrakcjonowaną (5,8%), przy współczynniku ryzyka wynoszącym 0,92 (95% CI: 0,68 do 1,23; p=0,57). Natomiast w grupie pacjentów otrzymujących dalteparynę zaobserwowano znaczące zmniejszenie ryzyka wystąpienia zatorowości płucnej o 49% (bezwzględna różnica 1,0%; 95% CI: 0,30 do 0,88; p=0,01).⁶

W badaniu nie odnotowano istotnych różnic między grupami w zakresie częstości występowania dużych krwawień (współczynnik ryzyka: 1,00; 95% CI: 0,75 do 1,34; p=0,98) ani śmiertelności wewnątrzszpitalnej (współczynnik ryzyka: 0,92; 95% CI: 0,80 do 1,05; p=0,21).⁷

Badanie Parrot w hemodializie

Badanie Parrot (A6301091) było otwartym badaniem fazy IIIb przeprowadzonym z udziałem dorosłych pacjentów w wieku od 18 do 85 lat. Celem badania była optymalizacja leczenia w zapobieganiu krzepnięcia krwi w krążeniu pozaustrojowym podczas zabiegów hemodializy u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek.⁸

Zestawienie właściwości farmakodynamicznych dalteparyny sodowej

Wnioski kliniczne z badań nad dalteparyną sodową

Właściwości farmakodynamiczne dalteparyny sodowej (Fragmin) potwierdzają jej skuteczność w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. W badaniu PREVENT wykazano 45% redukcję częstości żylnych epizodów zakrzepowo-zatorowych u pacjentów unieruchomionych z ostrymi stanami chorobowymi. Badanie PROTECT wykazało porównywalną skuteczność dalteparyny i heparyny niefrakcjonowanej w zapobieganiu proksymalnej zakrzepicy żył głębokich, ale znacząco wyższą skuteczność dalteparyny w redukcji ryzyka zatorowości płucnej (o 49%), przy podobnym profilu bezpieczeństwa. Selektywność działania dalteparyny w stosunku do czynnika Xa oraz jej mniejszy wpływ na funkcję płytek krwi w porównaniu do heparyny niefrakcjonowanej ma istotne znaczenie kliniczne, wpływając na profil skuteczności i bezpieczeństwa leku.⁹