Działania niepożądane
Escitalopram Grindeks 5 mg
Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z największą częstością i nasileniem w pierwszych dwóch tygodniach terapii, które następnie zwykle ulegają zmniejszeniu. Najczęstsze objawy obejmują bóle głowy (≥1/10), nudności (bardzo często), zaburzenia snu, zawroty głowy, parestezje oraz drżenia (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwuje się zespół serotoninowy, zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z hipokaliemią lub chorobami serca. W zakresie układu psychicznego często występują lęk, niepokój ruchowy, zmniejszenie popędu płciowego, a u kobiet brak orgazmu. Należy monitorować ryzyko manii, myśli i zachowań samobójczych, które mogą pojawić się także po przerwaniu leczenia. Wśród działań niepożądanych żołądkowo-jelitowych dominują nudności, biegunka, zaparcia i suchość w jamie ustnej, a także krwawienia z przewodu pokarmowego (niezbyt często).
- Działania niepożądane escytalopramu
- Zaburzenia układu nerwowego
- Zaburzenia psychiczne
- Zaburzenia żołądka i jelit
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
- Zaburzenia układu rozrodczego
- Inne działania niepożądane
- Reakcje odstawienia po przerwaniu terapii
- Działania niepożądane specyficzne dla grupy leków
- Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
- Monitorowanie działań niepożądanych
Działania niepożądane escytalopramu
Escytalopram należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), a jego stosowanie wiąże się z charakterystycznymi dla tej grupy leków działaniami niepożądanymi. Największe nasilenie i częstość występowania objawów niepożądanych obserwuje się w początkowym okresie terapii – najczęściej w pierwszym lub drugim tygodniu leczenia. Wraz z kontynuacją farmakoterapii dochodzi zwykle do zmniejszenia zarówno nasilenia, jak i częstości występowania działań niepożądanych.1
Zaburzenia układu nerwowego
W grupie działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego najczęściej występują bóle głowy, które zaliczane są do objawów występujących bardzo często (≥1/10). Często (≥1/100 do <1/10) pacjenci zgłaszają również bezsenność, senność, zawroty głowy, parestezje i drżenia. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) mogą wystąpić zaburzenia smaku, snu oraz omdlenia. Do rzadko występujących (≥1/10 000 do <1/1000) zalicza się zespół serotoninowy, natomiast z nieznaną częstością mogą wystąpić: dyskineza, zaburzenia ruchowe, drgawki oraz akatyzja z towarzyszącym pobudzeniem psychomotorycznym.2
Zaburzenia psychiczne
Podczas stosowania escytalopramu często obserwuje się lęk, niepokój ruchowy, nietypowe sny oraz zmniejszenie popędu płciowego. U kobiet często występuje brak orgazmu. Niezbyt często pacjenci doświadczają bruksizmu, pobudzenia, nerwowości, napadów lęku panicznego oraz stanów splątania. Do rzadkich objawów zalicza się agresję, depersonalizację i omamy. Ze szczególną uwagą należy monitorować pacjentów pod kątem objawów o nieznanej częstości występowania, takich jak mania, myśli samobójcze i zachowania samobójcze.3
Należy podkreślić, że występowanie myśli oraz zachowań samobójczych może pojawić się zarówno podczas terapii escytalopramem, jak i w krótkim czasie po przerwaniu leczenia.4
Zaburzenia żołądka i jelit
W kontekście zaburzeń żołądkowo-jelitowych, nudności stanowią bardzo częste działanie niepożądane. Często występują również: biegunka, zaparcia, wymioty i suchość w jamie ustnej. Niezbyt często może dojść do krwawienia z przewodu pokarmowego, w tym krwawienia z odbytnicy.5
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
Wśród zaburzeń dotyczących układu sercowo-naczyniowego niezbyt często obserwuje się tachykardię, rzadko bradykardię, natomiast z nieznaną częstością może występować wydłużenie odstępu QT w elektrokardiogramie oraz komorowe zaburzenia rytmu serca, włącznie z zaburzeniami typu torsade de pointes. Z nieustaloną częstością może także wystąpić niedociśnienie ortostatyczne.6
Po wprowadzeniu escytalopramu do obrotu odnotowano przypadki wydłużenia odstępu QT oraz arytmii komorowych, w tym zaburzeń typu torsade de pointes. Zjawiska te występowały głównie u kobiet, u osób z hipokaliemią oraz u pacjentów z wcześniej stwierdzonym wydłużeniem odstępu QT lub innymi chorobami serca.7
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Często obserwowanymi działaniami niepożądanymi z zakresu metabolizmu są zmniejszenie łaknienia, zwiększenie łaknienia oraz zwiększenie masy ciała. Niezbyt często dochodzi do zmniejszenia masy ciała. Działaniami niepożądanymi o nieznanej częstości występowania są hiponatremia i jadłowstręt.8
Zaburzenia układu rozrodczego
W zakresie układu rozrodczego u mężczyzn często obserwuje się zaburzenia wytrysku i impotencję. Niezbyt często u kobiet może wystąpić krwotok maciczny lub krwotok miesięczny. Z nieznaną częstością odnotowuje się mlekotok, a u mężczyzn priapizm. U kobiet w okresie poporodowym może wystąpić krwotok poporodowy.9
Inne działania niepożądane
Do innych często występujących działań niepożądanych zalicza się zmęczenie, gorączkę, zwiększone pocenie się, bóle stawów i bóle mięśni. Niezbyt często mogą wystąpić obrzęki, pokrzywka, łysienie, wysypka i świąd. Z nieznaną częstością raportowane są również zapalenie wątroby, nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby, siniaki, obrzęki naczynioruchowe oraz zatrzymanie moczu.10
Reakcje odstawienia po przerwaniu terapii
Odstawienie leków z grupy SSRI/SNRI, szczególnie nagłe, często prowadzi do charakterystycznych objawów odstawienia. Najczęściej zgłaszanymi reakcjami są:
- zawroty głowy
- zaburzenia czuciowe (w tym parestezje i wrażenie porażenia prądem elektrycznym)
- zaburzenia snu (w tym bezsenność i wyraziste sny)
- pobudzenie lub niepokój
- nudności i/lub wymioty
- drżenia
- splątanie
- pocenie się
- bóle głowy
- biegunka
- kołatanie serca
- chwiejność emocjonalna
- drażliwość
- zaburzenia widzenia
Na ogół objawy te mają nasilenie łagodne do umiarkowanego i ustępują samoistnie, chociaż u niektórych pacjentów mogą przybierać ciężką postać i/lub utrzymywać się przez dłuższy czas. W związku z tym, jeśli kontynuacja leczenia escytalopramem nie jest już konieczna, zaleca się stopniowe odstawianie produktu leczniczego poprzez systematyczne zmniejszanie dawki.11
Działania niepożądane specyficzne dla grupy leków
Badania epidemiologiczne prowadzone głównie z udziałem pacjentów w wieku 50 lat i starszych wskazują na zwiększone ryzyko złamań kości u pacjentów otrzymujących jednocześnie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD). Mechanizm powodujący to zwiększone ryzyko nie został dotychczas w pełni wyjaśniony.12
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych występujących podczas stosowania escytalopramu, wraz z częstością ich występowania oraz charakterystyką.
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Trombocytopenia | Częstość nieznana | Zmniejszenie liczby płytek krwi |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcja anafilaktyczna | Rzadko | Ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja nadwrażliwości |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego | Częstość nieznana | Może prowadzić do hiponatremii |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Zmniejszenie łaknienia | Często | Obniżony apetyt |
| Zwiększenie łaknienia | Często | Wzmożony apetyt | |
| Zwiększenie masy ciała | Często | Przyrost wagi | |
| Zmniejszenie masy ciała | Niezbyt często | Utrata wagi | |
| Hiponatremia, jadłowstręt | Częstość nieznana | Obniżenie poziomu sodu we krwi, zaburzenie odżywiania | |
| Zaburzenia psychiczne | Lęk | Często | Uczucie niepokoju, obawy |
| Niepokój ruchowy | Często | Trudność w utrzymaniu spokoju | |
| Nietypowe sny | Często | Koszmary, intensywne marzenia senne | |
| Zmniejszenie popędu płciowego | Często | Obniżone libido | |
| Brak orgazmu (kobiety) | Często | Trudności w osiąganiu orgazmu | |
| Bruksizm | Niezbyt często | Zgrzytanie zębami | |
| Pobudzenie | Niezbyt często | Stan wzmożonej aktywności psychoruchowej | |
| Nerwowość | Niezbyt często | Stan psychiczny zwiększonej drażliwości | |
| Napady lęku panicznego | Niezbyt często | Nagłe, intensywne epizody lęku | |
| Stany splątania | Niezbyt często | Dezorientacja, zaburzenia świadomości | |
| Agresja, depersonalizacja, omamy | Rzadko | Wrogie zachowania, poczucie oddzielenia od własnego ciała, doświadczanie zjawisk nierzeczywistych | |
| Mania, myśli samobójcze, zachowania samobójcze | Częstość nieznana | Stan wzmożonego pobudzenia, euforii, myśli i działania ukierunkowane na odebranie sobie życia | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bóle głowy | Bardzo często | Ból obejmujący całą głowę lub jej część |
| Bezsenność | Często | Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu | |
| Senność | Często | Nadmierna potrzeba snu | |
| Zawroty głowy | Często | Uczucie wirowania lub niestabilności | |
| Parestezje | Często | Drętwienie, mrowienie | |
| Drżenie | Często | Rytmiczne drgania części ciała | |
| Zaburzenia smaku | Niezbyt często | Zmienione odczuwanie smaków | |
| Zaburzenia snu | Niezbyt często | Nieprawidłowości w jakości snu | |
| Omdlenia | Niezbyt często | Krótkotrwała utrata przytomności | |
| Zespół serotoninowy | Rzadko | Potencjalnie zagrażający życiu zespół objawów wynikający z nadmiaru serotoniny | |
| Dyskineza, zaburzenia ruchowe, drgawki, akatyzja | Częstość nieznana | Mimowolne ruchy, zaburzenia koordynacji, napady padaczkowe, niemożność usiedzenia w miejscu | |
| Zaburzenia oka | Rozszerzenie źrenic | Niezbyt często | Poszerzenie otworów źrenicznych |
| Zaburzenia widzenia | Niezbyt często | Nieostre widzenie, podwójne widzenie | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Szumy uszne | Niezbyt często | Odczuwanie dźwięków przy braku bodźca zewnętrznego |
| Zaburzenia serca | Tachykardia | Niezbyt często | Przyspieszenie rytmu serca powyżej normy |
| Bradykardia | Rzadko | Zwolnienie rytmu serca poniżej normy | |
| Wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu typu torsade de pointes | Częstość nieznana | Elektrokardiograficzne zmiany będące czynnikiem ryzyka groźnych zaburzeń rytmu | |
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie ortostatyczne | Częstość nieznana | Spadek ciśnienia przy zmianie pozycji ciała |
| Zaburzenia układu oddechowego | Zapalenie zatok | Często | Stan zapalny zatok przynosowych |
| Ziewanie | Często | Mimowolny, głęboki wdech przez otwarte usta | |
| Krwawienie z nosa | Niezbyt często | Krwotok z jamy nosowej | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności | Bardzo często | Uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu z towarzyszącą potrzebą wymiotowania |
| Biegunka | Często | Częste oddawanie luźnych lub wodnistych stolców | |
| Zaparcia | Często | Utrudnione, rzadkie oddawanie stolca | |
| Wymioty | Często | Gwałtowne opróżnianie żołądka przez usta | |
| Suchość w jamie ustnej | Często | Zmniejszone wydzielanie śliny | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Krwawienie z przewodu pokarmowego | Niezbyt często | Krwawienie z dowolnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym z odbytnicy |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zapalenie wątroby | Częstość nieznana | Stan zapalny miąższu wątroby |
| Nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych | Częstość nieznana | Odchylenia w badaniach laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Zwiększone pocenie się | Często | Wzmożona potliwość |
| Pokrzywka | Niezbyt często | Swędząca wysypka z obrzękiem skóry | |
| Łysienie | Niezbyt często | Utrata włosów | |
| Wysypka | Niezbyt często | Zmiany skórne różnego rodzaju | |
| Świąd | Niezbyt często | Nieprzyjemne uczucie prowokujące drapanie skóry | |
| Siniaki, obrzęki naczynioruchowe | Częstość nieznana | Wylewy podskórne, nagły obrzęk skóry i tkanek podskórnych | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Bóle stawów | Często | Dolegliwości bólowe w obrębie stawów |
| Bóle mięśni | Często | Dolegliwości bólowe w obrębie mięśni | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zatrzymanie moczu | Częstość nieznana | Niemożność opróżnienia pęcherza moczowego |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Zaburzenia wytrysku (mężczyźni) | Często | Przedwczesny, opóźniony lub wsteczny wytrysk |
| Impotencja (mężczyźni) | Często | Niemożność osiągnięcia lub utrzymania erekcji | |
| Krwotok maciczny (kobiety) | Niezbyt często | Nieprawidłowe krwawienie z macicy | |
| Krwotok miesięczny (kobiety) | Niezbyt często | Obfite miesiączki | |
| Mlekotok | Częstość nieznana | Wydzielanie mleka poza okresem karmienia | |
| Priapizm (mężczyźni), krwotok poporodowy | Częstość nieznana | Przedłużająca się, bolesna erekcja; nadmierne krwawienie po porodzie | |
| Zaburzenia ogólne | Zmęczenie | Często | Osłabienie, brak energii |
| Gorączka | Często | Podwyższona temperatura ciała | |
| Obrzęk | Niezbyt często | Gromadzenie się płynu w tkankach |
Monitorowanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:13
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.14
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania