Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Escytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wchodzi w liczne istotne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych escytalopramu ¹.

Interakcje farmakodynamiczne

Interakcje farmakodynamiczne dotyczą wzajemnego wpływu substancji na poziomie mechanizmu działania i efektu terapeutycznego. W przypadku escytalopramu szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny oraz układ sercowo-naczyniowy ².

Przeciwwskazane leczenie skojarzone

Nieodwracalne nieselektywne inhibitory MAO: U pacjentów leczonych escytalopramem w skojarzeniu z nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy (MAO), a także u pacjentów, którzy niedawno przerwali leczenie escytalopramem i rozpoczęli terapię inhibitorem MAO, odnotowano wystąpienie ciężkich reakcji, w tym zespołu serotoninowego. Dlatego stosowanie escytalopramu w skojarzeniu z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane. Należy zachować odpowiednie odstępy czasowe: stosowanie escytalopramu można rozpocząć 14 dni po zaprzestaniu stosowania nieodwracalnego inhibitora MAO, a między odstawieniem escytalopramu a rozpoczęciem leczenia nieselektywnym, nieodwracalnym inhibitorem MAO należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę ³.

Odwracalny, selektywny inhibitor MAO-A (moklobemid): Stosowanie escytalopramu w skojarzeniu z inhibitorem MAO-A, takim jak moklobemid, jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. W przypadku bezwzględnej konieczności takiego leczenia skojarzonego, należy rozpocząć od minimalnej zalecanej dawki i wzmożyć monitorowanie kliniczne pacjenta ⁴.

Odwracalny, nieselektywny inhibitor MAO-A (linezolid): Antybiotyk linezolid, będący odwracalnym nieselektywnym inhibitorem MAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym escytalopramem. Jeżeli takie leczenie skojarzone jest niezbędne, należy stosować minimalne dawki pod ścisłą kontrolą kliniczną ⁵.

Nieodwracalny, selektywny inhibitor MAO-B (selegilina): Podczas stosowania escytalopramu w skojarzeniu z selegiliną należy zachować ostrożność ze względu na zagrożenie wystąpieniem zespołu serotoninowego. Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że stosowanie selegiliny w dawkach do 10 mg na dobę w skojarzeniu z racemicznym cytalopramem było bezpieczne ⁶.

Leki powodujące wydłużenie odstępu QT

Nie przeprowadzono kompleksowych badań dotyczących interakcji escytalopramu z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT. Nie można wykluczyć addytywnego działania escytalopramu i takich leków. Z tego powodu przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie escytalopramu z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT, takimi jak:

• leki przeciwarytmiczne klasy IA i III ⁷
• leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol) ⁸
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne ⁹
• niektóre leki przeciwbakteryjne (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna IV, pentamidyna) ¹⁰
• leki przeciw malarii, szczególnie halofantryna ¹¹
• niektóre leki przeciwhistaminowe (astemizol, hydroksyzyna, mizolastyna) ¹²

Leczenie skojarzone wymagające zachowania środków ostrożności

Leki o działaniu serotoninergicznym: Podawanie escytalopramu w skojarzeniu z lekami wykazującymi działanie serotoninergiczne (np. opioidami, w tym tramadolem, oraz tryptanami, jak sumatryptan) może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego. Wymaga to szczególnej uwagi i monitorowania pacjenta ¹³.

Leki obniżające próg drgawkowy: Escytalopram, podobnie jak inne leki z grupy SSRI, może obniżać próg drgawkowy. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami mogącymi obniżać próg drgawkowy, takimi jak:

• leki przeciwdepresyjne (trójpierścieniowe, SSRI) ¹⁴
• leki neuroleptyczne (pochodne fenotiazyny, tioksantenu i butyrofenonu) ¹⁵
• meflochina ¹⁶
• bupropion ¹⁷
• tramadol ¹⁸

Lit i tryptofan: Opisywano nasilenie działania podczas jednoczesnego stosowania leków z grupy SSRI z litem lub tryptofanem. Należy zachować szczególną ostrożność podczas takiego leczenia skojarzonego ¹⁹.

Ziele dziurawca zwyczajnego: Jednoczesne stosowanie escytalopramu z preparatami zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) może zwiększać częstość występowania działań niepożądanych ²⁰.

Interakcje z lekami wpływającymi na hemostazę

Escytalopram może wpływać na działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych. W czasie rozpoczynania lub kończenia terapii escytalopramem u pacjentów leczonych doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi należy dokładnie monitorować parametry krzepnięcia krwi. Dodatkowo, równoczesne stosowanie escytalopramu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) może zwiększać ryzyko krwawień ²¹.

Produkty lecznicze powodujące hipokaliemię/hipomagnezemię: Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania escytalopramu z lekami powodującymi hipokaliemię lub hipomagnezemię, ponieważ zwiększa to ryzyko wystąpienia złośliwych arytmii ²².

Interakcje farmakokinetyczne

Metabolizm escytalopramu przebiega głównie z udziałem enzymu CYP2C19, a w mniejszym stopniu również CYP3A4 i CYP2D6. Metabolizm głównego metabolitu S-DCT (demetylowanego escytalopramu) jest częściowo katalizowany przez CYP2D6 ²³.

Wpływ innych leków na właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Inhibitory CYP2C19 (omeprazol, ezomeprazol, flukonazol, fluwoksamina, lanzoprazol, tyklopidyna): Jednoczesne stosowanie escytalopramu z omeprazolem (30 mg raz na dobę) powoduje umiarkowane (około 50%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu. Podobne efekty mogą wystąpić przy jednoczesnym podawaniu innych inhibitorów CYP2C19. W takich przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki escytalopramu ²⁴.

Cymetydyna: Podawanie escytalopramu w skojarzeniu z cymetydyną (400 mg dwa razy na dobę), umiarkowanie silnym inhibitorem enzymów, prowadzi do znaczącego (około 70%) zwiększenia stężenia escytalopramu w osoczu. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków, a także może być konieczne dostosowanie dawki escytalopramu ²⁵.

Wpływ escytalopramu na właściwości farmakokinetyczne innych leków

Escytalopram jest inhibitorem enzymu CYP2D6, co może mieć istotne znaczenie kliniczne podczas jednoczesnego stosowania z lekami metabolizowanymi głównie przez ten enzym, zwłaszcza tymi o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak:

• flekainid, propafenon i metoprolol (stosowane w niewydolności serca) ²⁶
• leki przeciwdepresyjne (dezypramina, klomipramina, nortryptylina) ²⁷
• leki przeciwpsychotyczne (rysperydon, tiorydazyna, haloperydol) ²⁸

Podawanie escytalopramu w skojarzeniu z dezypraminą lub metoprololem powoduje dwukrotne zwiększenie stężenia tych leków w osoczu. Badania in vitro wykazały również, że escytalopram może wykazywać słabe działanie hamujące na CYP2C19, co wymaga zachowania ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z lekami metabolizowanymi przez ten enzym ²⁹.

Interakcje escytalopramu z alkoholem

Nie wykazano istotnych interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych między escytalopramem a alkoholem. Jednak, podobnie jak w przypadku innych leków psychotropowych, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas leczenia escytalopramem nie jest zalecane ³⁰.

Chociaż nie obserwuje się bezpośrednich interakcji, alkohol może:

• Nasilać działania niepożądane escytalopramu, szczególnie senność i zawroty głowy
• Potęgować działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy
• Zwiększać ryzyko zaburzeń poznawczych i psychomotorycznych
• Pogarszać objawy depresji u pacjentów leczonych escytalopramem

Dlatego pacjentom przyjmującym escytalopram należy stanowczo odradzać spożywanie napojów alkoholowych, nawet w małych ilościach, ze względu na potencjalne nieprzewidywalne reakcje i pogorszenie skuteczności terapii.

Tabela interakcji escytalopramu