Właściwości farmakodynamiczne leku Escitalopram Grindeks

Escitalopram Grindeks należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, sklasyfikowanych jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Produkt leczniczy został oznaczony kodem ATC: N06AB10 i występuje w postaci tabletek powlekanych w trzech dawkach: 5 mg, 10 mg oraz 20 mg.¹

Mechanizm działania

Escytalopram charakteryzuje się jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) z wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Dodatkowo wiąże się również z allosterycznym miejscem tego transportera, jednakże z powinowactwem 1000-krotnie niższym w porównaniu do miejsca pierwotnego.²

Istotnym aspektem profilu farmakologicznego escytalopramu jest jego wysoka selektywność receptorowa. Substancja czynna wykazuje brak lub bardzo niewielkie powinowactwo do licznych receptorów, w tym:

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT_1A i 5-HT₂
• Receptorów dopaminergicznych D₁ i D₂
• Receptorów adrenergicznych α₁, α₂ i β
• Receptorów histaminowych H₁
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Główny efekt terapeutyczny escytalopramu opiera się wyłącznie na hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), co stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania wyjaśniający jego farmakologiczne i kliniczne efekty.³

Działanie elektrofizjologiczne

Wpływ escytalopramu na parametry elektrokardiograficzne został udokumentowany w podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu EKG przeprowadzonym na zdrowych ochotnikach. Badanie wykazało, że escytalopram powoduje zależne od dawki wydłużenie odstępu QT. Zmiana odstępu QT (skorygowana metodą Friderica) w stosunku do wartości wyjściowych wyniosła:

• Po dawce 10 mg na dobę: 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2-6,4)
• Po dawce 30 mg na dobę: 10,7 milisekund (90% CI: 8,6-12,8)

Powyższe dane są istotne z perspektywy bezpieczeństwa kardiologicznego i wymagają uwzględnienia w praktyce klinicznej.⁴

Skuteczność kliniczna w poszczególnych wskazaniach

Skuteczność w dużych epizodach depresyjnych

Efektywność terapeutyczna escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych, przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo. Wyniki jednoznacznie wykazały wyższą skuteczność escytalopramu w porównaniu do placebo.⁵

W zakresie profilaktyki nawrotów depresji przeprowadzono długoterminowe badanie, w którym uczestniczyło 274 pacjentów z pozytywną odpowiedzią na escytalopram w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej. Pacjentów tych przydzielono losowo do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w niezmienionej dawce lub do grupy otrzymującej placebo, przez okres do 36 tygodni. Wyniki badania jednoznacznie wykazały, że w grupie pacjentów aktywnie leczonych escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu choroby w następnych 36 tygodniach był istotnie statystycznie dłuższy niż w grupie placebo, co potwierdza skuteczność leku w zapobieganiu nawrotom depresji.⁶

Skuteczność w fobii społecznej

Fobia społeczna stanowi kolejne wskazanie terapeutyczne, w którym udokumentowano skuteczność escytalopramu. Przeprowadzono trzy krótkoterminowe (12-tygodniowe) badania kliniczne, w których escytalopram wykazał istotną przewagę nad placebo. Ponadto, w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom fobii społecznej, escytalopram potwierdził swoją skuteczność u pacjentów reagujących pozytywnie na leczenie.⁷

W 24-tygodniowym badaniu klinicznym, mającym na celu ustalenie optymalnego sposobu dawkowania w leczeniu fobii społecznej, wykazano skuteczność escytalopramu w trzech różnych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg. Wszystkie badane dawki potwierdziły przewagę nad placebo, co wskazuje na szeroki zakres efektywnych dawek terapeutycznych.⁸

Skuteczność w zaburzeniu lękowym uogólnionym

W leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (GAD) escytalopram w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę okazał się skuteczny we wszystkich czterech badaniach klinicznych przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo.⁹

Zbiorcza analiza wyników trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała następujące wskaźniki odpowiedzi na leczenie i remisji:

Istotne jest, że terapeutyczne działanie escytalopramu w zaburzeniu lękowym uogólnionym obserwowano już od pierwszego tygodnia leczenia, co wskazuje na szybki początek działania przeciwlękowego.¹⁰

Długotrwałą skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę potwierdzono w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego. Badaniem objęto 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie escytalopramem podczas 12-tygodniowej fazy otwartej. Wyniki jednoznacznie potwierdziły przewagę kontynuacji leczenia escytalopramem nad placebo w utrzymywaniu efektu przeciwlękowego.¹¹

Skuteczność w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym

Efektywność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach leczenia, pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali istotną statystycznie poprawę w porównaniu do grupy placebo, co zostało potwierdzone obniżeniem całkowitej punktacji w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS).¹²

Przedłużenie okresu obserwacji do 24 tygodni wykazało, że pacjenci otrzymujący escytalopram zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę, osiągali istotnie lepsze wyniki w porównaniu do grupy placebo. Potwierdza to skuteczność escytalopramu w leczeniu OCD w szerszym zakresie dawek terapeutycznych i w dłuższym horyzoncie czasowym.¹³

W zakresie zapobiegania nawrotom OCD przeprowadzono dodatkowe badanie kliniczne, w którym pacjenci, którzy odpowiedzieli na escytalopram w trwającej 16 tygodni fazie otwartej, zostali następnie losowo przydzieleni do grup otrzymujących escytalopram (w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę) lub placebo na okres kolejnych 24 tygodni (faza podwójnie ślepa). Wyniki jednoznacznie potwierdziły skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD.¹⁴