Specjalne ostrzeżenia
Dobutamin hameln

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania dobutaminy

Stosowanie dobutaminy wymaga szczególnej uwagi oraz zachowania odpowiednich środków ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Leczenie powinno być prowadzone przez doświadczony personel medyczny przy zapewnieniu odpowiedniego monitorowania pacjenta.p^{1}

Przeciwwskazania u pacjentów z astmą

Dobutaminy nie należy stosować w leczeniu pacjentów z astmą oskrzelową, u których występuje nadwrażliwość na siarczyny. Preparat Dobutamin hameln zawiera pirosiarczyn sodu (E223), który rzadko może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli.^{2}

Wpływ na układ krążenia

W czasie leczenia dobutaminą może wystąpić miejscowe zwiększenie lub zmniejszenie przepływu wieńcowego, które zmienia zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. U pacjentów z ciężką postacią choroby wieńcowej jej obraz kliniczny może ulec zaostrzeniu, zwłaszcza jeśli podczas leczenia dobutaminą występuje przyspieszenie czynności serca i (lub) zwiększenie ciśnienia tętniczego. Dlatego, tak jak dla wszystkich leków o dodatnim działaniu inotropowym, dla każdego pacjenta z niedokrwieniem mięśnia sercowego należy starannie rozważyć wskazania do zastosowania dobutaminy.^{3}

Leki o działaniu inotropowym należy stosować ostrożnie w leczeniu ostrej niewydolności serca (ang. Acute Heart Failure – AHF) ze względu na ryzyko arytmii i niepewność co do długotrwałego wpływu na dysfunkcję mięśnia sercowego.^{4}

W związku z leczeniem dobutaminą sporadycznie opisywano przypadki gwałtownego obniżenia ciśnienia tętniczego. Zmniejszenie dawki lub przerwanie infuzji powoduje najczęściej szybki powrót ciśnienia do wartości początkowych. W rzadkich przypadkach może być jednak konieczna interwencja medyczna, a normalizacja ciśnienia może nie nastąpić bardzo szybko.^{5}

Monitoring i środki ostrożności

Podczas terapii dobutaminą należy kontrolować stężenie potasu, ze względu na możliwość wystąpienia zmian stężenia w surowicy.^{6}

Jeśli dobutamina jest podawana w sposób ciągły przez ponad 72 godziny, może wystąpić zjawisko tolerancji (tachyfilaksja), wymagające zwiększenia dawki.^{7}

Dobutamina może zakłócać oznaczanie chloramfenikolu metodą HPLC.^{8}

Należy monitorować pacjenta po zakończeniu infuzji do czasu ustabilizowania.^{9}

Zawartość sodu

Dobutamin hameln 5 mg/ml (250 mg w 50 ml) zawiera 3,06 mg sodu na 1 ml roztworu. Fiolka 50 ml zawiera 153 mg sodu, co odpowiada 7,7% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.^{10}

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Dobutaminę podawano dzieciom ze zmniejszeniem rzutu serca w stanach hipoperfuzji na skutek niewyrównanej niewydolności serca po zabiegach kardiochirurgicznych, w przebiegu kardiomiopatii, we wstrząsie kardiogennym lub septycznym.^{11}

Niektóre działania hemodynamiczne chlorowodorku dobutaminy u dzieci i u dorosłych mogą różnić się ilościowo i jakościowo. Różnice w odpowiedzi hemodynamicznej obejmują:

• Przyspieszenie tętna i zwiększenie ciśnienia tętniczego występuje częściej i jest bardziej nasilone u dzieci^{12}
• Ciśnienie zaklinowania tętnicy płucnej może nie zmniejszyć się, jak to ma miejsce u dorosłych, ale może nawet zwiększyć się, zwłaszcza u niemowląt poniżej 1. roku życia^{13}
• Mniejsza wrażliwość układu sercowo-naczyniowego u noworodków na dobutaminę^{14}
• Działanie hipotensyjne obserwuje się częściej u dorosłych niż u małych dzieci^{15}

Z tego względu stosowanie dobutaminy u dzieci należy uważnie monitorować, mając na uwadze powyższą charakterystykę farmakodynamiczną.^{16}

Echokardiografia obciążeniowa z dobutaminą

Ze względu na możliwe powikłania zagrażające życiu, dobutamina do echokardiografii obciążeniowej powinna być stosowana wyłącznie przez lekarza posiadającego wystarczające doświadczenie w stosowaniu dobutaminy w tym wskazaniu.^{17}

Punkty końcowe badania

Echokardiografię obciążeniową z dobutaminą należy przerwać, jeśli wystąpi jeden z następujących diagnostycznych punktów końcowych:

1. Osiągnięcie przewidywanego maksymalnego tętna w stosunku do wieku [(220-wiek w latach) x0,85]^{18}
2. Spadek ciśnienia skurczowego większy niż 20 mmHg^{19}
3. Wzrost ciśnienia krwi powyżej 220/120 mmHg^{20}
4. Objawy postępujące (dławica piersiowa, duszność, zawroty głowy, ataksja)^{21}
5. Postępująca arytmia (np.: sprzężenia, salwy komorowe)^{22}
6. Postępujące zaburzenie przewodzenia^{23}
7. Rozwijające się od niedawna zaburzenie ruchliwości ścian w więcej niż 1 segmencie ściany (model 16-segmentowy)^{24}
8. Zwiększenie objętości endystolicznej^{25}
9. Rozwój nieprawidłowości repolaryzacji (z powodu niedokrwienia poziomego lub opadającego obniżenia odcinka ST o więcej niż 0,2 mV w odstępie 80 (60) ms od punktu J w porównaniu do punktu wyjściowego, postępujące lub jednofazowe uniesienie odcinka ST powyżej 0,1 mV u pacjentów bez przebytego zawału mięśnia sercowego)^{26}
10. Osiągnięcie maksymalnej dawki^{27}

Ryzyko kardiomiopatii stresowej

Kardiomiopatia stresowa (zespół takotsubo) jest możliwym ciężkim powikłaniem stosowania dobutaminy podczas echokardiografii obciążeniowej. W echokardiografii obciążeniowej dobutaminę powinien podawać wyłącznie lekarz doświadczony w tej procedurze. Lekarz powinien zachować czujność podczas badania i okresu rekonwalescencji, a także przygotować się do odpowiedniej interwencji terapeutycznej podczas badania. Jeśli wystąpi kardiomiopatia stresowa (zespół takotsubo), należy natychmiast przerwać podawanie dobutaminy.^{28}

Należy natychmiast przerwać echokardiografię obciążeniową z dobutaminą w przypadku poważnych powikłań.^{29}