Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Diclac 25 mg/ml (75 mg/3 ml)

Wpływ leku Diclac na płodność, ciążę i laktację

Lek Diclac zawierający diklofenak sodowy w postaci roztworu do wstrzykiwań (25 mg/ml, 75 mg/3 ml) wywiera istotny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią, co wymaga szczegółowego omówienia w kontekście bezpieczeństwa stosowania u kobiet w wieku rozrodczym.¹

Wpływ na ciążę – mechanizm działania

Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), hamuje syntezę prostaglandyn, co może wywierać niekorzystny wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Należy podkreślić, że mechanizm ten stanowi podstawę dla wszystkich ograniczeń stosowania leku w okresie ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia następujących powikłań przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn (w tym diklofenaku) we wczesnym okresie ciąży:

• Zwiększone ryzyko poronienia – wykazane w badaniach epidemiologicznych³
• Wady rozwojowe serca – absolutne ryzyko wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%⁴
• Wytrzewienie jelit – jako jedna z możliwych wad rozwojowych związanych ze stosowaniem NLPZ⁵

Istotne jest, że ryzyko to rośnie wprost proporcjonalnie do dawki i czasu trwania terapii.⁶

W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje:

• Zwiększenie liczby strat przed- i poimplantacyjnych⁷
• Wyższą śmiertelność zarodka i płodu⁸
• Zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego, gdy lek podawano w okresie organogenezy⁹

Od 20. tygodnia ciąży diklofenak może wywoływać małowodzie w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Ten efekt:

• Może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia¹⁰
• Jest zwykle odwracalny po zaprzestaniu terapii¹¹

Odnotowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, przy czym w większości przypadków stan ten ustępował po odstawieniu leku.¹²

Zalecenia dla pierwszego i drugiego trymestru

Ze względu na powyższe ryzyka, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży:

• Nie należy podawać diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne¹³
• Jeśli stosowanie leku jest niezbędne, dawka powinna być jak najmniejsza¹⁴
• Czas trwania leczenia powinien być maksymalnie skrócony¹⁵

W przypadku stosowania diklofenaku po 20. tygodniu ciąży przez kilka dni, należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku:

• Małowodzia¹⁶
• Zwężenia przewodu tętniczego¹⁷

W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego leczenie diklofenakiem należy natychmiast przerwać.¹⁸

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym diklofenak, mogą wywierać szkodliwy wpływ na płód:

• Toksyczny wpływ na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy płodu, obejmujący:
  • Przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego¹⁹
  • Nadciśnienie płucne²⁰
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do:
  • Niewydolności nerek²¹
  • Małowodzia²²

Ponadto, stosowanie diklofenaku pod koniec ciąży może mieć niekorzystny wpływ zarówno na matkę, jak i na noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia wskutek działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek²³
• Hamowanie czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do:
  • Opóźnienia porodu²⁴
  • Przedłużania się porodu²⁵

Ze względu na powyższe ryzyka, stosowanie diklofenaku jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.²⁶

Karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne NLPZ, przenika do mleka kobiet karmiących piersią, jakkolwiek odbywa się to w niewielkich ilościach.²⁷ Pomimo to, aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych u dziecka, nie należy podawać diklofenaku kobietom karmiącym piersią.²⁸

Wpływ na płodność

Stosowanie diklofenaku może wywierać niekorzystny wpływ na płodność kobiet i z tego względu:

• Lek nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę²⁹
• U kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce niepłodności należy rozważyć zakończenie leczenia produktem Diclac³⁰

Podsumowanie zaleceń dla praktyki klinicznej