Właściwości farmakodynamiczne leku Amlodipine Orion

Amlodypina należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych antagonistów wapnia o dominującym działaniu naczyniowym (kod ATC: C08CA01). Jest inhibitorem napływu jonów wapnia z grupy dihydropirydyny (inhibitor wolnych kanałów wapniowych), który hamuje przezbłonowy napływ jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego i mięśni gładkich naczyń¹.

Mechanizm działania

Działanie hipotensyjne amlodypiny wynika z bezpośredniego efektu rozkurczającego na mięśnie gładkie naczyń. Obniżenie ciśnienia tętniczego następuje w wyniku zmniejszenia napięcia ścian naczyń i redukcji oporu obwodowego².

Działanie przeciwdławicowe amlodypiny, mimo że jego dokładny mechanizm nie jest w pełni wyjaśniony, opiera się na zmniejszeniu niedotlenienia mięśnia sercowego poprzez dwa główne efekty³:

• Rozszerzenie tętniczek obwodowych, co prowadzi do zmniejszenia oporu obwodowego (obciążenia następczego). Przy zachowaniu niezmienionej częstości akcji serca, efekt ten skutkuje zmniejszeniem zużycia energii przez mięsień sercowy i jego zapotrzebowania na tlen⁴.
• Rozszerzenie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych zarówno w obszarach niezmienionych, jak i niedokrwionych. Mechanizm ten zwiększa zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen, szczególnie korzystne u pacjentów ze skurczem naczyń wieńcowych (dławica Prinzmetala lub dławica odmienna)⁵.

Skuteczność kliniczna u pacjentów z nadciśnieniem

Podawanie amlodypiny raz na dobę u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zapewnia klinicznie istotne zmniejszenie ciśnienia zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej przez całą dobę. Ze względu na powolny początek działania, amlodypina nie powoduje gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego⁶.

W badaniu ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack) porównano efektywność amlodypiny (2,5-10 mg/dobę), lizynoprylu (10-40 mg/dobę) oraz chlorotalidonu (12,5-25 mg/dobę) jako leków pierwszego rzutu u 33 357 pacjentów w wieku powyżej 55 lat z łagodnym do umiarkowanego nadciśnieniem tętniczym. Średni okres obserwacji wyniósł 4,9 roku⁷.

Uczestnicy badania charakteryzowali się co najmniej jednym z następujących czynników ryzyka choroby wieńcowej⁸:

• Przebyty zawał mięśnia sercowego lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub udokumentowana inna choroba sercowo-naczyniowa o podłożu miażdżycowym (51,5% badanych)
• Cukrzyca typu 2 (36,1%)
• Niskie stężenie HDL-C poniżej 35 mg/dl (11,6%)
• Przerost lewej komory serca potwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9%)
• Palenie tytoniu (21,9%)

Pierwszorzędowy złożony punkt końcowy obejmował zgony z powodu choroby wieńcowej oraz zawały serca niezakończone zgonem. Nie wykazano istotnej różnicy w częstości występowania pierwszorzędowego punktu końcowego między leczeniem amlodypiną a chlorotalidonem (współczynnik ryzyka 0,98; 95% przedział ufności 0,90-1,07; p=0,65)⁹.

W odniesieniu do drugorzędowego punktu końcowego zaobserwowano większą częstość występowania niewydolności serca w grupie otrzymującej amlodypinę w porównaniu do chorych leczonych chlorotalidonem (10,2% vs 7,7%; współczynnik ryzyka 1,38; 95% przedział ufności 1,25-1,52; p<0,001). Nie stwierdzono jednak istotnej różnicy w śmiertelności ogólnej pomiędzy grupami przyjmującymi amlodypinę i chlorotalidon (współczynnik ryzyka 0,96; 95% przedział ufności 0,89-1,02; p=0,20)¹⁰.

Skuteczność kliniczna u pacjentów z dławicą piersiową

U pacjentów z dławicą piersiową amlodypina podawana raz na dobę powoduje¹¹:

• Wydłużenie całkowitego czasu wysiłku fizycznego
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm
• Zmniejszenie częstości występowania napadów dławicowych
• Zmniejszenie zapotrzebowania na preparaty nitrogliceryny (glicerolu triazotanu)

W badaniu CAMELOT (Comparison of Amlodipine vs Enalapril to limit Occurrences of Thrombosis) oceniano wpływ amlodypiny na zapobieganie zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. W tym niezależnym, wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanym placebo uczestniczyło 1997 pacjentów obserwowanych przez 2 lata¹².

Wyniki badania CAMELOT wskazują, że stosowanie amlodypiny związane było z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej i rzadszym wykonywaniem zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą wieńcową¹³.

Skuteczność kliniczna u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz próby wysiłkowe przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca klasy II-IV według klasyfikacji NYHA (New York Heart Association) wykazały, że amlodypina nie prowadzi do pogorszenia stanu klinicznego mierzonego następującymi parametrami¹⁴:

• Zdolność do wykonywania wysiłku fizycznego
• Frakcja wyrzutowa lewej komory
• Nasilenie objawów klinicznych

W badaniu PRAISE (Prospective Randomized Amlodipine Survival Evaluation), kontrolowanym placebo, oceniającym pacjentów z niewydolnością serca klasy III-IV wg NYHA leczonych digoksyną, lekami moczopędnymi i inhibitorami konwertazy angiotensyny, wykazano, że amlodypina nie zwiększa śmiertelności ani łącznie chorobowości i śmiertelności u pacjentów z niewydolnością serca¹⁵.

W kontynuacji badania, PRAISE-2, oceniano wpływ amlodypiny u pacjentów z niewydolnością serca klasy III i IV wg NYHA, bez obiektywnych danych sugerujących podłoże niedokrwienne choroby, leczonych ustalonymi dawkami inhibitorów ACE, glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych. W tym długookresowym badaniu kontrolowanym placebo wykazano, że amlodypina nie miała wpływu na całkowitą śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych. Zaobserwowano jednak zwiększone ryzyko wystąpienia obrzęku płuc u pacjentów przyjmujących amlodypinę¹⁶.

Właściwości metaboliczne

Amlodypina nie wywiera niekorzystnego wpływu na metabolizm ani nie zmienia profilu lipidowego osocza, co pozwala na jej bezpieczne stosowanie u pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami, takimi jak¹⁷:

• Astma oskrzelowa
• Cukrzyca
• Dna moczanowa

Stosowanie u dzieci

Skuteczność amlodypiny badano u dzieci w wieku 6-17 lat z przeważającym wtórnym nadciśnieniem tętniczym. W badaniu z udziałem 268 pacjentów pediatrycznych porównywano amlodypinę w dawce 2,5 mg i 5,0 mg z placebo. Wykazano, że obie dawki amlodypiny skutecznie obniżały ciśnienie skurczowe w porównaniu do placebo, przy czym różnica w skuteczności między dawkami 2,5 mg i 5,0 mg nie była statystycznie istotna¹⁸.

Nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowy wpływ amlodypiny na wzrost, dojrzewanie i rozwój ogólny dzieci. Brak również danych dotyczących długoterminowego wpływu leczenia amlodypiną w okresie dzieciństwa na zmniejszenie chorobowości i śmiertelności po osiągnięciu dorosłości¹⁹.