Działania niepożądane leku Absenor (sodu walproinian)

Lek Absenor zawierający sodu walproinian może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstości występowania. Poniższy przegląd obejmuje szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku, ze szczególnym uwzględnieniem najistotniejszych zagrożeń dla pacjentów.<sup data-drug="Absenor" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych została określona w następujący sposób: Bardzo często (≥1/10), Często (od ≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1 000), Bardzo rzadko (1

Hematologiczne działania niepożądane

Wśród najczęstszych hematologicznych działań niepożądanych wymienia się niedokrwistość, trombocytopenię oraz leukopenię. Te zaburzenia często ustępują w miarę kontynuacji leczenia i zawsze ustępują całkowicie po odstawieniu kwasu walproinowego. Do rzadszych, ale poważniejszych powikłań należy pancytopenia, niewydolność szpiku kostnego, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, agranulocytoza, niedokrwistość makrocytyczna, makrocytoza, limfopenia oraz neutropenia. Rzadko obserwuje się również zespół mielodysplastyczny.²

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Hiperamonemia jest bardzo często obserwowanym zaburzeniem metabolicznym. Często występuje również przyrost masy ciała (który jest czynnikiem ryzyka rozwoju policystycznych jajników) lub jej utrata, a także zwiększony apetyt lub jego spadek oraz hiponatremia. Do rzadszych zaburzeń należy otyłość.³

W zakresie zaburzeń endokrynologicznych niezbyt często występuje zespół niewłaściwego wydzielania wazopresyny (SIADH) oraz hiperandrogenizm (objawiający się hirsutyzmem, wirylizacją, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub podwyższonym stężeniem androgenów). Rzadko obserwuje się niedoczynność tarczycy.⁴

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Do bardzo często występujących objawów neurologicznych należą drżenia. Często obserwuje się zaburzenia pozapiramidowe (częściowo odwracalne), stupor, senność, parestezje, drgawki, zaburzenia pamięci, bóle głowy, oczopląs i zawroty głowy.⁵

Niezbyt często występuje śpiączka, encefalopatia, letarg, przemijający parkinsonizm, spastyczność, ataksja i nasilone drgawki. Rzadziej stwierdza się podwójne widzenie, przemijające otępienie związane z przemijającą atrofią mózgu oraz zaburzenia funkcji poznawczych.⁶

Opisywano przypadki stuporu i letargu postępujących do przemijającej śpiączki i encefalopatii. Były one częściowo związane ze zwiększoną częstością występowania drgawek, a objawy ustępowały po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia. Większość tych przypadków występowała w trakcie leczenia skojarzonego, zwłaszcza z fenobarbitalem lub topiramatem, lub po szybkim zwiększeniu dawki.⁷

W sferze psychiatrycznej często występuje splątanie, omamy, agresja, pobudzenie i zaburzenia koncentracji. Niezbyt często obserwuje się drażliwość i nadaktywność, a rzadko nietypowe zachowanie, nadaktywność psychoruchową i zaburzenia uczenia się. Warto podkreślić, że wiele z tych działań niepożądanych (agresja, pobudzenie, zaburzenia koncentracji, nietypowe zachowanie, nadaktywność psychoruchowa, zaburzenia uczenia się) obserwowano głównie u dzieci.⁸

Zaburzenia żołądka i jelit

Nudności występują bardzo często. Często obserwuje się wymioty, zaburzenia dziąseł (głównie przerost dziąseł), zapalenie jamy ustnej, biegunkę (zwłaszcza na początku leczenia) oraz dyskomfort w nadbrzuszu, który zwykle ustępuje w ciągu kilku dni mimo kontynuacji leczenia.⁹

Niezbyt często występuje uszkodzenie trzustki, czasem prowadzące do zgonu, oraz nadmierne ślinienie się, szczególnie na początku leczenia.¹⁰

Zaburzenia wątroby

Często występuje zależne od dawki, ciężkie uszkodzenie wątroby, które czasem może prowadzić do zgonu. Ryzyko uszkodzenia wątroby jest znacznie większe u dzieci, zwłaszcza otrzymujących leczenie skojarzone z innymi lekami przeciwpadaczkowymi.¹¹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Częste problemy skórne obejmują nadwrażliwość, przejściową i/lub zależną od dawki utratę włosów oraz zaburzenia paznokci i łożyska paznokci. Niezbyt często obserwuje się obrzęk naczynioruchowy, wysypkę i zmiany w owłosieniu (jak zmiany struktury włosa, zmiany koloru włosa, nieprawidłowy wzrost włosów).¹²

Rzadko występują ciężkie skórne reakcje niepożądane, takie jak toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).¹³

Zaburzenia układu moczowego i rozrodczego

W zakresie układu moczowego często występuje nietrzymanie moczu. Niezbyt często obserwuje się niewydolność nerek. Rzadko stwierdza się mimowolne oddawanie moczu, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek oraz przemijający zespół Fanconiego (kwasica metaboliczna, fosfaturia, aminoacyduria, glikozuria).¹⁴

W układzie rozrodczym często obserwuje się bolesne miesiączkowanie. Niezbyt często występuje brak miesiączki. Rzadko pojawia się bezpłodność u mężczyzn, podwyższone stężenie testosteronu i policystyczne jajniki.¹⁵

Inne działania niepożądane

W zakresie zaburzeń narządu słuchu często występuje głuchota (częściowo nieprzemijająca), a z nieznaną częstością notuje się szumy w uszach.¹⁶

Często obserwuje się krwawienia. Niezbyt często występuje zapalenie naczyń.¹⁷

W badaniach diagnostycznych rzadko obserwuje się, że kwas walproinowy może obniżać stężenie co najmniej jednego czynnika krzepnięcia i hamować drugą fazę agregacji płytek krwi, co wydłuża czas krwawienia. Może to zmieniać wyniki badań krzepliwości krwi (np. wydłużenie czasu protrombinowego, czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, czasu trombinowego lub INR). Może również wystąpić niedobór biotyny/biotynidazy.¹⁸

U pacjentów przyjmujących kwas walproinowy przez długi czas odnotowano przypadki zmniejszenia gęstości mineralnej kości (od osteoporozy do złamań patologicznych). Mechanizm, za pomocą którego kwas walproinowy wpływa na metabolizm kości, pozostaje nieznany. Rzadko obserwuje się toczeń rumieniowaty układowy i rabdomiolizę.¹⁹

Specyfika działań niepożądanych u dzieci

Profil bezpieczeństwa walproinianu w populacji pediatrycznej jest podobny do profilu bezpieczeństwa obserwowanego u dorosłych, jednakże niektóre działania niepożądane mają większe nasilenie niż u dorosłych lub występują głównie u dzieci. Istnieje szczególne ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby u niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza w wieku poniżej 3 lat. Małe dzieci są również szczególnie narażone na zapalenie trzustki. Ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.²⁰

Zaburzenia psychiczne, takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychomotoryczna i zaburzenia uczenia się obserwowano głównie u dzieci i młodzieży.²¹

Tabela działań niepożądanych sodu walproinianu (Absenor)

Szczególne zagrożenia dla dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa walproinianu u dzieci i młodzieży jest zasadniczo podobny do obserwowanego u dorosłych, jednak istnieją istotne różnice, które wymagają szczególnej uwagi:²²

• Ciężkie uszkodzenie wątroby – szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci poniżej 3 roku życia²³
• Zapalenie trzustki – ryzyko jest wyższe u małych dzieci i zmniejsza się z wiekiem²⁴
• Zaburzenia psychiczne – u dzieci i młodzieży częściej występują:
  • agresja
  • pobudzenie
  • zaburzenia uwagi
  • nieprawidłowe zachowanie
  • nadpobudliwość psychomotoryczna
  • zaburzenia uczenia się²⁵

Obowiązek zgłaszania działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²⁶

Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁸