Torbiel naskórkowa
Torbiel naskórkowa to niewielki, zwykle bezbolesny guzek wypełniony keratyną, występujący najczęściej na twarzy, szyi czy plecach. Objawia się jako miękka, ruchoma zmiana skórna, która może ulec zaczerwienieniu i bolesności w przypadku infekcji. Leczenie obejmuje utrzymanie higieny, stosowanie ciepłych kompresów oraz, w przypadku powikłań lub dyskomfortu, interwencję medyczną, taką jak iniekcje steroidowe, drenaż czy chirurgiczne usunięcie torbieli. Ważne jest, aby nie próbować samodzielnie usuwać torbieli oraz skonsultować się z lekarzem w przypadku zmian w wyglądzie lub objawów zapalenia.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Torbiel naskórkowa (epidermoid cyst) to zamknięty, keratyną wypełniony woreczek powstający w naskórku, najczęściej lokalizujący się na twarzy, uszach, szyi, plecach i klatce piersiowej. Zmiany te mają średnicę od kilku milimetrów do 5 cm, są miękkie, ruchome i zwykle bezbolesne, choć mogą ulec zapaleniu, co objawia się zaczerwienieniem, bolesnością i wydzieliną ropną. Diagnostyka różnicowa jest istotna, gdyż torbiele mogą przypominać inne zmiany skórne, w tym nowotwory. Wskazania do konsultacji lekarskiej obejmują szybki wzrost, objawy zapalenia, wyciek ropnej treści, pęknięcie torbieli oraz dyskomfort estetyczny lub funkcjonalny. Domowe leczenie polega na utrzymaniu higieny, stosowaniu ciepłych kompresów i unikaniu mechanicznej manipulacji, która może prowadzić do powikłań.
Leczenie medyczne obejmuje iniekcje steroidowe, antybiotykoterapię w przypadku infekcji, nacięcie i drenaż, minimalnie inwazyjną ekscyzję oraz chirurgiczne wycięcie torbieli wraz z torebką, co jest metodą o najniższym ryzyku nawrotu. Po zabiegu konieczna jest odpowiednia opieka pooperacyjna, w tym higiena rany, zmiana opatrunków, stosowanie maści antybiotykowych oraz monitorowanie objawów powikłań takich jak gorączka, ropny wyciek czy rozszczelnienie szwów. Powikłania torbieli naskórkowych to zakażenia, ropnie, zapalenia, pęknięcia oraz blizny. Kluczowa jest edukacja pacjenta dotycząca pielęgnacji, unikania samodzielnych interwencji oraz konieczności regularnych kontroli dermatologicznych, aby zapobiegać nawrotom i powikłaniom.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
antybiotykoterapia, badanie fizykalne, bliznowacenie, dermatolog, diagnostyka różnicowa, ekscyzja chirurgiczna, ibuprofen, iniekcja steroidowa, keratyna, kortykosteroid, maść antybiotykowa, nacięcie i drenaż, naskórek, nowotwór skóry, nowotwór złośliwy, opatrunek medyczny, ropień, sepsa, stan zapalny, świadoma zgoda, torbiel naskórkowa, wydzielina ropna, zakażenie bakteryjne, zakażenie skórne, znieczulenie miejscowe -
Diagnostyka i diagnoza
Torbiel naskórkowa (epidermoid cyst) jest najczęstszą torbielą skórną, charakteryzującą się łagodnym, powolnym wzrostem i lokalizacją podskórną, najczęściej na twarzy, szyi, tułowiu, klatce piersiowej i plecach. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, gdzie typowo stwierdza się dobrze odgraniczoną, ruchomą zmianę z centralnym punctum. Wskazania do badań dodatkowych, takich jak USG, TK czy MRI, obejmują nietypową lokalizację, duże rozmiary, wątpliwości diagnostyczne lub planowanie zabiegu chirurgicznego. Biopsja (cienkoigłowa, wycinająca lub sztancowa) i badanie histopatologiczne są zalecane przy atypowym wyglądzie, szybkim wzroście, podejrzeniu nowotworu lub nawracających stanach zapalnych. Histopatologia wykazuje jednokomorową torbiel z nabłonkiem zawierającym ziarnistości keratohialinowe i uwarstwioną keratynę.
Diagnostyka różnicowa obejmuje torbiel włosową, tłuszczaka, trądzik guzkowy, czyraka, ropień oraz rozrost gruczołów łojowych. Powikłania torbieli naskórkowej to przede wszystkim stany zapalne i infekcje, które wymagają oceny klinicznej, posiewu bakteriologicznego i ewentualnej antybiotykoterapii. Leczenie zależy od objawów i obejmuje obserwację bezobjawowych zmian, a w przypadku dyskomfortu lub powikłań – całkowite wycięcie chirurgiczne wraz z torebką, co minimalizuje ryzyko nawrotu. Metody zabiegowe to klasyczne wycięcie, technika minimalnego wycięcia (nacięcie 2-3 mm) oraz nacięcie i drenaż (niezapobiegające nawrotom). Wskazania do konsultacji dermatologicznej obejmują szybki wzrost, stan zapalny, pęknięcie torbieli, atypowe cechy oraz lokalizacje nietypowe. Należy również uwzględnić możliwość transformacji nowotworowej, zwłaszcza przy nieregularnym kształcie, owrzodzeniu czy braku ruchomości, co wymaga badania histopatologicznego usuniętych zmian.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Diagnostyka i diagnoza
antybiotykoterapia, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie palpacyjne, badanie ultrasonograficzne, biopsja cienkoigłowa, biopsja sztancowa, biopsja wycinająca, choroba Pageta, CRP, czerniak in situ, czyrak, diagnostyka różnicowa, morfologia krwi, posiew bakteriologiczny, punctum, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, rezonans magnetyczny, ropień, stan zapalny, steatocystoma multiplex, tłuszczak, tomografia komputerowa, torbiel dermoidalna, torbiel naskórkowa, torbiel włosowa, trądzik guzkowy, transformacja nowotworowa, zespół Gardnera -
Epidemiologia
Torbiele naskórkowe, najczęstszy typ torbieli skórnych, dotyczą około 1 na 1000 osób rocznie i występują u co najmniej 20% dorosłych, z wyraźną przewagą u mężczyzn (stosunek 2:1) oraz nasileniem w wieku 20-40 lat. Lokalizują się głównie na twarzy, owłosionej skórze głowy, szyi, klatce piersiowej i górnej części pleców. Czynniki predysponujące obejmują stany zapalne mieszków włosowych, trądzik pospolity, przewlekłe uszkodzenia słoneczne, a także zespoły genetyczne takie jak zespół Gardnera czy pachyonychia congenita typu 2. Olbrzymie torbiele (≥5 cm) występują rzadko, częściej u mężczyzn (84,2%, stosunek 5,3:1), z dominacją w piątej dekadzie życia i lokalizacją na tylnej stronie ciała. Transformacja złośliwa jest rzadka (~1%), najczęściej do raka kolczystokomórkowego (70%) lub podstawnokomórkowego (10%). Diagnostyka obrazowa (USG, TK, MRI) wspomaga różnicowanie zmian, przy czym torbiele wykazują charakterystyczne cechy echograficzne, a guzy nowotworowe cechują się nieregularnością i zwiększonym unaczynieniem w dopplerowskim badaniu.
Podstawową metodą leczenia jest całkowite chirurgiczne wycięcie torbieli wraz z torebką, co minimalizuje ryzyko nawrotów, szczególnie istotne u pacjentów z zespołami genetycznymi. Materiał operacyjny powinien być poddany badaniu histopatologicznemu w celu wykluczenia transformacji złośliwej. W przypadku zakażenia torbieli konieczne może być leczenie antybiotykami, jednak często zmiany te są mylnie rozpoznawane jako ropnie. Torbiele naskórkowe są zwykle łagodne i wolno rosnące, a niekiedy mogą ulegać samoistnej regresji. Monitorowanie zmian i wczesna konsultacja dermatologiczna są kluczowe, zwłaszcza w przypadku nowych lub zmieniających się guzów skórnych, aby wykluczyć nowotwory imitujące torbiele naskórkowe i zapewnić odpowiednie leczenie.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Epidemiologia
akromegalia, badanie dopplerowskie, biopsja, cyklosporyna, nabłoniak znamionowy podstawnokomórkowy, National Ambulatory Medical Care Survey, ocena histopatologiczna, olbrzymia torbiel naskórkowa, Pachyonychia congenita, predylekcja płciowa, przewlekły stan zapalny, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, torbiel epidermoidalna, torbiel naskórkowa, torbiel włosowa, trądzik pospolity, transformacja złośliwa, ultrasonografia, unaczynienie, zakażenie skóry, zaskórnik, zespół Favre-Racouchot, zespół Gardnera -
Etiologia i przyczyny
Torbiel naskórkowa (cystis epidermalis) to łagodna zmiana podskórna wypełniona keratyną, powstająca głównie w wyniku nieprawidłowej migracji keratynocytów, które zamiast złuszczać się, przemieszczają się do skóry właściwej, tworząc ścianę torbieli i wydzielając keratynę. Etiologia obejmuje zablokowanie mieszka włosowego (infundibulum), urazy mechaniczne skóry, stany zapalne (np. trądzik), czynniki genetyczne (np. zespół Gardnera, Gorlina, Favre-Racouchot) oraz wpływ promieniowania UV i zakażenia HPV. Torbiele najczęściej lokalizują się na twarzy, szyi i tułowiu, pojawiają się u młodych i średnio zaawansowanych wiekowo dorosłych, z nieznaczną przewagą u kobiet. Czynniki ryzyka to m.in. nadmierna produkcja sebum, zaburzenia gruczołów łojowych, nieodpowiednia higiena, nadmierne pocenie oraz stosowanie leków takich jak inhibitory BRAF, imikwimod i cyklosporyna.
Proces formowania torbieli obejmuje inicjację przez zablokowanie mieszka lub uraz, tworzenie torebki z keratynocytów, akumulację keratyny i powolne powiększanie zmiany, która może osiągać znaczne rozmiary. Pęknięcie torbieli prowadzi do uwolnienia zawartości i reakcji zapalnej, a zakażenie bakteryjne może skutkować ropniem i powikłaniami, w tym posocznicą. Różnicowanie z innymi torbielami (łojowymi, włosowymi, napiętkowymi, włosopilonidalnymi, prosakami) jest kluczowe dla właściwego leczenia. Torbiele naskórkowe, choć łagodne, mogą być manifestacją zespołów genetycznych, co wymaga szczegółowej diagnostyki w przypadku licznych lub nietypowo zlokalizowanych zmian.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Etiologia i przyczyny
cyklosporyna, ganglion, gruczoł łojowy, HPV, imikwimod, inhibitor BRAF, keratynocyt, lejek mieszka włosowego, posocznica, produkcja sebum, promieniowanie ultrafioletowe, prosak, reakcja zapalna, rodzinna polipowatość gruczolakowata, ropień, ściana torbieli, skóra właściwa, stan zapalny, torbiel łojowa, torbiel naskórkowa, torbiel retencyjna, torbiel włosowa, torebka torbieli, trądzik, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie bakteryjne, zespół Favre-Racouchot, zespół Gardnera, zespół Gorlina -
Leczenie
Torbiel naskórkowa (cystis epidermoidalis) to łagodna, podskórna zmiana wypełniona keratyną, najczęściej lokalizująca się na twarzy, uszach, plecach i klatce piersiowej. W większości przypadków torbiele są bezobjawowe i nie wymagają leczenia, jednak w przypadku bólu, stanu zapalnego, zakażenia lub problemów kosmetycznych wskazana jest interwencja medyczna. Domowe leczenie obejmuje stosowanie ciepłych, wilgotnych kompresów przez 20-30 minut, 3-4 razy dziennie oraz utrzymanie higieny zmiany, przy czym zdecydowanie odradza się samodzielne wyciskanie czy przebijanie torbieli ze względu na ryzyko powikłań. W terapii medycznej stosuje się iniekcje kortykosteroidów (triamcynolon 3 mg/ml na twarz, 10 mg/ml na tułów), drenaż czy chirurgiczne usunięcie, które jest metodą definitywną zapobiegającą nawrotom.
Chirurgiczne usunięcie torbieli naskórkowej polega na całkowitym wycięciu zmiany wraz z torebką pod znieczuleniem miejscowym, co minimalizuje ryzyko nawrotu i jest preferowaną metodą leczenia. Dostępne techniki to klasyczne wycięcie, minimalne wycięcie (2-3 mm), wycięcie punchowe oraz laserowe opróżnienie torbieli, dobierane indywidualnie w zależności od lokalizacji i oczekiwań estetycznych pacjenta. W przypadku zakażonych torbieli konieczne jest najpierw leczenie antybiotykami (np. flukloksacylina) oraz nacięcie i drenaż, a wycięcie chirurgiczne odracza się do ustąpienia stanu zapalnego. Po zabiegu zaleca się utrzymanie rany w czystości, stosowanie maści antybiotykowych oraz unikanie intensywnego wysiłku przez około 14 dni. Rokowanie jest dobre, a powikłania, takie jak zakażenie, krwawienie czy blizny, występują rzadko przy prawidłowej technice i opiece pooperacyjnej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Leczenie
antybiotykoterapia, blizna, ból, chirurg, chirurgiczne usunięcie torbieli, dermatolog, drenaż torbieli, flukloksacylina, gojenie, keratyna, kortykosteroid, krwawienie, minimalne wycięcie, nacięcie i drenaż, nawrót torbieli, stan zapalny, torbiel naskórkowa, transformacja złośliwa, treść ropna, triamcynolon, zakażenie, znieczulenie miejscowe -
Objawy
Torbiel naskórkowa (cystis epidermoidalis) to łagodna, powoli rosnąca zmiana podskórna wypełniona keratyną, najczęściej występująca u osób w wieku 20-60 lat, z przewagą mężczyzn. Lokalizuje się głównie na twarzy, klatce piersiowej, plecach, szyi, owłosionej skórze głowy, kończynach oraz okolicy narządów płciowych. Klinicznie prezentuje się jako okrągły, kopulasty guzek o rozmiarze od około 0,6 cm do ponad 5 cm, często z centralnym punktum, powoli rosnący, dobrze odgraniczony i przesuwalny względem tkanek. Zmiana jest zwykle bezbolesna, chyba że dojdzie do zapalenia lub zakażenia, które manifestują się zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem, uciepleniem oraz ropną wydzieliną o nieprzyjemnym zapachu. Powikłania obejmują stan zapalny, zakażenie, pęknięcie torbieli, a w rzadkich przypadkach złośliwą transformację (około 1%) w raka płaskonabłonkowego lub podstawnokomórkowego.
Postępowanie obejmuje regularną obserwację zmian, zwłaszcza w przypadku powolnego wzrostu, braku dolegliwości i stabilnego obrazu klinicznego. Wskazaniem do konsultacji i ewentualnego leczenia chirurgicznego są szybki wzrost, ból, zaczerwienienie, wyciek ropnej wydzieliny, pęknięcie torbieli, lokalizacja w miejscach narażonych na urazy mechaniczne oraz objawy sugerujące transformację nowotworową (asymetria, nieregularne brzegi, krwawienie). Monitorowanie pozwala na wczesne wykrycie powikłań i minimalizację ryzyka rozwoju zakażeń czy sepsy. Torbiele mogą wpływać na jakość życia pacjentów ze względu na dyskomfort mechaniczny, ból oraz aspekty kosmetyczne, szczególnie gdy lokalizują się na twarzy, szyi czy dłoniach. Zaleca się edukację pacjentów w zakresie samokontroli oraz regularne wizyty kontrolne u lekarza.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Objawy
asymetria, badanie palpacyjne, guzek podskórny, objawy ogólnoustrojowe, pęknięcie torbieli, podrażnienie, posocznica, punktum, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, samoistne ustąpienie, sepsa, stan zapalny torbieli, torbiel naskórkowa, wydzielina ropna, zaczerwienienie i obrzęk, zapalenie torbieli, złośliwa transformacja -
Patofizjologia i mechanizm
Torbiel naskórkowa (cystis epidermalis) to łagodna zmiana podskórna powstająca w wyniku proliferacji komórek naskórkowych w obrębie skóry właściwej, najczęściej z górnej części mieszka włosowego (lejka). Charakteryzuje się wyściółką nabłonka wielowarstwowego płaskiego, który produkuje keratynę gromadzącą się w jamie torbieli jako gęsta, żółtawa masa. Patogeneza obejmuje zaczopowanie ujścia mieszka włosowego, proliferację komórek naskórkowych i brak komunikacji z powierzchnią skóry, co prowadzi do tworzenia torbieli. Wtórne torbiele mogą powstawać po urazach lub zabiegach chirurgicznych, a także u pacjentów z trądzikiem pospolitym, gdzie uszkodzenie mieszków włosowych sprzyja ich powstawaniu. W badaniach immunohistochemicznych wykazano ekspresję cytokeratyn 1 i 10, a także obecność keratohialiny i rogowacenie naskórkowe. Torbiele mogą ulegać zapaleniu, zwłaszcza po pęknięciu, co prowadzi do reakcji zapalnej i ryzyka infekcji beztlenowej. Rzadko obserwuje się złośliwą transformację do raka płaskonabłonkowego lub podstawnokomórkowego, z częstością 0,011-0,045%.
Leczenie torbieli naskórkowych polega na całkowitym wycięciu zmiany, co zapobiega nawrotom; w przypadku zapalenia zaleca się najpierw drenaż i odroczenie wycięcia o 1-2 tygodnie. Nowoczesne podejścia terapeutyczne rozważają enzymatyczne rozkładanie torbieli za pomocą hialuronidazy, kolagenazy i lipazy, co może zmniejszyć bliznowacenie i skrócić rekonwalescencję, szczególnie w obszarach estetycznie istotnych. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić torbiele wrodzone, wtórne po urazach, a także torbiele związane z zespołami genetycznymi (np. zespół Gardnera). Czynniki ryzyka powstawania torbieli obejmują ekspozycję na promieniowanie UV, infekcję HPV (szczególnie typy 57 i 60 w torbielach podeszwowych) oraz stosowanie inhibitorów BRAF. Powikłania obejmują infekcje, zapalenia, nawrót po niepełnym usunięciu oraz rzadkie transformacje nowotworowe, dlatego zaleca się dokładne badanie histopatologiczne wyciętych zmian.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Patofizjologia i mechanizm
antygen karcinoembrionalny, hialuronidaza, inhibitor BRAF, jednostka włosowo-łojowa, kolagenaza, kwas hialuronowy, mieszek włosowy, nabłonek wielowarstwowy płaski, promieniowanie ultrafioletowe, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja zapalna, skóra właściwa, terapia enzymatyczna, torbiel naskórkowa, torbiel włączeniowa naskórka, trądzik pospolity, uraz penetrujący, uszkodzenie słoneczne, wirus brodawczaka ludzkiego, zaczopowanie mieszka włosowego, zaskórnik, złuszczanie -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Torbiele naskórkowe (epidermal inclusion cysts) cechują się dobrym rokowaniem po całkowitym wycięciu zawartości i ściany torbieli. Najczęstszym powikłaniem jest nawrót, który wynika z niepełnego usunięcia torebki torbieli podczas zabiegu chirurgicznego. Torbiele te są łagodne, jednak w rzadkich przypadkach może dojść do transformacji złośliwej, najczęściej w raka płaskonabłonkowego (SCC, około 70% przypadków) lub raka podstawnokomórkowego (BCC). Wskazania do leczenia chirurgicznego obejmują tendencję do powiększania się, lokalizację w widocznych miejscach (twarz, szyja), dolegliwości bólowe, nawracające stany zapalne oraz podejrzenie transformacji złośliwej. W przypadku zakażenia torbieli, szczególnie z obecnością ropnia, konieczne jest chirurgiczne drenaż i antybiotykoterapia układowa, z uwzględnieniem roli bakterii beztlenowych w procesie zapalnym.
Rokowanie zależy przede wszystkim od kompletności wycięcia chirurgicznego torebki torbieli, obecności predyspozycji genetycznych, historii nawrotów, stanu zapalnego oraz lokalizacji zmiany. Nawracające torbiele, zwłaszcza u pacjentów z zespołami genetycznymi, wymagają bardziej agresywnego leczenia i regularnej kontroli. Naturalny przebieg torbieli może być różny – od samoistnej regresji, przez stabilny stan bezobjawowy, po powiększanie się i rozwój dolegliwości. Wskazane jest indywidualne podejście do pacjenta, uwzględniające obserwację lub interwencję chirurgiczną w przypadku objawów lub estetycznych problemów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
antybiotyk ogólnoustrojowy, bakteria beztlenowa, drenaż chirurgiczny, formowanie torbieli, leczenie chirurgiczne torbieli, nawrót torbieli, predyspozycja genetyczna, proces zapalny, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, stan zapalny torbieli, technika chirurgiczna, torbiel naskórkowa, torbiel nawracająca, torbiel włączeniowa naskórka, transformacja złośliwa, zespół genetyczny predysponujący -
Zapobieganie i profilaktyka
Profilaktyka torbieli naskórkowych (epidermoidalnych) opiera się na kompleksowym podejściu obejmującym higienę skóry, unikanie urazów oraz odpowiednią pielęgnację ran i istniejących zmian. Kluczowe jest unikanie samodzielnego wyciskania czy przebijania torbieli, co zwiększa ryzyko infekcji i nawrotów. Zaleca się stosowanie ciepłych okładów przez 20-30 minut, 3-4 razy dziennie oraz utrzymanie czystości okolicy zmiany. W profilaktyce istotne są także modyfikacje stylu życia, takie jak stosowanie niekomedogennych, beztłuszczowych kosmetyków, unikanie obcisłej odzieży, odpowiednie techniki golenia oraz zbilansowana dieta z ograniczeniem produktów o wysokim indeksie glikemicznym i odpowiednim spożyciem witaminy A. Regularne konsultacje dermatologiczne, co najmniej raz w roku, umożliwiają wczesne wykrycie i leczenie zmian skórnych predysponujących do powstawania torbieli.
W przypadku leczenia istniejących torbieli, najskuteczniejszą metodą zapobiegania nawrotom jest chirurgiczne całkowite wycięcie torbieli wraz z jej torebką, unikając jedynie nacięcia i drenażu, które często prowadzą do nawrotów. Pooperacyjna opieka powinna obejmować utrzymanie czystości i suchości rany oraz zapobieganie podrażnieniom i urazom mechanicznym. Specyficzne typy torbieli, takie jak torbiele pilonidalne czy gradówki, wymagają dodatkowych środków profilaktycznych, np. utrzymania skóry w czystości i suchości lub higieny powiek. W stanach zapalnych lub podejrzeniu infekcji torbieli wskazane jest stosowanie antybiotykoterapii oraz odpowiednie postępowanie chirurgiczne. W przypadku podejrzenia nowotworu konieczne jest formalne wycięcie i badanie histopatologiczne. Całościowe podejście, dostosowane indywidualnie przez dermatologa, jest kluczowe dla skutecznej profilaktyki i leczenia torbieli naskórkowych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Torbiel naskórkowa – Zapobieganie i profilaktyka
antybiotykoterapia, blokada gruczołu, ciepły okład, dermatolog, epilacja laserowa, gradówka, gruczoł łojowy, hormonalny środek antykoncepcyjny, indeks glikemiczny, infekcja torbieli, konsultacja dermatologiczna, lek przeciwtrądzikowy, nacięcie i drenaż, ocena histologiczna, opieka pooperacyjna, pielęgnacja rany, środek antyseptyczny, stan zapalny, torbiel epidermoidalna, torbiel jajnikowa, torbiel łojowa, torbiel naskórkowa, torbiel pilonidalna, torbiel włosowa, torbiel zapalna, trądzik, witamina A, wrastający włos