Ostre niewydolność wątroby
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to nagłe i ciężkie upośledzenie funkcji wątroby u osób bez wcześniejszych chorób tego narządu, objawiające się encefalopatią wątrobową i zaburzeniami krzepnięcia. Główne objawy to zaburzenia świadomości, żółtaczka oraz zaburzenia krzepnięcia. Leczenie wymaga natychmiastowej hospitalizacji, ścisłego monitorowania parametrów życiowych i laboratoryjnych oraz stosowania leków obniżających poziom amoniaku, a w wielu przypadkach przeszczepu wątroby. Kluczowa jest interdyscyplinarna opieka specjalistów oraz edukacja pacjenta i rodziny w zakresie leczenia i profilaktyki powikłań.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to nagłe, zagrażające życiu upośledzenie funkcji wątroby u pacjentów bez wcześniejszej choroby tego narządu, charakteryzujące się encefalopatią wątrobową oraz zaburzeniami funkcji syntetycznej (INR ≥ 1,5) rozwijającymi się w czasie krótszym niż 26 tygodni. Wymaga natychmiastowej hospitalizacji i intensywnego monitorowania parametrów neurologicznych (m.in. ocena stanu świadomości co 1-2 godziny, skala Glasgow), hemodynamicznych (utrzymanie MAP ≥ 65 mmHg, inwazyjne monitorowanie ciśnienia tętniczego) oraz laboratoryjnych (codzienna kontrola ALT, AST, bilirubiny, INR, poziomu amoniaku 47-65 μmol/L, glikemii co 1-2 godziny). Kluczowe jest także zapewnienie prawidłowej wentylacji, korekta zaburzeń elektrolitowych (szczególnie hipokaliemii) i koagulopatii, a także profilaktyka i leczenie encefalopatii wątrobowej (laktuloza, rifaksymina) oraz infekcji. W przypadku niewydolności nerek stosuje się terapię nerkozastępczą (CRRT). Leczenie przyczynowe, w tym podawanie N-acetylocysteiny w zatruciu paracetamolem, oraz przygotowanie do przeszczepienia wątroby są nieodzowne dla poprawy rokowania.
Opieka pielęgniarska nad pacjentem z ALF wymaga interdyscyplinarnego podejścia, obejmującego koordynację działań zespołu specjalistów (hepatolog, intensywista, chirurg transplantacyjny, nefrolog, neurolog, psycholog) oraz stałą edukację pacjenta i rodziny. Pielęgniarka odpowiada za monitorowanie dynamicznego przebiegu choroby, wdrażanie protokołów leczenia, zapobieganie powikłaniom wielonarządowym, a także wsparcie emocjonalne i psychologiczne. Po przeszczepieniu wątroby konieczne jest monitorowanie funkcji narządu, zarządzanie immunosupresją oraz profilaktyka infekcji. Profilaktyka ALF obejmuje edukację na temat bezpiecznego stosowania leków hepatotoksycznych, szczepienia przeciwko WZW B oraz promocję zdrowego stylu życia. Holistyczne podejście, uwzględniające aspekty fizyczne, psychiczne i społeczne, jest fundamentem profesjonalnej opieki nad pacjentem z ostrą niewydolnością wątroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
benzodiazepiny, benzoesan sodu, bilans płynów, całkowite żywienie pozajelitowe, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie w tętnicy płucnej, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, gazometria, glikemia, hipokaliemia, hiponatremia, immunosupresja, INR, kwas ursodeoksycholowy, laktuloza, morfologia krwi, N-acetylocysteina, neomycyna, ośrodkowe ciśnienie żylne, ostra niewydolność wątroby, parametry krzepnięcia, parametry nerkowe, parametry życiowe, poziom amoniaku, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwgrzybicza, przedawkowanie paracetamolu, resuscytacja płynowa, rifaksymina, saturacja krwi, skala Glasgow, skala MELD, średnie ciśnienie tętnicze, stłuszczenie wątroby, świeżo mrożone osocze, terapia nerkozastępcza, transplantacja wątroby, węgiel aktywowany, wentylacja mechaniczna, witamina K, zapalenie wątroby typu B, zastój żółci, żywienie enteralne -
Diagnostyka i diagnoza
Ostra niewydolność wątroby (ALF) definiowana jest przez nagłe pogorszenie funkcji wątroby u pacjentów bez wcześniejszej choroby wątroby, manifestujące się koagulopatią (INR ≥1,5) oraz encefalopatią wątrobową, trwającą krócej niż 26 tygodni. Diagnostyka ALF wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad (uwzględniający ekspozycję na paracetamol, toksyny, wirusy hepatotropowe, choroby autoimmunologiczne i chorobę Wilsona), badanie fizykalne oraz szeroki panel badań laboratoryjnych (m.in. ALT, AST, bilirubina, albuminy, amoniak, serologia wirusowa, poziom paracetamolu, badania autoimmunologiczne i toksykologiczne). Obrazowanie (USG z dopplerem, TK, MRI, MRCP) służy ocenie struktury wątroby, drożności naczyń i wykluczeniu innych przyczyn, natomiast biopsja wątroby, preferencyjnie przezżylna, jest zarezerwowana dla wybranych przypadków o niejasnej etiologii. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. ostre zapalenie wątroby, zaostrzenie przewlekłej choroby wątroby, sepsę oraz zakażenia imitujące ALF (np. malaria, leptospiroza).
Ocena rokowania w ALF opiera się na systemach prognostycznych, takich jak kryteria King’s College, model MELD (wartość ≥30,5 wskazuje na konieczność przeszczepu), APACHE II oraz klasyfikacja O’Grady’ego. Czynniki negatywnie wpływające na rokowanie to m.in. etiologia inna niż zatrucie paracetamolem lub WZW typu A, zaawansowana encefalopatia, wiek pacjenta, wysokie stężenia bilirubiny, INR >6,5, kreatynina, kwasica metaboliczna oraz rozwój powikłań (obrzęk mózgu, niewydolność nerek, ARDS, zakażenia). Wczesne rozpoznanie i szybkie skierowanie do ośrodka transplantacyjnego są kluczowe, a decyzja o przeszczepie powinna zapaść w ciągu 3 dni. Kompleksowa opieka intensywna może zmniejszyć śmiertelność z 80% do około 25-30%. Monitorowanie laboratoryjne i szybka interwencja terapeutyczna, w tym podanie N-acetylocysteiny w zatruciu paracetamolem, są niezbędne dla poprawy rokowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Diagnostyka i diagnoza
albuminy, aminotransferazy, amoniak we krwi, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, biopsja wątroby, cholangiografia rezonansu magnetycznego, choroba Wilsona, encefalopatia wątrobowa, gazometria krwi tętniczej, koagulopatia, krwawienie, kryteria Kings College, model MELD, morfologia krwi, N-acetylocysteina, nadciśnienie wrotne, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, przeciwciała autoimmunologiczne, przeszczep wątroby, rezonans magnetyczny, sepsa, skala APACHE, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości, zespół Budda-Chiariego, zespół HELLP, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół wątrobowo-nerkowy, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka hemolityczna -
Epidemiologia
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to nagłe, ciężkie uszkodzenie wątroby z encefalopatią u osób bez wcześniejszej choroby wątroby, charakteryzujące się wysoką śmiertelnością (30-70%, średnio ok. 50%). Częstość występowania ALF w krajach rozwiniętych wynosi poniżej 10 przypadków na milion mieszkańców rocznie, z około 2000 przypadków rocznie w USA. Etiologia ALF jest zróżnicowana geograficznie: w krajach rozwiniętych dominuje polekowe uszkodzenie wątroby (DILI), zwłaszcza zatrucie paracetamolem (42-55% przypadków), natomiast w krajach rozwijających się główną przyczyną są wirusowe zapalenia wątroby typu A, B i E. ALF najczęściej dotyka młodych dorosłych (35-45 lat), częściej kobiety (73%), a śmiertelność jest wyższa u pacjentów poniżej 10 i powyżej 40 lat. Wśród dzieci etiologia różni się wiekowo, z przewagą etiologii metabolicznych i nieokreślonych u niemowląt oraz toksycznych i autoimmunologicznych u starszych dzieci.
Śmiertelność ALF pozostaje wysoka (30-70%), głównie z powodu obrzęku mózgu, sepsy i niewydolności wielonarządowej, jednak wczesny przeszczep wątroby może zwiększyć przeżywalność do 80%. W krajach rozwiniętych obserwuje się spadek ALF wywołanej wirusami, a wzrost przypadków związanych z paracetamolem. W krajach rozwijających się ALF pozostaje głównie konsekwencją infekcji wirusowych, zwłaszcza HEV u kobiet w ciąży. Brak jednolitych definicji i rejestrów epidemiologicznych utrudnia dokładną ocenę częstości i obciążenia ALF. Konieczne są dalsze badania epidemiologiczne, rozwój standardów diagnostycznych, rejestrów krajowych oraz opracowanie skuteczniejszych strategii profilaktycznych i terapeutycznych, w tym lepszych kryteriów prognostycznych i metod oceny funkcji wątroby, aby poprawić wyniki leczenia pacjentów z ALF.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Epidemiologia
autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Wilsona, dysfunkcja wątroby, encefalopatia wątrobowa, funkcja wątroby, małopłytkowość, marskość wątroby, niewydolność wielonarządowa, obrzęk mózgu, ortotopowy przeszczep wątroby, ostra niewydolność wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, podwyższone enzymy wątrobowe, polekowe uszkodzenie wątroby, przeszczep wątroby, scyntygrafia wątrobowo-żółciowa, sepsa, wirus zapalenia wątroby typu A, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu E, wirusowe zapalenie wątroby, zatrucie paracetamolem, zespół HELLP -
Leczenie
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to nagłe, zagrażające życiu pogorszenie funkcji wątroby u osób bez wcześniejszej choroby wątroby, objawiające się żółtaczką, koagulopatią i encefalopatią wątrobową. Leczenie wspomagające obejmuje płynoterapię (albuminy przy stężeniu <3 mg/dl), stosowanie noradrenaliny przy hipotensji opornej na płyny, korekcję zaburzeń elektrolitowych, leczenie hipoglikemii (np. 10% dekstroza), profilaktykę krwawień z przewodu pokarmowego oraz wsparcie oddechowe i żywieniowe (zalecane 60 g białka/dzień). Encefalopatia wątrobowa wymaga ułożenia pacjenta z głową uniesioną o 30°, unikania nadmiernej sedacji, a w stopniach III-IV intubacji. Obrzęk mózgu leczy się mannitolem (0,5-1 g/kg), a w opornych przypadkach hiperwentylacją, barbituranami lub umiarkowaną hipotermią (32-34°C). Terapia nerkozastępcza (np. CVVHD) jest wskazana przy podwyższonym amoniaku lub postępującej encefalopatii.
Leczenie przyczynowe zależy od etiologii ALF: w zatruciu paracetamolem stosuje się N-acetylocysteinę (NAC) najlepiej w ciągu 8-12 godzin od spożycia oraz węgiel aktywowany do 4 godzin; w wirusowym zapaleniu wątroby typu B – entekawir lub tenofowir; w opryszczkowym zapaleniu wątroby – acyklowir; w autoimmunologicznym zapaleniu – kortykosteroidy (prednizon 40-60 mg/dzień). Przeszczep wątroby jest terapią z wyboru u pacjentów z encefalopatią stopnia III/IV lub spełniających kryteria King’s College, z roczną przeżywalnością około 80-84%. Wspomagające systemy detoksykacyjne (MARS, plazmafereza, bioartificial liver) mogą być stosowane jako terapia pomostowa, jednak ich wpływ na długoterminowe przeżycie nie jest jednoznaczny. Nowoczesne metody, takie jak przeszczep hepatocytów, terapia komórkami macierzystymi czy ksenotransplantacja, pozostają w fazie badań klinicznych. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie, intensywna terapia i transfer do ośrodka transplantacyjnego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Leczenie
albuminy, antagonista receptora H2, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Wilsona, encefalopatia wątrobowa, entekawir, hipoalbuminemia, inhibitor pompy protonowej, koagulopatia, komórki macierzyste mezenchymalne, kortykosteroid, ksenotransplantacja, mannitol, N-acetylocysteina, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, plazmafereza, przeszczep hepatocytów, przeszczep wątroby, rekombinowany czynnik VII, świeżo mrożone osocze, terapia nerkozastępcza, węgiel aktywowany, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenia krzepnięcia, zatrucie paracetamolem, zespół wątrobowo-nerkowy -
Objawy
Ostra niewydolność wątroby (ONW) to nagła utrata funkcji wątroby u osoby bez wcześniejszej choroby wątroby, charakteryzująca się koagulopatią (INR ≥1,5) oraz encefalopatią wątrobową. Początkowo objawy są niespecyficzne (zmęczenie, nudności, bóle brzucha), a do 50% pacjentów może być bezobjawowych. W miarę progresji pojawiają się żółtaczka, encefalopatia (klasyfikowana w 4 stopniach), wodobrzusze, obrzęki i zaburzenia krzepnięcia. Encefalopatia wątrobowa w ONW jest związana z hiperamonemią (poziom amoniaku >100 μmol/l) i obrzękiem mózgu, co zwiększa ryzyko wgłobienia i pogarsza rokowanie. ONW dzieli się na hiperaostrą (encefalopatia w ciągu 7 dni od żółtaczki), ostrą (1-4 tygodnie) i podostrą (4-12 tygodni), a szybka progresja wiąże się z gorszym rokowaniem.
Diagnostyka opiera się na podwyższonych aminotransferazach (>10-krotne przekroczenie normy), INR ≥1,5, encefalopatii i braku wcześniejszej choroby wątroby. ONW często komplikuje się niewydolnością nerek (>50% przypadków), hiponatremią, kwasicą mleczanową i hipoglikemią. Wysoka śmiertelność (30-40% obecnie) wymaga intensywnej terapii i często przeszczepienia wątroby, które poprawia przeżywalność (>65% rocznie). Rokowanie zależy od etiologii (lepsze przy zatruciu paracetamolem), stopnia encefalopatii, powikłań oraz wieku pacjenta. Wczesne rozpoznanie i leczenie w ośrodkach transplantacyjnych są kluczowe dla poprawy wyników klinicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Objawy
aminotransferazy, ból brzucha, encefalopatia wątrobowa, funkcja wątroby, hiperamonemia, hipoglikemia, hiponatremia, koagulopatia, kwasica mleczanowa, martwica hepatocytów, niewydolność nerek, nudności i wymioty, obrzęk, obrzęk mózgu, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność wątroby, świąd skóry, uszkodzenie mózgu, utrata apetytu, wodobrzusze, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół wątrobowo-nerkowy, zmęczenie, żółtaczka -
Patofizjologia i mechanizm
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to stan nagłego, ciężkiego uszkodzenia wątroby u pacjentów bez wcześniejszej choroby wątroby, definiowany przez encefalopatię wątrobową, koagulopatię (INR ≥1,5) oraz żółtaczkę rozwijające się w czasie krótszym niż 26 tygodni. Patofizjologia ALF obejmuje masywną martwicę i apoptozę hepatocytów, nasilony stan zapalny z uwolnieniem cytokin prozapalnych (TNF, IL-6, IL-8) oraz toksyn, co prowadzi do dysfunkcji wielonarządowej i zwiększonej podatności na infekcje. Najczęstszą przyczyną ALF w krajach zachodnich jest toksyczność paracetamolu, gdzie metabolit NAPQI, powstający w wyniku metabolizmu przez cytochrom P450, wyczerpuje zapasy glutationu, prowadząc do uszkodzenia hepatocytów. Obrzęk mózgu i encefalopatia wątrobowa wynikają z akumulacji amoniaku i glutaminy w astrocytach, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego i zaburzenia autoregulacji mózgowej. Wazoplegia i krążenie hiperkinetyczne są konsekwencją aktywacji syntazy tlenku azotu i upośledzonej detoksykacji endotoksyn przez uszkodzoną wątrobę.
Diagnostyka i leczenie ALF opierają się na intensywnej terapii, leczeniu przyczynowym oraz transplantacji wątroby w ciężkich przypadkach. Terapia wymiany osocza (TPE) może usuwać endotoksyny, cytokiny i DAMPs, tłumiąc ogólnoustrojowe zapalenie i wspomagając regenerację hepatocytów. Nowatorskie podejścia, takie jak podawanie ludzkich mezenchymalnych komórek macierzystych pępowiny (hUC-MSCs), wykazują potencjał immunomodulujący i ochronny, zmniejszając apoptozę hepatocytów oraz poziomy cytokin zapalnych (TNF-α, IL-6, IL-1β). Obrazowanie hepatobilarne SPECT stanowi cenne narzędzie do oceny funkcji wątroby i ciężkości ALF. Zrozumienie złożonych mechanizmów patogenetycznych, w tym roli stresu oksydacyjnego, ferroptozy oraz interakcji między toksynami a odpowiedzią immunologiczną, jest kluczowe dla optymalizacji terapii i poprawy rokowania pacjentów z ALF.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Patofizjologia i mechanizm
anemia aplastyczna, apoptoza hepatocytów, choroba Wilsona, cytochrom P450, czynnik martwicy nowotworów, encefalopatia wątrobowa, interleukina-6, koagulopatia, krążenie hiperkinetyczne, martwica hepatocytów, mezenchymalne komórki macierzyste, N-acetylocysteina, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, NAPQI, niekardiogenny obrzęk płuc, obrzęk astrocytów, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, reakcja Fentona, reaktywne formy tlenu, świeżo mrożone osocze, syntaza tlenku azotu, terapeutyczna wymiana osocza, zatrucie paracetamolem, zespół Budda-Chiariego, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to zespół kliniczny o wysokim ryzyku śmiertelności bez przeszczepienia. Kluczowa jest dokładna ocena prognostyczna, wykorzystująca m.in. kryteria Clichy i King’s College Hospital (KCH), choć ich zastosowanie jest ograniczone przez dostępność i czułość. W ALF wywołanej paracetamolem, złe rokowanie wiąże się z pH tętniczym <7,3, PT >100 s lub kreatyniną >300 μg/ml (3,4 mg/dl). W ALF niezwiązanej z paracetamolem, PT >100 s oraz co najmniej trzy z pięciu kryteriów (wiek <10 lub >40 lat, etiologia non-A/non-B, czas żółtaczki >7 dni, PT >50 s, bilirubina >300 μmol/L) wskazują na zły prognostyk. Modele MELD (>23,5) i jego modyfikacje (CATCH-LIFE-MELD, MELD-complication) poprawiają ocenę ryzyka, zwłaszcza w ACLF. Skala CLIF-SOFA przewyższa MELD pod względem czułości, swoistości i AUROC, a jej wersja pediatryczna (pCLIF-SOFA) jest lepsza niż PELD/MELD u dzieci z ALF. Dynamiczna ocena zmian parametrów prognostycznych w ciągu pierwszych dni hospitalizacji dostarcza dokładniejszych informacji o rokowaniu niż pojedyncze pomiary wyjściowe.
Nowoczesne narzędzia prognostyczne, takie jak elastografia mierząca sztywność wątroby (LSM), test LiMAx oceniający maksymalną funkcję wątroby, oraz modele CART i ALFED, wykazują wyższą dokładność predykcyjną niż tradycyjne kryteria. Sarkopenia jest niezależnym czynnikiem ryzyka progresji ACLF (HR 3,771; 95% CI 2,114-6,727; p<0,001) i może przewidywać 90-dniowe rokowanie. Wysokie wartości INR (>2,97), bilirubiny (>21,15 mg/dL), kreatyniny (>0,385 mg/dL) i amoniaku (>212 μmol/L) oraz obecność encefalopatii wątrobowej, zakażeń płuc i SBP są istotnymi czynnikami ryzyka śmiertelności. Etiologia ALF wpływa na rokowanie – paracetamolowa ALF ma lepsze przeżycie, a szybka progresja do encefalopatii (<2 tygodnie) wiąże się z lepszym rokowaniem. Wzrost liczby powikłań i niewydolności narządów znacząco obniża przeżywalność. Pomimo dostępności licznych modeli prognostycznych, ich dokładność i powtarzalność są ograniczone, co podkreśla potrzebę dalszych badań i rozwoju bardziej wiarygodnych narzędzi prognostycznych, zwłaszcza w kontekście kwalifikacji do przeszczepienia wątroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Rokowania, prognozy i postęp choroby
amoniak, bilirubina całkowita, Classification and Regression Tree, czas protrombinowy, elastografia wątroby, encefalopatia wątrobowa, koagulopatia, kreatynina, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, Model for End-Stage Liver Disease, niewydolność nerek, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, piorunująca niewydolność wątroby, pole pod krzywą ROC, pomiar sztywności wątroby, przeszczepienie wątroby, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, sarkopenia, skala CLIF-SOFA, zatrucie paracetamolem, zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych -
Zapobieganie i profilaktyka
Ostra niewydolność wątroby (ALF) stanowi stan zagrożenia życia, wymagający kompleksowej profilaktyki obejmującej eliminację czynników ryzyka oraz zapobieganie progresji choroby u pacjentów z istniejącym uszkodzeniem wątroby. Kluczowe strategie prewencyjne to ścisłe przestrzeganie dawkowania leków, zwłaszcza paracetamolu, unikanie łączenia preparatów zawierających tę samą substancję czynną, oraz konsultacje lekarskie przy stosowaniu leków u chorych z chorobami wątroby. Ograniczenie spożycia alkoholu do maksymalnie jednego drinka dziennie u kobiet i dwóch u mężczyzn, a u pacjentów z chorobami wątroby całkowita abstynencja, jest niezbędne. Szczepienia przeciwko WZW A i B są rekomendowane u osób z grup ryzyka i pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby, co zapobiega nadkażeniom i dekompensacji. Dodatkowo, profilaktyka obejmuje unikanie ryzykownych zachowań zwiększających ryzyko zakażeń, utrzymanie prawidłowej masy ciała, zdrowy styl życia, kontrolę metaboliczną oraz unikanie ekspozycji na toksyny i zatrucia.
U pacjentów z istniejącą chorobą wątroby zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby, leczenie antywirusowe w przypadku zakażenia HBV oraz selektywną profilaktykę antybiotykową u chorych z marskością i ryzykiem infekcji. W ostrym przebiegu ALF konieczne jest wczesne rozpoznanie i leczenie encefalopatii wątrobowej, profilaktyka owrzodzeń stresowych (IPP lub blokery H2), monitorowanie glikemii (utrzymanie glukozy 160-200 mg/dl), korekta zaburzeń elektrolitowych i odżywianie (1,0-1,5 g białka/kg mc/dobę). Wspieranie funkcji nerek, w tym wczesna terapia nerkozastępcza, oraz utrzymanie średniego ciśnienia tętniczego ≥65 mmHg z zastosowaniem noradrenaliny w przypadku hipotensji, są kluczowe dla zapobiegania niewydolności wielonarządowej. Podawanie N-acetylocysteiny, zwłaszcza w zatruciu paracetamolem, oraz manipulacja mikrobiotą jelitową (rifaksymina, probiotyki) wspomagają leczenie. W ostrych encefalopatiach z hiperamonemią można rozważyć benzoesan sodu (dawka nasycająca 5,5 g/m² i podtrzymująca 55 g/m² dożylnie), co stanowi alternatywę dla laktulozy. Wczesna konsultacja z ośrodkiem transplantacyjnym i hospitalizacja w wyspecjalizowanym ośrodku są niezbędne dla poprawy rokowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Ostre niewydolność wątroby – Zapobieganie i profilaktyka
benzoesan sodu, bloker receptora H2, cefalosporyna, cefotaksym, ceftriakson, cyprofloksacyna, encefalopatia wątrobowa, fluorochinolon, hiperamonemia, inhibitor pompy protonowej, koagulopatia, laktuloza, lek hepatotoksyczny, marskość wątroby, N-acetylocysteina, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, noradrenalina, norfloksacyna, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, rifaksymina, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, terapia nerkozastępcza, translokacja bakteryjna, trimetoprim-sulfametoksazol, wirusowe zapalenie wątroby, zespół wątrobowo-nerkowy