pyretryny
Pyretryny są grupą naturalnie występujących substancji o właściwościach owadobójczych, ekstrahowanych z kwiatów chryzantem (głównie z gatunku Chrysanthemum cinerariaefolium). W medycynie i farmacji wykorzystywane są jako składniki preparatów zewnętrznych do zwalczania pasożytów zewnętrznych, takich jak wszy, świerzb czy nużeńce.
Mechanizm działania pyretryn polega na zaburzaniu funkcjonowania kanałów sodowych w błonach komórkowych neuronów owadów, co prowadzi do paraliżu i śmierci pasożyta. Substancje te charakteryzują się niską toksycznością dla ssaków i szybkim metabolizmem w organizmie człowieka, co czyni je względnie bezpiecznymi w stosowaniu.
W praktyce klinicznej pyretryny stosowane są najczęściej w postaci szamponów, płynów, aerozoli lub kremów. Często łączy się je z butotlenkiem piperonylu (PBO), który działa jako synergista, zwiększając skuteczność pyretryn poprzez hamowanie enzymów metabolizujących te związki w organizmie owada. Należy pamiętać, że pyretryny mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych na chryzantemy lub inne rośliny z rodziny astrowatych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wszawica – Leczenie
Wszawica (pediculosis) to infestacja wywołana przez wszy głowowe (Pediculus humanus capitis), najczęściej dotykająca dzieci w wieku 4-12 lat. Diagnostyka opiera się na wykryciu żywych wszy lub nimf, gdyż obecność samych gnid nie świadczy o aktywnej infestacji. Zalecane jest systematyczne badanie skóry głowy i włosów grzebieniem o gęstych ząbkach, szczególnie w okolicach za uszami i karku. Leczenie obejmuje preparaty dostępne bez recepty, takie jak permetryna 1%, pyretryny z butoksydem piperonylu oraz dimetikon, a w przypadku oporności lub niepowodzenia terapii – leki na receptę: alkohol benzylowy 5%, iwermektyna 0,5%, malation 0,5%, spinosad 0,9% oraz doustna iwermektyna. Powtórne leczenie po 7-9 dniach jest konieczne, zwłaszcza gdy stosowane preparaty nie działają na jaja wszy. Metody mechaniczne, takie jak wyczesywanie na mokro i urządzenia termiczne, stanowią uzupełnienie terapii, szczególnie u dzieci poniżej 2 lat, kobiet w ciąży oraz osób z egzemą lub astmą.
- Leksykon chorób i schorzeń
Wesz głowowa i gnidy – Etiologia i przyczyny
Wesz głowowa (Pediculus humanus capitis) to obligatoryjny pasożyt człowieka, osiągający długość 2-3 mm, żyjący wyłącznie na skórze głowy i żywiący się krwią. Cykl życiowy obejmuje stadia gnid (jaja), nimf i dorosłych osobników, trwający około 3 tygodnie. Samica składa 5-10 jaj dziennie, przytwierdzając je do włosa w odległości <6 mm od skóry. Wesz nie potrafi skakać ani latać, a transmisja odbywa się głównie przez bezpośredni kontakt głowa-do-głowy, zwłaszcza wśród dzieci w wieku 3-12 lat. Czynniki ryzyka obejmują wiek, płeć (dziewczynki są 2-4 razy bardziej narażone), pochodzenie etniczne oraz środowisko życia. Przenoszenie przez przedmioty jest epidemiologicznie mało istotne. Zarażenie nie jest związane z higieną osobistą ani statusem socjoekonomicznym, a wszy nie przenoszą się przez zwierzęta domowe.
cykl życiowy wszy, dimetykon, gnidy, impetigo, infestacja, insektycydy, kontakt głowa-do-głowy, liszajec zakaźny, malation, nimfy wszy, oporność wszy, pasożyt obligatoryjny, pedykulicydy, permetryna, pyretryny, reakcja alergiczna na ślinę wszy, stygmatyzacja społeczna, transmisja wszawicy, wesz głowowa, wesz odzieżowa, wszawica głowowa, zarażenie wszami - Leksykon chorób i schorzeń
Wesz owłosieniowa (wszy owłosieniowe) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wesz owłosieniowa (Phthirus pubis) to pasożyt o wielkości 1-2 mm, bytujący głównie w owłosieniu łonowym, ale także w innych miejscach z grubymi włosami (pachy, broda, rzęsy). Zakażenie objawia się intensywnym świądem nasilającym się nocą, obecnością żywych wszy i gnid przyczepionych do włosów oraz zmianami skórnymi w postaci czerwonych lub niebieskawych plamek i śladów drapania. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, wykrywającym ruchome wszy i gnidy, a leczenie polega na stosowaniu preparatów przeciwpasożytniczych, takich jak permetryna 1% lub pyretryny z butoksydem piperonylu, aplikowanych na wszystkie owłosione obszary ciała. W przypadku braku skuteczności preparatów OTC, możliwe jest zastosowanie leków na receptę, np. iwermektyny (miejscowo lub doustnie) lub malationu 0,5% (poza wskazaniami rejestracyjnymi). U kobiet w ciąży, karmiących oraz dzieci konieczna jest konsultacja lekarska, a w przypadku zakażenia rzęs i brwi stosuje się wazelinę i mechaniczne usuwanie pasożytów.
badanie fizykalne, badanie lekarskie, choroby przenoszone drogą płciową, gnidy, grupa pacjentów, infekcja bakteryjna skóry, infekcje przenoszone drogą płciową, iwermektyna, lek przeciwhistaminowy, malation, neurotoksyczność, niedokrwienie skóry, obrzęk, permetryna, preparat przeciwpasożytniczy, pyretryny, rak szyjki macicy, reakcja alergiczna, środek przeciwpasożytniczy, stan zapalny, świąd, wesz owłosieniowa, wirus HIV, wszawica łonowa, wtórna infekcja, wtórna infekcja skóry, wydzielina ropna, wykorzystanie seksualne