przeszczep skóry
Przeszczep skóry (inaczej: przeszczep skórny lub transplantacja skóry) to zabieg chirurgiczny polegający na przeniesieniu fragmentu skóry z jednego miejsca ciała na drugie w celu pokrycia ubytku skórnego. Stosuje się go w przypadku rozległych oparzeń, ran pourazowych, owrzodzeń, ubytków po usunięciu nowotworów skóry oraz innych stanów wymagających odtworzenia powłok skórnych.
W medycynie wyróżnia się kilka rodzajów przeszczepów skóry: autogeniczne (pobrane od tego samego pacjenta), allogeniczne (pobrane od innego człowieka) oraz ksenogeniczne (pobrane od osobnika innego gatunku). Najczęściej stosowane są przeszczepy autogeniczne, które mają najmniejsze ryzyko odrzucenia. Pod względem grubości dzielą się na pełnej grubości (zawierające naskórek i całą skórę właściwą) oraz niepełnej grubości (zawierające naskórek i część skóry właściwej).
Przeszczepy skóry niepełnej grubości (split-thickness) dzielą się dodatkowo na cienkie (0,15-0,3 mm), pośrednie (0,3-0,45 mm) i grube (0,45-0,6 mm). Wybór odpowiedniego rodzaju przeszczepu zależy od lokalizacji, wielkości i głębokości ubytku. Przeszczepy pełnej grubości zapewniają lepsze rezultaty estetyczne i funkcjonalne, ale mają większe wymagania dotyczące ukrwienia łożyska i trudniej się przyjmują.
Proces gojenia przeszczepu skóry obejmuje kilka faz: początkowo przeszczep odżywia się poprzez dyfuzję (imbibicja osoczowa), następnie dochodzi do rewaskularyzacji poprzez tworzenie nowych połączeń naczyniowych. W przypadku prawidłowego przyjęcia przeszczepu, po około 72 godzinach zostaje on unaczyniony, a po 7-10 dniach dochodzi do pełnego wgojenia. Kluczowe dla powodzenia zabiegu jest odpowiednie przygotowanie łożyska, technika pobrania i umocowania przeszczepu oraz właściwa opieka pooperacyjna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Leczenie
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) to ciężka reakcja skórna i błon śluzowych, najczęściej indukowana przez leki, wymagająca natychmiastowego odstawienia czynnika wywołującego oraz hospitalizacji, często na oddziale intensywnej terapii lub w centrum leczenia oparzeń. Leczenie opiera się na intensywnej opiece wspierającej, obejmującej monitorowanie hemodynamiczne, uzupełnianie płynów i elektrolitów, kontrolę bólu, profilaktykę przeciwzakrzepową oraz specjalistyczną pielęgnację skóry i błon śluzowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na zajęcie oczu, które wymaga codziennej oceny okulistycznej i stosowania miejscowych środków nawilżających, antyseptycznych i sterydowych (np. maść fluorometolonowa 0,1%). Wczesne zastosowanie błony owodniowej oraz leczenie powikłań przewlekłych (przeszczepy, keratoproteza, PROSE) jest kluczowe dla zachowania funkcji narządu wzroku. Diagnostyka i monitorowanie rokowania powinny uwzględniać skalę SCORTEN, a pacjenci z wynikiem ≥3 wymagają intensywnej terapii.
adalimumab, antybiotyk sulfonamidowy, blizna, błona owodniowa, centrum leczenia oparzeń, cyklosporyna, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, etanercept, gojenie ran, heparyna drobnocząsteczkowa, immunoglobulina dożylna, infliksymab, inhibitor TNF-alfa, konsultacja okulistyczna, kortykosteroid systemowy, krople nawilżające, lek immunomodulujący, limfocyt CD8, N-acetylocysteina, neutropenia, niewydolność oddechowa, pielęgnacja skóry, plazmafereza, płukanka antyseptyczna, prednizolon, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep rogówki, przeszczep skóry, receptor Fas, sepsa, skala SCORTEN, stabilność hemodynamiczna, uzupełnianie elektrolitów, wstrząs hipowolemiczny, zespół Stevens-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Oparzenia chemiczne, stanowiące 2,4-5% wszystkich urazów oparzeniowych, charakteryzują się specyficznym mechanizmem uszkodzenia tkanek zależnym od pH substancji (kwasy o pH <7 powodują martwicę koagulacyjną, zasady o pH >7 – martwicę rozpływną). Ciężkość oparzenia zależy od pH, stężenia, czasu kontaktu, objętości, formy fizycznej oraz miejsca ekspozycji. Szczególną uwagę wymaga oparzenie kwasem fluorowodorowym (HF), które oprócz działania żrącego jonów H+ wywołuje toksyczność systemową jonów fluorkowych, prowadzącą do zaburzeń elektrolitowych, arytmii i potencjalnie śmierci. Pierwsza pomoc polega na natychmiastowym usunięciu źródła ekspozycji, usunięciu zanieczyszczonej odzieży i obfitym płukaniu wodą przez minimum 20-30 minut, z zastosowaniem specjalistycznych środków (np. glukonian wapnia w oparzeniach HF). Oparzenia oczu wymagają natychmiastowego i długotrwałego płukania roztworem soli fizjologicznej lub wodą, z kontrolą pH i oceną okulistyczną.
debridement, denaturacja białek, edukacja pacjenta, fizjoterapia, glukonian wapnia, kwas fluorowodorowy, kwas siarkowy, kwas solny, leczenie przeciwbólowe, martwica koagulacyjna, martwica rozpływna, martwica skóry, oparzenie chemiczne oka, oparzenie kwasowe, oparzenie zasadowe, pęcherze skórne, profilaktyka przeciwtężcowa, przeszczep skóry, rehabilitacja, resuscytacja płynowa, substancja żrąca, terapia zajęciowa, toksyczność ogólnoustrojowa, uraz inhalacyjny, wodorotlenek sodu, zaburzenia rytmu serca, zakażenie, zmydlanie tłuszczów - Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenia – Zapobieganie i profilaktyka
Oparzenia stanowią istotny problem zdrowotny, szczególnie u dzieci poniżej 5 roku życia oraz osób starszych, ze względu na cieńszą skórę i ograniczoną mobilność. W USA rocznie około 500 000 osób wymaga leczenia oparzeń, z czego 80% u małych dzieci to oparzenia gorącymi płynami, a temperatura 155°F (68,3°C) powoduje oparzenia III stopnia już po 1 sekundzie kontaktu. Profilaktyka obejmuje m.in. utrzymanie stref wolnych od dzieci w kuchni, ustawienie temperatury podgrzewacza wody na maksymalnie 48,9°C (120°F), stosowanie osłon na gniazdka elektryczne oraz edukację pacjentów i rodzin w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego i pierwszej pomocy. W przypadku oparzeń zaleca się chłodzenie wodą przez 20 minut, unikanie stosowania domowych środków oraz natychmiastowe zgłaszanie się do lekarza przy oparzeniach głębokich, większych niż 3 cm lub obejmujących newralgiczne obszary ciała.
antybiotykoterapia systemowa, cukrzyca, dysfagia, enoksaparyna, heparyna drobnocząsteczkowa, obuwie ochronne, oparzenie chemiczne, oparzenie elektryczne, oparzenie słoneczne, oparzenie termiczne, oparzenie trzeciego stopnia, oporność na antybiotyki, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przeszczep skóry, radiologia interwencyjna, rana oparzeniowa, tlenoterapia, uraz oparzeniowy, zakażenie rany oparzeniowej, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenia – Objawy
Oparzenia klasyfikuje się na podstawie głębokości uszkodzenia tkanek na cztery stopnie: I stopień obejmuje naskórek, charakteryzuje się zaczerwienieniem, bólem i suchą skórą, gojąc się w 7-10 dni bez blizn; II stopień (częściowej grubości) obejmuje naskórek i dermis, manifestuje się pęcherzami, intensywnym bólem, wilgotną skórą i obrzękiem, gojenie trwa od 2 do ponad 3 tygodni, z ryzykiem bliznowacenia w głębokich przypadkach; III stopień niszczy wszystkie warstwy skóry, objawia się woskowym, białym lub zwęglonym wyglądem, brakiem bólu z powodu uszkodzenia nerwów, wymaga interwencji chirurgicznej; IV stopień sięga tkanek głębokich, mięśni i kości, zagraża życiu i wymaga natychmiastowej pomocy. Progresja oparzenia w ciągu pierwszych 24-48 godzin jest istotna klinicznie, gdyż oparzenia mogą pogłębiać się wskutek skurczu naczyń, stanu zapalnego, apoptozy i niedrożności mikronaczyń, co wpływa na decyzje terapeutyczne. Reakcja ogólnoustrojowa pojawia się przy oparzeniach >20% TBSA, prowadząc do utraty płynów, obrzęku śródmiąższowego i dysfunkcji narządów.
apoptoza, bliznowacenie, duszność, faza proliferacyjna, faza przebudowy, faza zapalna, jaskra, naskórek, niewydolność oddechowa, obrzęk dróg oddechowych, oparzenie chemiczne, oparzenie częściowej grubości, oparzenie dróg oddechowych, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie elektryczne, oparzenie okrężne, oparzenie pełnej grubości, oparzenie pierwszego stopnia, oparzenie powierzchowne, oparzenie słoneczne, oparzenie trzeciego stopnia, przeszczep skóry, przykurcz, sepsa, skóra właściwa, ślepota, tkanka ziarninowa, uszkodzenie wolnorodnikowe, wstrząs oparzeniowy, zaćma, zakażenie rany oparzeniowej, zespół stresu pourazowego, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Ektropion – Leczenie
Ektropion to patologiczne wywinięcie powieki, najczęściej dolnej, prowadzące do odsłonięcia spojówki tarczkowej i narażenia jej na wysychanie oraz podrażnienia. Objawy obejmują przekrwienie, łzawienie, uczucie ciała obcego, a w ciężkich przypadkach uszkodzenie rogówki. Leczenie zależy od nasilenia i etiologii: łagodne przypadki mogą być leczone zachowawczo za pomocą sztucznych łez, maści nawilżających, okluderów, plastrowania powieki oraz masażu tkanek. W umiarkowanych i ciężkich postaciach wskazane jest leczenie chirurgiczne, które obejmuje m.in. procedurę lateral tarsal strip, przeszczepy skóry, plastykę Z lub V-Y, a także techniki korekcji ektropionu porażennego i mechanicznego. Zabiegi trwają zwykle 10-45 minut, wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, często ambulatoryjnie, z wysoką skutecznością (około 95% wyleczeń po jednej operacji).
autologiczny przeszczep tłuszczu, blefaroplastyka, drogi łzowe, ektropion, ektropion bliznowaty, ektropion inwolucyjny, ektropion mechaniczny, ektropion porażenny, krioterapia, kwas hialuronowy, łagodzenie objawów, lateral tarsal strip, maść okulistyczna, okluder, plastyka Z, porażenie nerwu twarzowego, powieka dolna, przekrwienie, przeszczep skóry, punkt łzowy, resekcja klinowa, sztuczne łzy, uszkodzenie rogówki - Leksykon substancji czynnych
Kolagenaza – Wskazania do stosowania
Kolagenaza, obecna w preparacie Iruxol Mono w formie kolagenazy N o aktywności klostrydiopeptydazy A ≥ 1,2 j. oraz towarzyszących proteaz ≥ 0,24 j./g maści, jest enzymem proteolitycznym stosowanym do enzymatycznego oczyszczania ran z tkanek martwiczych. Preparat zawiera kolagenazę w stężeniu 0,52–3,75 mg/g, co umożliwia selektywną degradację kolagenu w martwiczych tkankach bez uszkodzenia żywych komórek. Wskazania obejmują przewlekłe owrzodzenia (żylne, tętnicze, cukrzycowe, odleżyny), oparzenia II i III stopnia z martwicą oraz rany, w których mechaniczne oczyszczanie jest przeciwwskazane lub niewystarczające. Mechanizm działania polega na lizowaniu martwicy, co przygotowuje łożysko rany do procesów regeneracyjnych i przyspiesza gojenie.
białko strukturalne, chirurgiczne opracowanie rany, degradacja kolagenu, enzym proteolityczny, enzymatyczne oczyszczanie rany, klostrydiopeptydaza A, kolagen, kolagenaza, kolagenaza N, martwica tkanek, maść, odleżyna, oparzenie, owrzodzenie, owrzodzenie cukrzycowe, owrzodzenie tętnicze, owrzodzenie żylne, proces naprawczy, proces regeneracyjny, przeszczep skóry, przewlekłe owrzodzenie, tkanka martwicza, trudno gojąca się rana - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Argosulfan 20 mg/g
Argosulfan w postaci kremu zawiera 20 mg/g sulfatiazolu srebrowego i jest wskazany do miejscowego leczenia oparzeń, odleżyn oraz przewlekłych owrzodzeń podudzi. W przypadku oparzeń zaleca się aplikację kremu w warstwie 2-3 mm na oczyszczoną ranę, utrzymując ciągłe pokrycie aż do wygojenia lub przeszczepu skóry; stosowanie opatrunku jest opcjonalne. Przy odleżynach i owrzodzeniach krem nakłada się cienką warstwą 2-3 razy na dobę, a w przypadku wysięku ranę należy przemyć roztworem 3% kwasu borowego lub 0,1% chloroheksydyny przed ponowną aplikacją. Leczenie powinno trwać do całkowitego wygojenia zmian skórnych.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, kernicterus, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odleżyna, oparzenie, opatrunek zamknięty, przeszczep skóry, przewlekłe owrzodzenie podudzi, rana oparzeniowa, stosowanie miejscowe na skórę, sulfatiazol srebrowy, warunki aseptyczne, zaburzenia czynności nerek, zakażona rana, żółtaczka jąder podkorowych mózgu