Leksykon wskazań
na literę „J”

Wskazania na „J”

• jaskra z otwartym kątem

  Jaskra z otwartym kątem (ang. open-angle glaucoma) to przewlekła, postępująca neuropatia nerwu wzrokowego, charakteryzująca się otwartym kątem przesączania, podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym i stopniowym, nieodwracalnym uszkodzeniem nerwu wzrokowego. Jest najczęstszą postacią jaskry, stanowiącą około 90% wszystkich przypadków tego schorzenia. Jaskra z otwartym kątem rozwija się powoli i bezobjawowo, co sprawia, że pacjenci często zgłaszają się do lekarza w zaawansowanym stadium choroby, gdy doszło już do znacznego ubytku pola widzenia.

• jaskra otwartego kąta

  Jaskra otwartego kąta to przewlekła choroba oczu charakteryzująca się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które powoduje stopniowe uszkodzenie nerwu wzrokowego. Jest najczęstszą formą jaskry, rozwijającą się powoli i często bezobjawowo, co sprawia, że pacjenci zwykle zgłaszają się do lekarza, gdy doszło już do znacznego uszkodzenia wzroku. Wskazanie to występuje najczęściej u osób po 40. roku życia, z wyższą częstotliwością u pacjentów z obciążeniem rodzinnym, cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym oraz u osób rasy czarnej.

• jaskra z otwartym kątem przesączania

  Jaskra z otwartym kątem przesączania to przewlekła, postępująca neuropatia nerwu wzrokowego, charakteryzująca się stopniową utratą pola widzenia. Jest to najczęstsza postać jaskry, stanowiąca około 90% wszystkich przypadków. W przeciwieństwie do jaskry z zamkniętym kątem przesączania, w tej postaci kąt przesączania pozostaje anatomicznie otwarty, jednak dochodzi do zwiększonego oporu odpływu cieczy wodnistej przez beleczkowanie, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego.

• jaskra wieku dziecięcego

  Jaskra wieku dziecięcego to rzadka, ale poważna choroba oczu charakteryzująca się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego i utraty widzenia. W przeciwieństwie do jaskry u dorosłych, jaskra dziecięca często ma podłoże wrodzone lub rozwojowe. Może występować jako izolowana wada lub jako część zespołów wad wrodzonych. Wyróżnia się jaskrę wrodzoną (manifestującą się w pierwszych miesiącach życia) oraz jaskrę dziecięcą (rozwijającą się w późniejszym wieku).

• jawna cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa

  Jawna cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa to zaawansowana postać uszkodzenia nerek u pacjentów z cukrzycą, charakteryzująca się obecnością albuminurii (powyżej 300 mg/dobę) oraz stopniowym pogarszaniem się funkcji nerek. Rozwija się zwykle po 10-15 latach trwania cukrzycy i jest jednym z najpoważniejszych powikłań mikronaczyniowych tej choroby. W patomechanizmie kluczową rolę odgrywa hiperglikemia, która prowadzi do zmian strukturalnych w kłębuszkach nerkowych, pogrubienia błony podstawnej i ekspansji macierzy mezangialnej.

• jawna choroba układu sercowo-naczyniowego o etiologii miażdżycowej

  Jawna choroba układu sercowo-naczyniowego o etiologii miażdżycowej obejmuje spektrum schorzeń, w których miażdżyca tętnic prowadzi do objawowych manifestacji klinicznych. Do tej grupy zaliczamy chorobę wieńcową (stabilną i niestabilną), przebyty zawał serca, chorobę tętnic obwodowych, udar niedokrwienny mózgu oraz przemijający atak niedokrwienny (TIA). Schorzenia te występują, gdy blaszki miażdżycowe istotnie zwężają światło naczyń krwionośnych, ograniczając przepływ krwi do narządów.

• jaskra torebkowa

  Jaskra torebkowa (jaskra zamkniętego kąta, jaskra z zamkniętym kątem przesączania) to ostry stan okulistyczny, charakteryzujący się nagłym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego spowodowanym zablokowaniem odpływu cieczy wodnistej. Występuje, gdy tęczówka przemieszcza się do przodu, blokując kąt przesączania, co prowadzi do szybkiego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Stan ten może rozwinąć się nagle (ostra postać) lub stopniowo (przewlekła postać).

• jaskra dziecięca

  Jaskra dziecięca (glaukoma pediatryczna) to rzadka, lecz poważna choroba oczu charakteryzująca się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. W przeciwieństwie do jaskry u dorosłych, u dzieci może ona być wrodzona (obecna od urodzenia) lub rozwijać się we wczesnym dzieciństwie. Jaskra wrodzona występuje z częstością około 1 na 10 000 urodzeń i często jest związana z nieprawidłowym rozwojem układu odprowadzającego ciecz wodnistą.

• jawna niecukrzycowa nefropatia kłębuszkowa

  Jawna niecukrzycowa nefropatia kłębuszkowa to schorzenie nerek charakteryzujące się uszkodzeniem kłębuszków nerkowych, które nie jest spowodowane cukrzycą. Najczęściej rozwija się w wyniku chorób autoimmunologicznych, zakażeń, zaburzeń metabolicznych lub może mieć charakter idiopatyczny. Do głównych objawów należą: białkomocz, krwinkomocz, nadciśnienie tętnicze oraz postępujące upośledzenie czynności nerek.

• jaskra w przebiegu zespołu rzekomego złuszczania

  Jaskra w przebiegu zespołu rzekomego złuszczania (jaskra pseudoeksfoliacyjna, PEX) to specyficzna postać jaskry wtórnej otwartego kąta, związana z zespołem pseudoeksfoliacji. Charakteryzuje się odkładaniem włóknikopodobnego materiału na strukturach przedniego odcinka oka, szczególnie na przedniej torebce soczewki, brzegu źrenicznym tęczówki oraz w kącie przesączania.

• jaglica

  Jaglica (łac. trachoma) to przewlekła choroba infekcyjna oczu wywołana przez bakterię Chlamydia trachomatis. Charakteryzuje się zapaleniem spojówek i rogówki, które nieleczone prowadzi do tworzenia się blizn na powiece, deformacji powiek, a w końcowym stadium do ślepoty. Jaglica występuje głównie w regionach o niskim standardzie higienicznym, ograniczonym dostępie do czystej wody i opieki medycznej, szczególnie w krajach Afryki, Bliskiego Wschodu, Ameryki Południowej i niektórych częściach Azji.

• jawne zaburzenie układu sercowo-naczyniowego związane z aterotrombozą

  Jawne zaburzenie układu sercowo-naczyniowego związane z aterotrombozą to stan chorobowy charakteryzujący się wystąpieniem klinicznych objawów miażdżycy tętnic z tworzeniem się zakrzepów, co prowadzi do niedokrwienia tkanek zaopatrywanych przez dotknięte naczynie. Najczęstsze manifestacje kliniczne to choroba niedokrwienna serca (stabilna lub niestabilna dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego), udar niedokrwienny mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA) oraz choroba tętnic obwodowych.

• jawna nie cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa

  Jawna nie cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa to schorzenie nerek charakteryzujące się uszkodzeniem kłębuszków nerkowych, które nie jest związane z cukrzycą. Objawia się białkomoczem, często przekraczającym 300 mg/dobę, obecnością krwinek czerwonych w moczu oraz postępującym upośledzeniem funkcji nerek. Może być spowodowana różnymi przyczynami, w tym chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie naczyń), pierwotnym zapaleniem kłębuszków nerkowych, infekcjami czy niektórymi lekami.

• jadłowstręt psychiczny

  Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się patologicznym lękiem przed przybraniem na wadze, prowadzącym do celowego ograniczania przyjmowania pokarmów. Choroba występuje głównie u młodych kobiet, choć coraz częściej diagnozuje się ją również u mężczyzn. Pacjenci mają zaburzone postrzeganie własnego ciała, widząc siebie jako osoby z nadwagą, nawet gdy są znacznie wychudzeni.

• jaskra młodzieńcza

  Jaskra młodzieńcza (jaskra typu juvenilnego) to rzadka postać jaskry pierwotnej otwartego kąta, która rozwija się zwykle u osób w wieku od 10 do 35 lat. Charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego i postępującej utraty pola widzenia. W przeciwieństwie do jaskry u osób starszych, jaskra młodzieńcza często przebiega bezobjawowo we wczesnym stadium, co utrudnia wczesne rozpoznanie.

• jawna nefropatia kłębuszkowa o etiologii innej niż cukrzycowa

  Jawna nefropatia kłębuszkowa o etiologii innej niż cukrzycowa to stan chorobowy charakteryzujący się uszkodzeniem kłębuszków nerkowych, co prowadzi do zaburzenia ich funkcji filtracyjnej. W przeciwieństwie do nefropatii cukrzycowej, przyczyny tego schorzenia mogą być różnorodne, obejmując choroby autoimmunologiczne (jak toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie naczyń), zakażenia (wirusowe, bakteryjne), choroby układowe, nefropatię IgA, czy błoniaste zapalenie kłębuszków nerkowych.

• jaskra pseudoeksfoliacyjna

  Jaskra pseudoeksfoliacyjna (PEX) to forma jaskry wtórnej otwartego kąta, która rozwija się na podłożu zespołu pseudoeksfoliacji. Charakteryzuje się odkładaniem białkawego materiału (amyloidu) w strukturach przedniego odcinka oka, szczególnie na przedniej torebce soczewki, brzegu źrenicznym tęczówki oraz w obrębie beleczkowania. Złogi te utrudniają odpływ cieczy wodnistej, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i uszkodzenia nerwu wzrokowego.

• jednoczesne stosowanie z innymi lekami znieczulającymi

  Jednoczesne stosowanie różnych leków znieczulających (anestetyków) to powszechna praktyka w anestezjologii, mająca na celu osiągnięcie optymalnego efektu znieczulenia przy minimalizacji działań niepożądanych. Technika ta, znana jako znieczulenie złożone lub zbalansowane, pozwala na wykorzystanie synergistycznego działania różnych grup leków, co umożliwia zmniejszenie dawek poszczególnych preparatów.

• jęczmień

  Jęczmień (hordeolum) to ostre, ropne zapalenie mieszka włosowego rzęsy oraz towarzyszących mu gruczołów łojowych lub gruczołów Meiboma w powiece. Rozróżniamy jęczmień zewnętrzny (hordeolum externum), który dotyczy gruczołów Zeisa lub Molla, oraz jęczmień wewnętrzny (hordeolum internum), obejmujący gruczoły Meiboma. Powstaje najczęściej na skutek zakażenia bakteryjnego, głównie gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus).

• jamistość rdzenia

  Jamistość rdzenia (syringomielia) to rzadka choroba neurologiczna charakteryzująca się tworzeniem płynem wypełnionych jam (syrinx) w rdzeniu kręgowym. Najczęściej występuje w odcinku szyjnym i piersiowym rdzenia. Jamistość rdzenia może być związana z wadami wrodzonymi, takimi jak malformacja Chiariego, lub może być nabyta w wyniku urazów, guzów czy stanów zapalnych rdzenia kręgowego.

• jaskra u dzieci i młodzieży

  Jaskra u dzieci i młodzieży to poważna choroba oczu, charakteryzująca się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które prowadzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. U najmłodszych pacjentów może występować w formie wrodzonej (jaskra wrodzona) lub rozwijać się w późniejszym okresie (jaskra młodzieńcza). W przeciwieństwie do jaskry u dorosłych, u dzieci choroba często przebiega bezobjawowo do momentu znacznego uszkodzenia wzroku, co sprawia, że wczesna diagnostyka jest kluczowa.

• jawna nefropatia cukrzycowa

  Jawna nefropatia cukrzycowa to powikłanie cukrzycy charakteryzujące się utrzymującą się albuminurią (powyżej 300 mg/dobę lub stosunek albumina/kreatynina w moczu > 300 mg/g), zwykle powiązaną z nadciśnieniem tętniczym i postępującym spadkiem filtracji kłębuszkowej (GFR). Jest to zaawansowane stadium nefropatii cukrzycowej, które następuje po stadium mikroalbuminurii i prowadzi do niewydolności nerek.

• jaskra u pacjenta z okiem bezsoczewkowym

  Jaskra u pacjenta z okiem bezsoczewkowym stanowi złożone wyzwanie terapeutyczne. Oko bezsoczewkowe (afakia) to stan, w którym z oka została usunięta soczewka naturalna, najczęściej w wyniku operacji zaćmy, bez wszczepienia soczewki sztucznej. Jaskra w takim przypadku może wystąpić jako powikłanie po operacji lub jako schorzenie współistniejące.

• jaglicze zapalenie spojówek

  Jaglicze zapalenie spojówek (trachoma) to przewlekła choroba zakaźna spojówek i rogówki, wywoływana przez bakterię Chlamydia trachomatis. Jest to jedna z głównych przyczyn ślepoty możliwej do uniknięcia na świecie, występująca głównie w obszarach o ograniczonym dostępie do czystej wody i odpowiednich warunków sanitarnych.

• jawna glomerulopatia o etiologii innej niż cukrzycowa

  Jawna glomerulopatia o etiologii innej niż cukrzycowa to ogólne określenie dla chorób kłębuszków nerkowych, które nie są spowodowane cukrzycą. Glomerulopatie mogą być pierwotne (ograniczone do nerek) lub wtórne (będące konsekwencją chorób układowych). Charakteryzują się one uszkodzeniem kłębuszków nerkowych, co prowadzi do zaburzeń ich funkcji filtracyjnej, manifestujących się białkomoczem, hematurią, nadciśnieniem tętniczym oraz postępującym upośledzeniem funkcji nerek.

• jawna glomerulopatia cukrzycowa

  Jawna glomerulopatia cukrzycowa to poważne powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się postępującym uszkodzeniem nerek, które prowadzi do niewydolności nerek. Jest to stan, w którym dochodzi do wyraźnego uszkodzenia kłębuszków nerkowych w wyniku długotrwałej hiperglikemii. Diagnoza opiera się na obecności albuminurii (>300 mg/dobę), obniżonej filtracji kłębuszkowej (eGFR) oraz innych objawów uszkodzenia nerek u pacjentów z cukrzycą.

• jednoczesne stosowanie z 5-fluorouracylem w terapii cytotoksycznej

  Jednoczesne stosowanie z 5-fluorouracylem (5-FU) w terapii cytotoksycznej odnosi się do schematów leczenia onkologicznego, w których 5-fluorouracyl jest podawany wraz z innymi lekami przeciwnowotworowymi w celu zwiększenia skuteczności terapii. 5-FU jest antymetabolitem, który hamuje syntezę DNA i RNA, prowadząc do śmierci komórek nowotworowych, szczególnie tych szybko dzielących się.

• jawna choroba miażdżycowa

  Jawna choroba miażdżycowa to stan patologiczny polegający na powstawaniu zmian miażdżycowych w naczyniach tętniczych, które prowadzą do ich zwężenia lub niedrożności. Choroba ta może manifestować się w różnych obszarach układu naczyniowego, najczęściej w tętnicach wieńcowych (choroba wieńcowa), tętnicach mózgowych (choroba naczyniowa mózgu) oraz tętnicach obwodowych (miażdżyca tętnic obwodowych).

• jaskra z wąskim kątem

  Jaskra z wąskim kątem to poważne schorzenie okulistyczne charakteryzujące się zamknięciem lub zwężeniem kąta przesączania w oku, co prowadzi do utrudnienia odpływu cieczy wodnistej i nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Stan ten może wystąpić nagle (jaskra ostra) lub rozwijać się powoli (jaskra przewlekła). Najczęściej występuje u osób starszych, szczególnie nadwzrocznych, oraz u pacjentów z predyspozycjami anatomicznymi oka. Typowe objawy ostrego napadu jaskry obejmują silny ból oka, zaczerwienienie, widzenie tęczowych kręgów wokół źródeł światła, nudności, wymioty oraz szybkie pogorszenie ostrości widzenia.

• jaskra z zamkniętym kątem

  Jaskra z zamkniętym kątem (jaskra zamykającego się kąta) to nagła, potencjalnie zagrażająca wzrokowi sytuacja, w której dochodzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego spowodowanego zablokowaniem odpływu cieczy wodnistej z powodu zamknięcia kąta przesączania. Objawy ostrego ataku obejmują silny ból oka, zaczerwienienie, niewyraźne widzenie, widzenie tęczowych kręgów wokół źródeł światła, nudności i wymioty.

• jaskra wtórna

  Jaskra wtórna to stan chorobowy charakteryzujący się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które powstaje w wyniku innej patologii oka lub organizmu. W przeciwieństwie do jaskry pierwotnej, wtórna ma zidentyfikowaną przyczynę, która może wynikać z przebytego urazu, stanu zapalnego, stosowania niektórych leków (np. steroidów), zmian naczyniowych lub chorób ogólnoustrojowych. Najczęstsze postacie jaskry wtórnej to jaskra neowaskularna, pseudoeksfoliacyjna, barwnikowa oraz pourazowa.

• jaskra przewlekła z otwartym kątem

  Jaskra przewlekła z otwartym kątem (JPOK) to najczęstsza postać jaskry, stanowiąca około 90% wszystkich przypadków tej choroby. Charakteryzuje się powolnym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego przy prawidłowo otwartym kącie przesączania, co prowadzi do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego i postępującej utraty pola widzenia. Początkowo przebiega bezobjawowo, dlatego często jest wykrywana w zaawansowanym stadium, gdy doszło już do nieodwracalnych zmian.